चालू घडामोडी | महाराष्ट्र पोलीस प्रशासनाचे 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार'

Important Affairs

21-05-2026

चालू घडामोडी | महाराष्ट्र पोलीस प्रशासनाचे 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार'

Maharashtra Police Administration's 'Operation Antim Prahar'

📚 Subject : GS - संरक्षण

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) महाराष्ट्र पोलीस प्रशासनाने अलीकडेच ऑपरेशन अंतिम प्रहार राबवून राज्यातील कोणता जिल्हा अधिकृतपणे "नक्षलमुक्त" (Naxal-free) म्हणून घोषित केला आहे ?

गोंदिया
चंद्रपूर
भंडारा
गडचिरोली

उत्तर : गडचिरोली

📰 बातमी काय ?

• महाराष्ट्रातील नक्षलग्रस्त म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या गडचिरोली जिल्ह्याला पोलीस प्रशासनाकडून अधिकृतपणे 'नक्षलमुक्त' (Naxal-Free) घोषित करण्यात आले आहे.

• एका मोठ्या आणि यशस्वी नक्षलविरोधी मोहिमेनंतर ही घोषणा करण्यात आली.

Maharashtra Police Administration's 'Operation Antim Prahar'

📚 Subject : GS - संरक्षण
सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) महाराष्ट्र पोलीस प्रशासनाने अलीकडेच ऑपरेशन अंतिम प्रहार राबवून राज्यातील कोणता जिल्हा अधिकृतपणे "नक्षलमुक्त" (Naxal-free) म्हणून घोषित केला आहे ?
गोंदिया
चंद्रपूर
भंडारा
गडचिरोली
उत्तर : गडचिरोली

📰 बातमी काय ?
महाराष्ट्रातील नक्षलग्रस्त म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या गडचिरोली जिल्ह्याला पोलीस प्रशासनाकडून अधिकृतपणे 'नक्षलमुक्त' (Naxal-Free) घोषित करण्यात आले आहे.
एका मोठ्या आणि यशस्वी नक्षलविरोधी मोहिमेनंतर ही घोषणा करण्यात आली.

🧐 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार' काय आहे ?
गडचिरोली जिल्ह्यात राबविण्यात आलेल्या या नक्षलविरोधी धडक मोहिमेला 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार' (Final Strike) असे नाव देण्यात आले होते.

🚨 प्रमुख कामगिरी -
1) या मोहिमेदरम्यान सुरक्षा दलांनी 8 माओवाद्यांना अटक केली, ज्यामध्ये जिल्ह्यातील सर्व 6 सक्रिय सशस्त्र कॅडर्सचा (Armed Cadres) समावेश आहे.
2) याच काळात शेजारील छत्तीसगड राज्यातील 5 नक्षलवाद्यांनी गडचिरोली पोलिसांसमोर आत्मसमर्पण (Surrender) केले.
3) शस्त्रास्त्रे व रोकड जप्त - कारवाईदरम्यान सुरक्षा दलांनी नक्षलवाद्यांकडून मोठ्या प्रमाणात शस्त्रास्त्रे आणि दारूगोळा जप्त केला.
यामध्ये AK-47 रायफल्स, INSAS रायफल्स, SLR आणि 65 लाख रुपयांपेक्षा जास्त रोख रक्कम (Cash) जप्त करण्यात आली आहे.
4) बक्षीस रक्कम (Bounty/Rewards):
अटक करण्यात आलेल्या नक्षलवाद्यांवर एकूण 64 लाख रुपयांचे बक्षीस होते.
आत्मसमर्पण केलेल्या नक्षलवाद्यांवर सामूहिकपणे 38 लाख रुपयांचे बक्षीस होते.

🤝 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार' मोहीम कोणी राबविली ?
संयुक्त कारवाई - ही मोहीम गडचिरोली पोलिसांचे विशेष अभियान पथक (C-60/Special Campaign Squad) आणि केंद्रीय राखीव पोलीस दल (CRPF) यांच्याद्वारे संयुक्तपणे राबवण्यात आली.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स - Operation Antim Prahar
मोहिमेचे नाव → ऑपरेशन अंतिम प्रहार
नक्षलमुक्त घोषित झालेला जिल्हा → गडचिरोली
संयुक्त कारवाई करणाऱ्या यंत्रणा → गडचिरोली पोलीस (विशेष अभियान पथक) आणि CRPF

🧐 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार' काय आहे ?

• गडचिरोली जिल्ह्यात राबविण्यात आलेल्या या नक्षलविरोधी धडक मोहिमेला 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार' (Final Strike) असे नाव देण्यात आले होते.

🚨 प्रमुख कामगिरी -

1) या मोहिमेदरम्यान सुरक्षा दलांनी 8 माओवाद्यांना अटक केली, ज्यामध्ये जिल्ह्यातील सर्व 6 सक्रिय सशस्त्र कॅडर्सचा (Armed Cadres) समावेश आहे.

2) याच काळात शेजारील छत्तीसगड राज्यातील 5 नक्षलवाद्यांनी गडचिरोली पोलिसांसमोर आत्मसमर्पण (Surrender) केले.

3) शस्त्रास्त्रे व रोकड जप्त - कारवाईदरम्यान सुरक्षा दलांनी नक्षलवाद्यांकडून मोठ्या प्रमाणात शस्त्रास्त्रे आणि दारूगोळा जप्त केला.

यामध्ये AK-47 रायफल्स, INSAS रायफल्स, SLR आणि 65 लाख रुपयांपेक्षा जास्त रोख रक्कम (Cash) जप्त करण्यात आली आहे.

4) बक्षीस रक्कम (Bounty/Rewards):

अटक करण्यात आलेल्या नक्षलवाद्यांवर एकूण 64 लाख रुपयांचे बक्षीस होते.

आत्मसमर्पण केलेल्या नक्षलवाद्यांवर सामूहिकपणे 38 लाख रुपयांचे बक्षीस होते.

🤝 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार' मोहीम कोणी राबविली ?

• संयुक्त कारवाई - ही मोहीम गडचिरोली पोलिसांचे विशेष अभियान पथक (C-60/Special Campaign Squad) आणि केंद्रीय राखीव पोलीस दल (CRPF) यांच्याद्वारे संयुक्तपणे राबवण्यात आली.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स - Operation Antim Prahar

• मोहिमेचे नाव → ऑपरेशन अंतिम प्रहार

• नक्षलमुक्त घोषित झालेला जिल्हा → गडचिरोली

• संयुक्त कारवाई करणाऱ्या यंत्रणा → गडचिरोली पोलीस (विशेष अभियान पथक) आणि CRPF

महाराष्ट्र पोलीस प्रशासनाचे 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार'
Maharashtra Police Administration's 'Operation Antim Prahar'

📚 Subject : GS - संरक्षण
सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) महाराष्ट्र पोलीस प्रशासनाने अलीकडेच ऑपरेशन अंतिम प्रहार राबवून राज्यातील कोणता जिल्हा अधिकृतपणे "नक्षलमुक्त" (Naxal-free) म्हणून घोषित केला आहे ?
गोंदिया
चंद्रपूर
भंडारा
गडचिरोली
उत्तर : गडचिरोली

📰 बातमी काय ?
महाराष्ट्रातील नक्षलग्रस्त म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या गडचिरोली जिल्ह्याला पोलीस प्रशासनाकडून अधिकृतपणे 'नक्षलमुक्त' (Naxal-Free) घोषित करण्यात आले आहे.
एका मोठ्या आणि यशस्वी नक्षलविरोधी मोहिमेनंतर ही घोषणा करण्यात आली.

🧐 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार' काय आहे ?
गडचिरोली जिल्ह्यात राबविण्यात आलेल्या या नक्षलविरोधी धडक मोहिमेला 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार' (Final Strike) असे नाव देण्यात आले होते.

🚨 प्रमुख कामगिरी -
1) या मोहिमेदरम्यान सुरक्षा दलांनी 8 माओवाद्यांना अटक केली, ज्यामध्ये जिल्ह्यातील सर्व 6 सक्रिय सशस्त्र कॅडर्सचा (Armed Cadres) समावेश आहे.
2) याच काळात शेजारील छत्तीसगड राज्यातील 5 नक्षलवाद्यांनी गडचिरोली पोलिसांसमोर आत्मसमर्पण (Surrender) केले.
3) शस्त्रास्त्रे व रोकड जप्त - कारवाईदरम्यान सुरक्षा दलांनी नक्षलवाद्यांकडून मोठ्या प्रमाणात शस्त्रास्त्रे आणि दारूगोळा जप्त केला.
यामध्ये AK-47 रायफल्स, INSAS रायफल्स, SLR आणि 65 लाख रुपयांपेक्षा जास्त रोख रक्कम (Cash) जप्त करण्यात आली आहे.
4) बक्षीस रक्कम (Bounty/Rewards):
अटक करण्यात आलेल्या नक्षलवाद्यांवर एकूण 64 लाख रुपयांचे बक्षीस होते.
आत्मसमर्पण केलेल्या नक्षलवाद्यांवर सामूहिकपणे 38 लाख रुपयांचे बक्षीस होते.

🤝 'ऑपरेशन अंतिम प्रहार' मोहीम कोणी राबविली ?
संयुक्त कारवाई - ही मोहीम गडचिरोली पोलिसांचे विशेष अभियान पथक (C-60/Special Campaign Squad) आणि केंद्रीय राखीव पोलीस दल (CRPF) यांच्याद्वारे संयुक्तपणे राबवण्यात आली.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स - Operation Antim Prahar
मोहिमेचे नाव → ऑपरेशन अंतिम प्रहार
नक्षलमुक्त घोषित झालेला जिल्हा → गडचिरोली
संयुक्त कारवाई करणाऱ्या यंत्रणा → गडचिरोली पोलीस (विशेष अभियान पथक) आणि CRPF

Maharashtra Police Administration's 'Operation Antim Prahar',

प्रश्न) महाराष्ट्र पोलीस प्रशासनाने अलीकडेच ऑपरेशन अंतिम प्रहार राबवून राज्यातील कोणता जिल्हा अधिकृतपणे "नक्षलमुक्त" (Naxal-free) म्हणून घोषित केला आहे ?
गोंदिया
चंद्रपूर
भंडारा
गडचिरोली
उत्तर : गडचिरोली

More Current Affairs

Important Affairs

20-05-2026

चालू घडामोडी | पंतप्रधान मोदींना 'अ‍ॅग्रिकोला पदक 2026' प्रदान | FAO कडून सन्मान - संपूर्ण माहिती

Prime Minister Narendra Modi was conferred with the prestigious Agricola Medal, the Food and Agriculture Organization (FAO), United Nations, pantapradhan Narendra Modi yana konta Puraskar milala, Jagtik Ghadamodi, world affairs, international news, jagtik Puraskar, world current affair, jagtik ghadamodi, world news, Chalu Ghadamodi 2025, Chalu Ghadamodi Marathi, Chalu Ghadamodi PDF Download, Chalu Ghadamodi Test Series, Chalu Ghadamodi Prashnottare, Mahatvachya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Sarav Prashna, Darrojchya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Marathi Masik, Talathi Chalu Ghadamodi 2025, Talathi Bharti Chalu Ghadamodi, Talathi Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, RRB Group D Chalu Ghadamodi Marathi, Railway Bharti Chalu Ghadamodi, RRB Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, Maharashtra Police Bharti Chalu Ghadamodi, Police Bharti Chalu Ghadamodi Prashnottare, Maharashtra Police Chalu Ghadamodi 2025, SSC GD Chalu Ghadamodi Marathit, SSC Bharti Chalu Ghadamodi, SSC Prashnsancha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Bharti Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Pariksha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Prashnapatrika Chalu Ghadamodi, Agniveer Bharti Chalu Ghadamodi 2025, Agniveer Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, Agniveer Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, tcs chalu ghadamodi, ibps chalu ghadamodi, chalu Ghadamodi Marathi, current Affair marathi madhe, 2024 cha chalu Ghadamodi, police Bharti chalu Ghadamodi, police Bharti prashnasanch, police Bharti GK prashna, Mpsc chalu Ghadamodi, sarkari Naukri, sarkari job, sarkari yojna, Maharashtra cha chalu Ghadamodi, Maharashtra government yojna, PSI syllabus, PSI cutoff, police Bharti syllabus, police Bharti cutoff, police Bharti merit, MPSC Sathi book, MPSC Sathi pustak, police Bharti Sathi pustak, police Bharti magil prashnapatrika, MPSC previous years question papers, Mumbai police Bharti, Mumbai police Bharti Lekhi kadhi ahe, government GR, police Bharti result, MPSC result, SSC GD merit, sscgd syllabus, army Bharti merit, army Bharti result, UPSC Marathi, combine pariksha, talathi, talathi syllabus, talathi cutoff, talathi book list, talathi result, talathi merit, tcs mock test, tcs pattern, ibps pattern, tcs pyq, tcs sarav paper, tcs talathi paper, tcs pattern notes, tcs prashnasanch, tcs gk gs, tcs maths, tcs talathi, talathi jaga kiti ahe, saralseva exam, saralseva pariksha, saralseva result, zilha parishad Bharti, zilha parishad prashnapstrika, dinvishesh, Chalu Ghadamodi Marathi madhun, current Affair marathi madhe, headline-news, maharashtra-news, jhattpatt-batmya, pib, marathi batmya, government new channel, Pib, akashvani, the Hindu, Indian express, Loksatta, Lokmat, Dainik Bhaskar, sansad news, editorial, sampadkiya, vishleshan, Loksabha news, rajyasabha news, SSC GD notes, sscgd question papers, sscgd exam answer, results, SSC GD admit card, sscgd ground, exam centre, mpsc main answer writing, maharashtra police recruitment 2025, maharashtra police exam updates, maharashtra police bharti latest news, maharashtra police exam calendar 2025, maharashtra police exam syllabus pdf download, maharashtra police bharti exam pattern 2025, maharashtra police constable syllabus, physical test details maharashtra police, maharashtra police bharti admit card 2025, maharashtra police hall ticket download, maharashtra police exam admit card date, maharashtra police study material pdf, maharashtra police exam preparation tips, maharashtra police mock tests free, best books for maharashtra police exam, maharashtra police bharti previous year papers pdf, maharashtra police constable sample papers, maharashtra police si model question papers, maharashtra police eligibility criteria 2025, age limit for maharashtra police bharti, educational qualification maharashtra police, maharashtra police result 2025, maharashtra police merit list, maharashtra police exam cutoff marks, maharashtra police online application 2025, maharashtra police physical test details, document verification for maharashtra police bharti, maharashtra police recruitment 2024, maharashtra police exam calendar 2024, maharashtra police bharti exam pattern 2024, maharashtra police bharti admit card 2024, maharashtra police eligibility criteria 2024, maharashtra police result 2024, maharashtra police online application 2024, RRB Group D, Railway Group D, Railway Recruitment Board Group D, Railway Group D Exam, Railway Group Notification, Railway Group D Vacancy, Railway Group D Syllabus, Railway Group D Eligibility, Railway Group D Application, Railway Group D Admit Card, Railway Group D Result, Railway Group D Cut Off, Railway Group D Salary, Railway Group D Jobs, RRB Group D Study Material, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Mock Tests, RRB Group D Exam Pattern, current Affair, General Science, GK, GS, General Awareness, current affairs marathi , Mathematics, General Intelligence and reasoning, RRB chalu Ghadamodi, RRB Group D marathi notes, samanya vinyan, samanya, nyan, railway notes marathi madhe, railway pagar, pagar ani bhatta, railway bharti notes marathi, railway bhartichi tayari kashi karaychi, railway bharti magil varshanche prashnapatrika, railway bhartipyq, railway bharti prashnasanch, railway bharti test paper, railwetvnokrichi sandhi, railway job, railway bharticha syllabus, railway bharti pattern, railway bharti imp prashn, railway bhartila vicharle janare prashn, competitive exam, spardha parisha, railway bharti online class, railway bharti class, railway bharti chi tayari kashi karaychi, RRB Group D Syllabus, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Eligibility Criteria, RRB Group D Notification, RRB Group D Application, RRB Group D Admit Card, RRB Group D Result, RRB Group D Cut Off, RRB Group D Salary, RRB Group D Jobs, RRB Group D Coaching, RRB Group D Study Material, RRB Group D Mock Tests, Railway Group D Level 1, RRB Group D 2025, RRB Group D Level 1, RRB Group D Posts, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Exam Date, RRB Group D Online Application, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Preparation Tips, RRB Group D Study Material, RRB Group D Coaching, RRB Group D Mock Tests, How to prepare for RRB Group D exam, RRB Group D exam syllabus 2025, RRB Group D eligibility criteria 2025, RRB Group D application form 2025, RRB Group D admit card download, RRB Group D result date 2025, RRB Group D cut off marks 2025, RRB Group D salary and allowances, Best books for RRB Group D exam, Online coaching for RRB Group D, Railway Group D , RRB Group D, Railway Jobs , Government Jobs, Railway Recruitment, RRB Group D Exam, Railway Group D Vacancy, RRB Group D Notification, Railway Group D Application, RRB Group D Salary, aajcha dinveshesh, suvichaar, jagtik dinveshsh, dinveshsh, gktoday, lucent

PM Narendra Modi honoured with the 'Agricola Medal'

📚 Subject : GS - पुरस्कार

प्रश्न) संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) अन्न आणि कृषी संघटनेद्वारे (FAO) नुकताच प्रदान करण्यात आलेला 'अ‍ॅग्रिकोला पदक 2026' (Agricola Medal 2026) हा सर्वोच्च बहुमान मिळवणारे पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदी हे भारताचे कितवे नेते ठरले आहेत ?

पहिले
दुसरे
तिसरे
चौथे

उत्तर : दुसरे

📰 बातमी काय ?

• भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) अन्न आणि कृषी संघटनेने (FAO - Food and Agriculture Organization) अत्यंत प्रतिष्ठित अशा 'अ‍ॅग्रिकोला पदक 2026' (Agricola Medal 2026) या सर्वोच्च बहुमानाने सन्मानित केले आहे.

• ठिकाण - हा पुरस्कार इटलीची राजधानी रोम (Rome, Italy) येथील अन्न आणि कृषी संघटने च्या (Food and Agriculture Organization) मुख्यालयात प्रदान करण्यात आला.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 'अ‍ॅग्रिकोला पदका' ने सन्मानित
PM Narendra Modi honoured with the 'Agricola Medal'

📚 Subject : GS - पुरस्कार

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) अन्न आणि कृषी संघटनेद्वारे (FAO) नुकताच प्रदान करण्यात आलेला 'अ‍ॅग्रिकोला पदक 2026' (Agricola Medal 2026) हा सर्वोच्च बहुमान मिळवणारे पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदी हे भारताचे कितवे नेते ठरले आहेत ?
पहिले
दुसरे
तिसरे
चौथे

उत्तर : दुसरे

📰 बातमी काय ?
भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) अन्न आणि कृषी संघटनेने (FAO - Food and Agriculture Organization) अत्यंत प्रतिष्ठित अशा 'अ‍ॅग्रिकोला पदक २०२६' (Agricola Medal 2026) या सर्वोच्च बहुमानाने सन्मानित केले आहे.
ठिकाण - हा पुरस्कार इटलीची राजधानी रोम (Rome, Italy) येथील अन्न आणि कृषी संघटने च्या (Food and Agriculture Organization) मुख्यालयात प्रदान करण्यात आला.

'अ‍ॅग्रिकोला पदक' म्हणजे काय ? (Agricola Medal) :

✍️ शब्दाचा अर्थ - 'अ‍ॅग्रिकोला' (Agricola) हा एक लॅटिन शब्द असून याचा मराठीत अर्थ 'शेतकरी' (Farmer) असा होतो.
🏅सर्वोच्च सन्मान - हे संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटनेद्वारे (FAO) दिले जाणारे सर्वोच्च संस्थात्मक पदक आहे.
⛳️ स्थापना - या पदकाची स्थापना अन्न आणि कृषी संघटनेद्वारे (FAO) 1977 मध्ये त्यांच्या आंतरराष्ट्रीय नाणेशास्त्र पुरस्कार कार्यक्रमाचा (International numismatic award program) एक भाग म्हणून राजकीय नेत्यांचा सन्मान करण्यासाठी करण्यात आली होती.

🧐 'अ‍ॅग्रिकोला पदक' कोणाला देण्यात येते ?
हे पदक थेट संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटने च्या महासंचालकांद्वारे (Director-General) अशा जागतिक नेत्यांना दिले जाते ज्यांनी आपल्या देशात किंवा जागतिक स्तरावर अन्न प्रणालीमध्ये (Agrifood Systems) क्रांतिकारक बदल घडवून आणण्यासाठी दूरदर्शी नेतृत्व आणि ठोस धोरणांची अंमलबजावणी केली आहे.

🇮🇳 'अ‍ॅग्रिकोला पदक' मिळवणारे भारतीय नेते :
आतापर्यंत फक्त दोनच भारतीय नेत्यांना अधिकृतपणे हे पदक मिळाले आहे.
1) पहिले नेते - डॉ. मनमोहन सिंग - वर्ष 2008 मध्ये, ग्रामीण कृषी क्षेत्राच्या आधुनिकीकरणातील सुधारणांसाठी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
2) दुसरे नेते - 'अ‍ॅग्रिकोला पदक' हा प्रतिष्ठित पुरस्कार मिळवणारे पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदी हे भारताचे दुसरे नेते आहेत.
श्री. नरेंद्र मोदी यांना वर्ष 2026 मध्ये, गेल्या दशकातील कृषी आणि अन्न क्षेत्रातील संरचनात्मक यशासाठी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

पुरस्काराचे मुख्य उद्दिष्ट (Aim):
संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) शाश्वत विकास ध्येय 2 (SDG 2 - Zero Hunger / भुकेचे समूळ उच्चाटन) ची पूर्तता करण्यासाठी असाधारण जागतिक कामगिरीची दखल घेणे आणि तिला प्रोत्साहन देणे हे या पदकाचे प्राथमिक उद्दिष्ट आहे.
गरिबी निर्मूलन करणे, अल्पभूधारक शेतकऱ्यांचे जीवनमान उंचावणे, अन्न सुरक्षेचे जाळे मजबूत करणे आणि विज्ञानावर आधारित पर्यावरणपूरक शेती पद्धतींना प्रोत्साहन देणाऱ्या नेत्यांना याद्वारे गौरवले जाते.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : Agricola Medal 2026
पुरस्काराचे नाव → ॲग्रिकोला पदक (2026)
देणारी संस्था → अन्न आणि कृषी संघटना (संयुक्त राष्ट्रे)
'ॲग्रिकोला' शब्दाचा मूळ अर्थ → लॅटिन भाषेत 'शेतकरी'
एकूण भारतीय मानकरी → 2
पहिले भारतीय - डॉ. मनमोहन सिंग (2008)
दुसरे भारतीय - श्री. नरेंद्र मोदी (2026)
संबंधित शाश्वत विकास उद्दिष्ट (SDG) → SDG 2 - शून्य भूकमारी (Zero Hunger )

Prime Minister Narendra Modi was conferred with the prestigious Agricola Medal, the Food and Agriculture Organization (FAO), United Nations, pantapradhan Narendra Modi yana konta Puraskar milala, Jagtik Ghadamodi, world affairs, international news, jagtik Puraskar

प्रश्न) संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) अन्न आणि कृषी संघटनेद्वारे (FAO) नुकताच प्रदान करण्यात आलेला 'अ‍ॅग्रिकोला पदक 2026' (Agricola Medal 2026) हा सर्वोच्च बहुमान मिळवणारे पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदी हे भारताचे कितवे नेते ठरले आहेत ?
पहिले
दुसरे
तिसरे
चौथे

उत्तर : दुसरे

'अ‍ॅग्रिकोला पदक' म्हणजे काय ? (Agricola Medal) :

✍️ शब्दाचा अर्थ - 'अ‍ॅग्रिकोला' (Agricola) हा एक लॅटिन शब्द असून याचा मराठीत अर्थ 'शेतकरी' (Farmer) असा होतो.

🏅सर्वोच्च सन्मान - हे संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटनेद्वारे (FAO) दिले जाणारे सर्वोच्च संस्थात्मक पदक आहे.

⛳️ स्थापना - या पदकाची स्थापना अन्न आणि कृषी संघटनेद्वारे (FAO) 1977 मध्ये त्यांच्या आंतरराष्ट्रीय नाणेशास्त्र पुरस्कार कार्यक्रमाचा (International Numismatic Award Program) एक भाग म्हणून राजकीय नेत्यांचा सन्मान करण्यासाठी करण्यात आली होती.

🧐 'अ‍ॅग्रिकोला पदक' कोणाला देण्यात येते ?

• हे पदक थेट संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटने च्या महासंचालकांद्वारे (Director-General) अशा जागतिक नेत्यांना दिले जाते ज्यांनी आपल्या देशात किंवा जागतिक स्तरावर अन्न प्रणालीमध्ये (Agrifood Systems) क्रांतिकारक बदल घडवून आणण्यासाठी दूरदर्शी नेतृत्व आणि ठोस धोरणांची अंमलबजावणी केली आहे.

🇮🇳 'अ‍ॅग्रिकोला पदक' मिळवणारे भारतीय नेते :

आतापर्यंत फक्त दोनच भारतीय नेत्यांना अधिकृतपणे हे पदक मिळाले आहे.

1) पहिले नेते - डॉ. मनमोहन सिंग - वर्ष 2008 मध्ये, ग्रामीण कृषी क्षेत्राच्या आधुनिकीकरणातील सुधारणांसाठी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

2) दुसरे नेते - 'अ‍ॅग्रिकोला पदक' हा प्रतिष्ठित पुरस्कार मिळवणारे पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदी हे भारताचे दुसरे नेते आहेत.

श्री. नरेंद्र मोदी यांना वर्ष 2026 मध्ये, गेल्या दशकातील कृषी आणि अन्न क्षेत्रातील संरचनात्मक यशासाठी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

पुरस्काराचे मुख्य उद्दिष्ट (Aim):

• संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) शाश्वत विकास ध्येय 2 (SDG 2 - Zero Hunger / भुकेचे समूळ उच्चाटन) ची पूर्तता करण्यासाठी असाधारण जागतिक कामगिरीची दखल घेणे आणि तिला प्रोत्साहन देणे हे या पदकाचे प्राथमिक उद्दिष्ट आहे.

• गरिबी निर्मूलन करणे, अल्पभूधारक शेतकऱ्यांचे जीवनमान उंचावणे, अन्न सुरक्षेचे जाळे मजबूत करणे आणि विज्ञानावर आधारित पर्यावरणपूरक शेती पद्धतींना प्रोत्साहन देणाऱ्या नेत्यांना याद्वारे गौरवले जाते.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : Agricola Medal 2026

• पुरस्काराचे नाव → ॲग्रिकोला पदक (2026)

• देणारी संस्था → अन्न आणि कृषी संघटना (संयुक्त राष्ट्रे)

• 'ॲग्रिकोला' शब्दाचा मूळ अर्थ → लॅटिन भाषेत 'शेतकरी'

• एकूण भारतीय मानकरी → 2

• पहिले भारतीय - डॉ. मनमोहन सिंग (2008)

• दुसरे भारतीय - श्री. नरेंद्र मोदी (2026)

• संबंधित शाश्वत विकास उद्दिष्ट (SDG) → SDG 2 - शून्य भूकमारी (Zero Hunger )

Important Affairs

20-05-2026

चालू घडामोडी | SMILE मोहीम काय आहे ?

SMILE Mission, Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer, European Space Agency (ESA) and the Chinese Academy of Sciences, first-ever global X-ray and ultraviolet images of Earth’s magnetic shield, science and technology notes Vinyan ani tantranyan notes, space missions, world current affair, jagtik ghadamodi, world news, Chalu Ghadamodi 2025, Chalu Ghadamodi Marathi, Chalu Ghadamodi PDF Download, Chalu Ghadamodi Test Series, Chalu Ghadamodi Prashnottare, Mahatvachya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Sarav Prashna, Darrojchya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Marathi Masik, Talathi Chalu Ghadamodi 2025, Talathi Bharti Chalu Ghadamodi, Talathi Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, RRB Group D Chalu Ghadamodi Marathi, Railway Bharti Chalu Ghadamodi, RRB Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, Maharashtra Police Bharti Chalu Ghadamodi, Police Bharti Chalu Ghadamodi Prashnottare, Maharashtra Police Chalu Ghadamodi 2025, SSC GD Chalu Ghadamodi Marathit, SSC Bharti Chalu Ghadamodi, SSC Prashnsancha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Bharti Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Pariksha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Prashnapatrika Chalu Ghadamodi, Agniveer Bharti Chalu Ghadamodi 2025, Agniveer Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, Agniveer Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, tcs chalu ghadamodi, ibps chalu ghadamodi, chalu Ghadamodi Marathi, current Affair marathi madhe, 2024 cha chalu Ghadamodi, police Bharti chalu Ghadamodi, police Bharti prashnasanch, police Bharti GK prashna, Mpsc chalu Ghadamodi, sarkari Naukri, sarkari job, sarkari yojna, Maharashtra cha chalu Ghadamodi, Maharashtra government yojna, PSI syllabus, PSI cutoff, police Bharti syllabus, police Bharti cutoff, police Bharti merit, MPSC Sathi book, MPSC Sathi pustak, police Bharti Sathi pustak, police Bharti magil prashnapatrika, MPSC previous years question papers, Mumbai police Bharti, Mumbai police Bharti Lekhi kadhi ahe, government GR, police Bharti result, MPSC result, SSC GD merit, sscgd syllabus, army Bharti merit, army Bharti result, UPSC Marathi, combine pariksha, talathi, talathi syllabus, talathi cutoff, talathi book list, talathi result, talathi merit, tcs mock test, tcs pattern, ibps pattern, tcs pyq, tcs sarav paper, tcs talathi paper, tcs pattern notes, tcs prashnasanch, tcs gk gs, tcs maths, tcs talathi, talathi jaga kiti ahe, saralseva exam, saralseva pariksha, saralseva result, zilha parishad Bharti, zilha parishad prashnapstrika, dinvishesh, Chalu Ghadamodi Marathi madhun, current Affair marathi madhe, headline-news, maharashtra-news, jhattpatt-batmya, pib, marathi batmya, government new channel, Pib, akashvani, the Hindu, Indian express, Loksatta, Lokmat, Dainik Bhaskar, sansad news, editorial, sampadkiya, vishleshan, Loksabha news, rajyasabha news, SSC GD notes, sscgd question papers, sscgd exam answer, results, SSC GD admit card, sscgd ground, exam centre, mpsc main answer writing, maharashtra police recruitment 2025, maharashtra police exam updates, maharashtra police bharti latest news, maharashtra police exam calendar 2025, maharashtra police exam syllabus pdf download, maharashtra police bharti exam pattern 2025, maharashtra police constable syllabus, physical test details maharashtra police, maharashtra police bharti admit card 2025, maharashtra police hall ticket download, maharashtra police exam admit card date, maharashtra police study material pdf, maharashtra police exam preparation tips, maharashtra police mock tests free, best books for maharashtra police exam, maharashtra police bharti previous year papers pdf, maharashtra police constable sample papers, maharashtra police si model question papers, maharashtra police eligibility criteria 2025, age limit for maharashtra police bharti, educational qualification maharashtra police, maharashtra police result 2025, maharashtra police merit list, maharashtra police exam cutoff marks, maharashtra police online application 2025, maharashtra police physical test details, document verification for maharashtra police bharti, maharashtra police recruitment 2024, maharashtra police exam calendar 2024, maharashtra police bharti exam pattern 2024, maharashtra police bharti admit card 2024, maharashtra police eligibility criteria 2024, maharashtra police result 2024, maharashtra police online application 2024, RRB Group D, Railway Group D, Railway Recruitment Board Group D, Railway Group D Exam, Railway Group Notification, Railway Group D Vacancy, Railway Group D Syllabus, Railway Group D Eligibility, Railway Group D Application, Railway Group D Admit Card, Railway Group D Result, Railway Group D Cut Off, Railway Group D Salary, Railway Group D Jobs, RRB Group D Study Material, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Mock Tests, RRB Group D Exam Pattern, current Affair, General Science, GK, GS, General Awareness, current affairs marathi , Mathematics, General Intelligence and reasoning, RRB chalu Ghadamodi, RRB Group D marathi notes, samanya vinyan, samanya, nyan, railway notes marathi madhe, railway pagar, pagar ani bhatta, railway bharti notes marathi, railway bhartichi tayari kashi karaychi, railway bharti magil varshanche prashnapatrika, railway bhartipyq, railway bharti prashnasanch, railway bharti test paper, railwetvnokrichi sandhi, railway job, railway bharticha syllabus, railway bharti pattern, railway bharti imp prashn, railway bhartila vicharle janare prashn, competitive exam, spardha parisha, railway bharti online class, railway bharti class, railway bharti chi tayari kashi karaychi, RRB Group D Syllabus, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Eligibility Criteria, RRB Group D Notification, RRB Group D Application, RRB Group D Admit Card, RRB Group D Result, RRB Group D Cut Off, RRB Group D Salary, RRB Group D Jobs, RRB Group D Coaching, RRB Group D Study Material, RRB Group D Mock Tests, Railway Group D Level 1, RRB Group D 2025, RRB Group D Level 1, RRB Group D Posts, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Exam Date, RRB Group D Online Application, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Preparation Tips, RRB Group D Study Material, RRB Group D Coaching, RRB Group D Mock Tests, How to prepare for RRB Group D exam, RRB Group D exam syllabus 2025, RRB Group D eligibility criteria 2025, RRB Group D application form 2025, RRB Group D admit card download, RRB Group D result date 2025, RRB Group D cut off marks 2025, RRB Group D salary and allowances, Best books for RRB Group D exam, Online coaching for RRB Group D, Railway Group D , RRB Group D, Railway Jobs , Government Jobs, Railway Recruitment, RRB Group D Exam, Railway Group D Vacancy, RRB Group D Notification, Railway Group D Application, RRB Group D Salary, aajcha dinveshesh, suvichaar, jagtik dinveshsh, dinveshsh, gktoday, lucent

What is the SMILE Mission ?

📚 Subject : GS - विज्ञान आणि तंत्रज्ञान

प्रश्न) अलीकडेच अंतराळ आणि विज्ञान तंत्रज्ञान क्षेत्रात विशेष चर्चेत आलेली 'स्माईल' (SMILE - Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer) ही खालीलपैकी कोणत्या दोन देशांची पहिली संपूर्ण संयुक्त अंतराळ मोहीम आहे ?

भारत आणि अमेरिका
युरोपियन देश आणि चीन
मेरिका आणि रशिया
जपान आणि फ्रान्स

उत्तर : युरोपियन देश आणि चीन

📰 बातमी काय ?

• युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) आणि चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस (CAS) यांनी मिळून 'SMILE' या त्यांच्या पहिल्या संपूर्ण संयुक्त अंतराळ मोहिमेची घोषणा केली आहे.

• अभ्यासाचा विषय - ही मोहीम पृथ्वीचे संरक्षक चुंबकीय कवच (मॅग्नेटोस्फीअर) आणि सूर्याकडून येणारा अत्यंत प्रभारित प्लाझ्मा (सौर वादळ / सोलर विंड) यांच्यातील जागतिक परस्परसंवादाचा अभ्यास करण्यासाठी डिझाइन केलेली एक 'मल्टी-वेव्हलेंथ' मोहीम आहे.

🧐 SMILE मोहीम काय आहे ?

• SMILE चे पूर्ण नाव - Solar Wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer (सोलर विंड मॅग्नेटोस्फीअर आयनोस्फीअर लिंक एक्सप्लोरर).

• पहिली संयुक्त मोहीम : ही अंतराळ मोहीम युरोप आणि चीन यांच्यातील पहिलीच संपूर्ण एकत्रित अंतराळ शोध मोहीम आहे.

यामध्ये युरोपचे रॉकेट तंत्रज्ञान व इमेजिंग सेन्सर्स आणि चीनचे इंजिनिअरिंग तंत्रज्ञान एकत्र आणून एक अभूतपूर्व संयुक्त मोहीम तयार करण्यात आली आहे.

• या मोहिमेची अंमलबजावणी खालील 2 प्रमुख जागतिक संस्थांनी संयुक्तपणे केली आहे

1) युरोपियन स्पेस एजन्सी (European Space Agency)

2)चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस (Chinese Academy of Sciences)

What is the SMILE Mission ?

📚 Subject : GS - विज्ञान आणि तंत्रज्ञान

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) अलीकडेच अंतराळ आणि विज्ञान तंत्रज्ञान क्षेत्रात विशेष चर्चेत आलेली 'स्माईल' (SMILE - Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer) ही खालीलपैकी कोणत्या दोन देशांची पहिली संपूर्ण संयुक्त अंतराळ मोहीम आहे ?
भारत आणि अमेरिका
युरोपियन देश आणि चीन
मेरिका आणि रशिया
जपान आणि फ्रान्स

उत्तर : युरोपियन देश आणि चीन

📰 बातमी काय ?
युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) आणि चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस (CAS) यांनी मिळून 'SMILE' या त्यांच्या पहिल्या संपूर्ण संयुक्त अंतराळ मोहिमेची घोषणा केली आहे.
अभ्यासाचा विषय - ही मोहीम पृथ्वीचे संरक्षक चुंबकीय कवच (मॅग्नेटोस्फीअर) आणि सूर्याकडून येणारा अत्यंत प्रभारित प्लाझ्मा (सौर वादळ / सोलर विंड) यांच्यातील जागतिक परस्परसंवादाचा अभ्यास करण्यासाठी डिझाइन केलेली एक 'मल्टी-वेव्हलेंथ' मोहीम आहे.

🧐 SMILE मोहीम काय आहे ?
SMILE चे पूर्ण नाव - Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer (सोलर विंड मॅग्नेटोस्फीअर आयनोस्फीअर लिंक एक्सप्लोरर).
पहिली संयुक्त मोहीम : ही अंतराळ मोहीम युरोप आणि चीन यांच्यातील पहिलीच संपूर्ण एकत्रित अंतराळ शोध मोहीम आहे.
यामध्ये युरोपचे रॉकेट तंत्रज्ञान व इमेजिंग सेन्सर्स आणि चीनचे इंजिनिअरिंग तंत्रज्ञान एकत्र आणून एक अभूतपूर्व संयुक्त मोहीम तयार करण्यात आली आहे.
या मोहिमेची अंमलबजावणी खालील 2 प्रमुख जागतिक संस्थांनी संयुक्तपणे केली आहे
1) युरोपियन स्पेस एजन्सी (European Space Agency)
2)चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस (Chinese Academy of Sciences)

🎯 SMILE मोहीमेचे मुख्य उद्दिष्ट -
सौर वादळांच्या (Solar Winds) विरोधात सक्रिय लढा देणाऱ्या पृथ्वीच्या चुंबकीय कवचाची जगातील पहिली एक्स-रे (X-ray) आणि अल्ट्राव्हायोलेट (Ultraviolet) चित्रे (Images) टिपणे हे या मोहिमेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
सूर्यावरून येणारे तीव्र सौर लोट (Solar Flares) आणि 'कोरोनल मास इजेक्शन' (CMEs) मुळे पृथ्वीचे चुंबकीय कवच स्वतःला कसे बदलते आणि स्वयंचलितपणे कसे सुधारते, याचा नकाशा तयार करणे.

🛰️ मोहिमेची प्रमुख तांत्रिक वैशिष्ट्ये (Key Features):
अंतराळातील स्थान (Positioning): या 2,600 किलो वजनाच्या उपग्रहाला एका अति-लंबगोलाकार कक्षेत (Highly Elliptical Orbit) स्थापित केले जाईल.
तो पृथ्वीच्या उत्तर ध्रुवापासून (North Pole) सुमारे 1.21 लाख किलोमीटर उंचीवर तैनात असेल.
या उंचीवरून तो दीर्घकाळ चुंबकीय कवचाच्या बाहेरील कडेचे सतत निरीक्षण करू शकेल.
कार्यकाळ (Shelf-Life) - या मोहिमेचा मूळ कार्यकाळ 3 वर्षे निश्चित करण्यात आला आहे.

✍️ SMILE मोहिमेचे महत्त्व (Significance)
हवामान अंदाज (Space Weather Forecasting): मोठ्या प्रमाणावर सौर वाऱ्यांच्या प्रभावाचे मॉडेलिंग करून अंतराळातील हवामानाचा अचूक अंदाज लावणे शक्य होईल.
पायाभूत सुविधांचे रक्षण: तीव्र सौर ज्वाला (Solar Flares) आणि कोरोनल मास इजेक्शन (CMEs) मुळे होणाऱ्या नुकसानापासून पृथ्वीवरील वीज ग्रीड (Power Grids), उपग्रह, जीपीएस (GPS) यंत्रणा, विमान वाहतूक आणि अंतराळवीरांचे रक्षण करण्यासाठी ही मोहीम वेळेपूर्वीच उत्तम 'अर्ली वॉर्निंग' (Early Warning) यंत्रणा विकसित करेल.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :
SMILE पूर्ण नाव → Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer
देश/संस्था → युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) आणि चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस (CAS)
मुख्य उद्दिष्ट → पृथ्वीच्या चुंबकीय कवचाचे पहिले जागतिक X-ray आणि UV छायाचित्रण
कक्षेचे स्वरूप आणि स्थान → अत्यंत लंबवर्तुळाकार कक्षा (Highly Elliptical Orbit), उत्तर ध्रुवाच्या वर.
मोहिमेचा कालावधी → 3 वर्षे

🎯 SMILE मोहीमेचे मुख्य उद्दिष्ट -

• सौर वादळांच्या (Solar Winds) विरोधात सक्रिय लढा देणाऱ्या पृथ्वीच्या चुंबकीय कवचाची जगातील पहिली एक्स-रे (X-Ray) आणि अल्ट्राव्हायोलेट (Ultraviolet) चित्रे (Images) टिपणे हे या मोहिमेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.

• सूर्यावरून येणारे तीव्र सौर लोट (Solar Flares) आणि 'कोरोनल मास इजेक्शन' (CMEs) मुळे पृथ्वीचे चुंबकीय कवच स्वतःला कसे बदलते आणि स्वयंचलितपणे कसे सुधारते, याचा नकाशा तयार करणे.

🛰️ मोहिमेची प्रमुख तांत्रिक वैशिष्ट्ये (Key Features):

• अंतराळातील स्थान (Positioning): या 2,600 किलो वजनाच्या उपग्रहाला एका अति-लंबगोलाकार कक्षेत (Highly Elliptical Orbit) स्थापित केले जाईल.

• तो पृथ्वीच्या उत्तर ध्रुवापासून (North Pole) सुमारे 1.21 लाख किलोमीटर उंचीवर तैनात असेल.

• या उंचीवरून तो दीर्घकाळ चुंबकीय कवचाच्या बाहेरील कडेचे सतत निरीक्षण करू शकेल.

• कार्यकाळ (Shelf-Life) - या मोहिमेचा मूळ कार्यकाळ 3 वर्षे निश्चित करण्यात आला आहे.

✍️ SMILE मोहिमेचे महत्त्व (Significance)

• हवामान अंदाज (Space Weather Forecasting): मोठ्या प्रमाणावर सौर वाऱ्यांच्या प्रभावाचे मॉडेलिंग करून अंतराळातील हवामानाचा अचूक अंदाज लावणे शक्य होईल.

• पायाभूत सुविधांचे रक्षण: तीव्र सौर ज्वाला (Solar Flares) आणि कोरोनल मास इजेक्शन (CMEs) मुळे होणाऱ्या नुकसानापासून पृथ्वीवरील वीज ग्रीड (Power Grids), उपग्रह, जीपीएस (GPS) यंत्रणा, विमान वाहतूक आणि अंतराळवीरांचे रक्षण करण्यासाठी ही मोहीम वेळेपूर्वीच उत्तम 'अर्ली वॉर्निंग' (Early Warning) यंत्रणा विकसित करेल.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :

• SMILE पूर्ण नाव → Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer

• देश/संस्था → युरोपियन स्पेस एजन्सी (ESA) आणि चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस (CAS)

• मुख्य उद्दिष्ट → पृथ्वीच्या चुंबकीय कवचाचे पहिले जागतिक X-ray आणि UV छायाचित्रण

• कक्षेचे स्वरूप आणि स्थान → अत्यंत लंबवर्तुळाकार कक्षा (Highly Elliptical Orbit), उत्तर ध्रुवाच्या वर.

• मोहिमेचा कालावधी → 3 वर्षे

Important Affairs

20-05-2026

चालू घडामोडी | मुंबई वॉटर मेट्रो

Mumbai Water Metro

📚 Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम, महाराष्ट्र

प्रश्न) महाराष्ट्र सागरी मंडळाने (MMB) मुंबई महानगर प्रदेशात 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्प राबवण्यासाठी आणि जहाजबांधणी कारखाना उभारण्यासाठी कोणत्या देशाच्या 'हायके एएस' (Hyke AS) या कंपनीसोबत सामंजस्य करार केला आहे ?

फिनलंड
जर्मनी
नॉर्वे
जपान

उत्तर : नॉर्वे

📰 बातमी काय ?

• महाराष्ट्र सागरी मंडळाने 'मुंबई वॉटर मेट्रो' (Mumbai Water Metro) प्रकल्पासाठी नॉर्वे (Norway) देशासोबत महत्त्वाचा सामंजस्य करार (MoU) केला आहे.

Mumbai Water Metro

📚 Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम, महाराष्ट्र

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) महाराष्ट्र सागरी मंडळाने (MMB) मुंबई महानगर प्रदेशात 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्प राबवण्यासाठी आणि जहाजबांधणी कारखाना उभारण्यासाठी कोणत्या देशाच्या 'हायके एएस' (Hyke AS) या कंपनीसोबत सामंजस्य करार केला आहे ?

फिनलंड
जर्मनी
नॉर्वे
जपान
उत्तर : नॉर्वे

📰 बातमी काय ?
• महाराष्ट्र सागरी मंडळाने 'मुंबई वॉटर मेट्रो' (Mumbai Water Metro) प्रकल्पासाठी नॉर्वे (Norway) देशासोबत महत्त्वाचा सामंजस्य करार (MoU) केला आहे.

'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पा बद्दल परीक्षेसाठी IMP माहिती :
• 🏛️ सहभागी संस्था - महाराष्ट्र सागरी मंडळ (Maharashtra Maritime Board) आणि नॉर्वे येथील 'हायके एएस' (Hyke AS)ही मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी.

• 🎯 उद्देश - मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) वाढती वाहतूक कोंडी सोडवण्यासाठी आणि रस्त्यांवरील भार कमी करण्यासाठी अत्याधुनिक, हायब्रीड/इलेक्ट्रिक बोटी (Vessels) उपलब्ध करणे.

'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पाची ठळक वैशिष्ट्ये :
1) प्रेरणा (Model) - हा प्रकल्प केरळमधील यशस्वी 'कोची वॉटर मेट्रो' (Kochi Water Metro) च्या धर्तीवर विकसित केला जात आहे.

2) व्याप्ती - मुंबई महानगर प्रदेशात (MMR) एकूण 31 जलमार्ग (Routes) आणि 45 प्रवासी टर्मिनल्स विकसित करण्याचे नियोजन आहे.

3) तंत्रज्ञान - नॉर्वेच्या 'हायके एएस' कंपनीकडून हाय-टेक, बॅटरीवर चालणाऱ्या आणि शून्य-उत्सर्जन (Zero Emission) करणाऱ्या बोटींचे तंत्रज्ञान मिळेल.

4) प्रकल्प अहवाल - या प्रकल्पाचा विस्तृत प्रकल्प अहवाल 'कोची मेट्रो रेल लिमिटेड' (KMRL) यांच्या मार्गदर्शनाखाली तयार करण्यात आला आहे.

5) 'मेक इन महाराष्ट्र' अंतर्गत जहाजबांधणी - या करारानुसार नॉर्वेची कंपनी महाराष्ट्रातच 2,500 कोटी रुपये गुंतवून जलवाहतुकीच्या बोटी तयार करण्यासाठी जहाजबांधणी कारखाना (Shipyard) सुरू करणार आहे.

✍️ 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पाच फायदा -
• यामुळे मुंबई, ठाणे आणि नवी मुंबई परिसरातील वॉटर मेट्रो प्रकल्पाला बोटींचा पुरवठा करणे सोपे होईल, वाहतूक खर्च वाचेल आणि स्थानिक भागात मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्मिती होईल.

• आत्मनिर्भरता - हा प्रकल्प 'मेक इन इंडिया' आणि 'मेक इन महाराष्ट्र' संकल्पनेला मोठी गती देईल.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :
• प्रकल्पाचे नाव → मुंबई वॉटर मेट्रो प्रकल्प.

• करार करणारे → महाराष्ट्र सागरी मंडळ आणि नॉर्वे ची 'Hyke AS मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी

• प्रेरणा → केरळमधील 'कोची वॉटर मेट्रो'च्या धर्तीवर आधारित

• विस्तृत प्रकल्प अहवाल मार्गदर्शक → कोची मेट्रो रेल लिमिटेड (KMRL)

• 'मेक इन महाराष्ट्र' अंतर्गत जहाजबांधणी → 2,500 कोटी रुपये गुंतवणूक

'मुंबई वॉटर मेट्रो'
Mumbai Water Metro

📚 Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम, महाराष्ट्र

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) महाराष्ट्र सागरी मंडळाने (MMB) मुंबई महानगर प्रदेशात 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्प राबवण्यासाठी आणि जहाजबांधणी कारखाना उभारण्यासाठी कोणत्या देशाच्या 'हायके एएस' (Hyke AS) या कंपनीसोबत सामंजस्य करार केला आहे ?
फिनलंड
जर्मनी
नॉर्वे
जपान

उत्तर : नॉर्वे

📰 बातमी काय ?
महाराष्ट्र सागरी मंडळाने 'मुंबई वॉटर मेट्रो' (Mumbai Water Metro) प्रकल्पासाठी नॉर्वे (Norway) देशासोबत महत्त्वाचा सामंजस्य करार (MoU) केला आहे.

'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पा बद्दल परीक्षेसाठी IMP माहिती :
🏛️ सहभागी संस्था - महाराष्ट्र सागरी मंडळ (Maharashtra Maritime Board) आणि नॉर्वे येथील 'हायके एएस' (Hyke AS)ही मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी.
🎯 उद्देश - मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) वाढती वाहतूक कोंडी सोडवण्यासाठी आणि रस्त्यांवरील भार कमी करण्यासाठी अत्याधुनिक, हायब्रीड/इलेक्ट्रिक बोटी (Vessels) उपलब्ध करणे.

'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पाची ठळक वैशिष्ट्ये :
1) प्रेरणा (Model) - हा प्रकल्प केरळमधील यशस्वी 'कोची वॉटर मेट्रो' (Kochi Water Metro) च्या धर्तीवर विकसित केला जात आहे.
2) व्याप्ती - मुंबई महानगर प्रदेशात (MMR) एकूण 31 जलमार्ग (Routes) आणि 45 प्रवासी टर्मिनल्स विकसित करण्याचे नियोजन आहे.
3) तंत्रज्ञान - नॉर्वेच्या 'हायके एएस' कंपनीकडून हाय-टेक, बॅटरीवर चालणाऱ्या आणि शून्य-उत्सर्जन (Zero Emission) करणाऱ्या बोटींचे तंत्रज्ञान मिळेल.
4) प्रकल्प अहवाल - या प्रकल्पाचा विस्तृत प्रकल्प अहवाल 'कोची मेट्रो रेल लिमिटेड' (KMRL) यांच्या मार्गदर्शनाखाली तयार करण्यात आला आहे.
5) 'मेक इन महाराष्ट्र' अंतर्गत जहाजबांधणी - या करारानुसार नॉर्वेची कंपनी महाराष्ट्रातच 2,500 कोटी रुपये गुंतवून जलवाहतुकीच्या बोटी तयार करण्यासाठी जहाजबांधणी कारखाना (Shipyard) सुरू करणार आहे.

✍️ 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पाच फायदा -
यामुळे मुंबई, ठाणे आणि नवी मुंबई परिसरातील वॉटर मेट्रो प्रकल्पाला बोटींचा पुरवठा करणे सोपे होईल, वाहतूक खर्च वाचेल आणि स्थानिक भागात मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्मिती होईल.
आत्मनिर्भरता - हा प्रकल्प 'मेक इन इंडिया' आणि 'मेक इन महाराष्ट्र' संकल्पनेला मोठी गती देईल.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :
प्रकल्पाचे नाव → मुंबई वॉटर मेट्रो प्रकल्प.
करार करणारे → महाराष्ट्र सागरी मंडळ आणि नॉर्वे ची 'Hyke AS मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी
प्रेरणा → केरळमधील 'कोची वॉटर मेट्रो'च्या धर्तीवर आधारित
विस्तृत प्रकल्प अहवाल मार्गदर्शक → कोची मेट्रो रेल लिमिटेड (KMRL)
'मेक इन महाराष्ट्र' अंतर्गत जहाजबांधणी → 2,500 कोटी रुपये गुंतवणूक

Mumbai Water Metro, Maharashtra Maritime Board, Hyke AS, maharashtra government scheme, maharashtra government project, government infrastructure project, maharashtra chalu ghadamodi notes,

प्रश्न) महाराष्ट्र सागरी मंडळाने (MMB) मुंबई महानगर प्रदेशात 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्प राबवण्यासाठी आणि जहाजबांधणी कारखाना उभारण्यासाठी कोणत्या देशाच्या 'हायके एएस' (Hyke AS) या कंपनीसोबत सामंजस्य करार केला आहे ?
फिनलंड
जर्मनी
नॉर्वे
जपान

उत्तर : नॉर्वे

🏛️ सहभागी संस्था - महाराष्ट्र सागरी मंडळ (Maharashtra Maritime Board) आणि नॉर्वे येथील 'हायके एएस' (Hyke AS)ही मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी.
🎯 उद्देश - मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) वाढती वाहतूक कोंडी सोडवण्यासाठी आणि रस्त्यांवरील भार कमी करण्यासाठी अत्याधुनिक, हायब्रीड/इलेक्ट्रिक बोटी (Vessels) उपलब्ध करणे.
🇮🇳 आत्मनिर्भरता - हा प्रकल्प 'मेक इन इंडिया' आणि 'मेक इन महाराष्ट्र' संकल्पनेला मोठी गती देईल.

'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पा बद्दल परीक्षेसाठी IMP माहिती :

• 🏛️ सहभागी संस्था - महाराष्ट्र सागरी मंडळ (Maharashtra Maritime Board) आणि नॉर्वे येथील 'हायके एएस' (Hyke AS)ही मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी.

• 🎯 उद्देश - मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) वाढती वाहतूक कोंडी सोडवण्यासाठी आणि रस्त्यांवरील भार कमी करण्यासाठी अत्याधुनिक, हायब्रीड/इलेक्ट्रिक बोटी (Vessels) उपलब्ध करणे.

'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पाची ठळक वैशिष्ट्ये :

1) प्रेरणा (Model) - हा प्रकल्प केरळमधील यशस्वी 'कोची वॉटर मेट्रो' (Kochi Water Metro) च्या धर्तीवर विकसित केला जात आहे.

2) व्याप्ती - मुंबई महानगर प्रदेशात (MMR) एकूण 31 जलमार्ग (Routes) आणि 45 प्रवासी टर्मिनल्स विकसित करण्याचे नियोजन आहे.

3) तंत्रज्ञान - नॉर्वेच्या 'हायके एएस' कंपनीकडून हाय-टेक, बॅटरीवर चालणाऱ्या आणि शून्य-उत्सर्जन (Zero Emission) करणाऱ्या बोटींचे तंत्रज्ञान मिळेल.

4) प्रकल्प अहवाल - या प्रकल्पाचा विस्तृत प्रकल्प अहवाल 'कोची मेट्रो रेल लिमिटेड' (KMRL) यांच्या मार्गदर्शनाखाली तयार करण्यात आला आहे.

5) 'मेक इन महाराष्ट्र' अंतर्गत जहाजबांधणी - या करारानुसार नॉर्वेची कंपनी महाराष्ट्रातच 2,500 कोटी रुपये गुंतवून जलवाहतुकीच्या बोटी तयार करण्यासाठी जहाजबांधणी कारखाना (Shipyard) सुरू करणार आहे.

✍️ 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पाच फायदा -

• यामुळे मुंबई, ठाणे आणि नवी मुंबई परिसरातील वॉटर मेट्रो प्रकल्पाला बोटींचा पुरवठा करणे सोपे होईल, वाहतूक खर्च वाचेल आणि स्थानिक भागात मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्मिती होईल.

• आत्मनिर्भरता - हा प्रकल्प 'मेक इन इंडिया' आणि 'मेक इन महाराष्ट्र' संकल्पनेला मोठी गती देईल.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :

• प्रकल्पाचे नाव → मुंबई वॉटर मेट्रो प्रकल्प.

• करार करणारे → महाराष्ट्र सागरी मंडळ आणि नॉर्वे ची 'Hyke AS मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी

• प्रेरणा → केरळमधील 'कोची वॉटर मेट्रो'च्या धर्तीवर आधारित

• विस्तृत प्रकल्प अहवाल मार्गदर्शक → कोची मेट्रो रेल लिमिटेड (KMRL)

• 'मेक इन महाराष्ट्र' अंतर्गत जहाजबांधणी → 2,500 कोटी रुपये गुंतवणूक

'मुंबई वॉटर मेट्रो'
Mumbai Water Metro

📚 Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम, महाराष्ट्र

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) महाराष्ट्र सागरी मंडळाने (MMB) मुंबई महानगर प्रदेशात 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्प राबवण्यासाठी आणि जहाजबांधणी कारखाना उभारण्यासाठी कोणत्या देशाच्या 'हायके एएस' (Hyke AS) या कंपनीसोबत सामंजस्य करार केला आहे ?
फिनलंड
जर्मनी
नॉर्वे
जपान

उत्तर : नॉर्वे

📰 बातमी काय ?
महाराष्ट्र सागरी मंडळाने 'मुंबई वॉटर मेट्रो' (Mumbai Water Metro) प्रकल्पासाठी नॉर्वे (Norway) देशासोबत महत्त्वाचा सामंजस्य करार (MoU) केला आहे.

'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पा बद्दल परीक्षेसाठी IMP माहिती :
🏛️ सहभागी संस्था - महाराष्ट्र सागरी मंडळ (Maharashtra Maritime Board) आणि नॉर्वे येथील 'हायके एएस' (Hyke AS)ही मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी.
🎯 उद्देश - मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) वाढती वाहतूक कोंडी सोडवण्यासाठी आणि रस्त्यांवरील भार कमी करण्यासाठी अत्याधुनिक, हायब्रीड/इलेक्ट्रिक बोटी (Vessels) उपलब्ध करणे.

'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पाची ठळक वैशिष्ट्ये :
1) प्रेरणा (Model) - हा प्रकल्प केरळमधील यशस्वी 'कोची वॉटर मेट्रो' (Kochi Water Metro) च्या धर्तीवर विकसित केला जात आहे.
2) व्याप्ती - मुंबई महानगर प्रदेशात (MMR) एकूण 31 जलमार्ग (Routes) आणि 45 प्रवासी टर्मिनल्स विकसित करण्याचे नियोजन आहे.
3) तंत्रज्ञान - नॉर्वेच्या 'हायके एएस' कंपनीकडून हाय-टेक, बॅटरीवर चालणाऱ्या आणि शून्य-उत्सर्जन (Zero Emission) करणाऱ्या बोटींचे तंत्रज्ञान मिळेल.
4) प्रकल्प अहवाल - या प्रकल्पाचा विस्तृत प्रकल्प अहवाल 'कोची मेट्रो रेल लिमिटेड' (KMRL) यांच्या मार्गदर्शनाखाली तयार करण्यात आला आहे.
5) 'मेक इन महाराष्ट्र' अंतर्गत जहाजबांधणी - या करारानुसार नॉर्वेची कंपनी महाराष्ट्रातच 2,500 कोटी रुपये गुंतवून जलवाहतुकीच्या बोटी तयार करण्यासाठी जहाजबांधणी कारखाना (Shipyard) सुरू करणार आहे.

✍️ 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्पाच फायदा -
यामुळे मुंबई, ठाणे आणि नवी मुंबई परिसरातील वॉटर मेट्रो प्रकल्पाला बोटींचा पुरवठा करणे सोपे होईल, वाहतूक खर्च वाचेल आणि स्थानिक भागात मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्मिती होईल.
आत्मनिर्भरता - हा प्रकल्प 'मेक इन इंडिया' आणि 'मेक इन महाराष्ट्र' संकल्पनेला मोठी गती देईल.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :
प्रकल्पाचे नाव → मुंबई वॉटर मेट्रो प्रकल्प.
करार करणारे → महाराष्ट्र सागरी मंडळ आणि नॉर्वे ची 'Hyke AS मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी
प्रेरणा → केरळमधील 'कोची वॉटर मेट्रो'च्या धर्तीवर आधारित
विस्तृत प्रकल्प अहवाल मार्गदर्शक → कोची मेट्रो रेल लिमिटेड (KMRL)
'मेक इन महाराष्ट्र' अंतर्गत जहाजबांधणी → 2,500 कोटी रुपये गुंतवणूक

Mumbai Water Metro, Maharashtra Maritime Board, Hyke AS, maharashtra government scheme, maharashtra government project, government infrastructure project, maharashtra chalu ghadamodi notes,

प्रश्न) महाराष्ट्र सागरी मंडळाने (MMB) मुंबई महानगर प्रदेशात 'मुंबई वॉटर मेट्रो' प्रकल्प राबवण्यासाठी आणि जहाजबांधणी कारखाना उभारण्यासाठी कोणत्या देशाच्या 'हायके एएस' (Hyke AS) या कंपनीसोबत सामंजस्य करार केला आहे ?
फिनलंड
जर्मनी
नॉर्वे
जपान

उत्तर : नॉर्वे

🏛️ सहभागी संस्था - महाराष्ट्र सागरी मंडळ (Maharashtra Maritime Board) आणि नॉर्वे येथील 'हायके एएस' (Hyke AS)ही मरीन टेक्नॉलॉजी कंपनी.
🎯 उद्देश - मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) वाढती वाहतूक कोंडी सोडवण्यासाठी आणि रस्त्यांवरील भार कमी करण्यासाठी अत्याधुनिक, हायब्रीड/इलेक्ट्रिक बोटी (Vessels) उपलब्ध करणे.
🇮🇳 आत्मनिर्भरता - हा प्रकल्प 'मेक इन इंडिया' आणि 'मेक इन महाराष्ट्र' संकल्पनेला मोठी गती देईल.

Important Affairs

19-05-2026

चालू घडामोडी | जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक 2026: भारत 157 व्या स्थानावर | MPSC Current Affairs

जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारताची घसरण

World Press Freedom Index 2026

📚 Subject : GS -जागतिक रिपोर्ट

प्रश्न) सर्वात वेगाने घसरलेलादाऊट बॉर्डर्स' या संस्थेद्वारे जाहीर झालेल्या 'जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक 2026' मध्ये भारत 180 देशांमध्ये कितव्या स्थानावर आहे ?

उत्तर : 157

📰 बातमी काय ?

• 2026 च्या जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारत 180 देशांमध्ये 157 व्या स्थानावर घसरला आहे.

🧐 जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक कोण जाहीर करते ?

• जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक (World Press Freedom Index) 'रिपोर्टर्स विदाउट बॉर्डर्स' (Reporters Without Borders - RSF) ही पॅरिसस्थित आंतरराष्ट्रीय ना-नफा आणि गैर-सरकारी (NGO) संस्था दरवर्षी जाहीर करते.

• फ्रेंच नाव (RSF): या संस्थेचे मूळ फ्रेंच भाषेतील अधिकृत नाव 'रिपोर्टर्स सॅन्स फ्रंटियर्स' (Reporters Sans Frontières) असे आहे.

🚨मूल्यमापनाचे 5 मुख्य संकेतक (Five Key Indicators):

हा निर्देशांक देशांमधील खालील प्रमुख घटकांचा अभ्यास करून ठरवला जातो -

• राजकीय परिस्थिती (Political Condition)

• कायदेशीर चौकट (Legal Framework)

• आर्थिक संदर्भ (Economic Context)

• सामाजिक-सांस्कृतिक घटक (Socio-Cultural Factors)

• सुरक्षा व्यवस्था (Security Conditions)

🇮🇳 जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारताची कामगिरी (India's Rank):

• या निर्देशांकात भारत 180 देशांमध्ये 157 व्या स्थानावर घसरला आहे.

• वर्ष 2025 मध्ये भारत 151 व्या स्थानावर होता, म्हणजेच भारताच्या क्रमवारीत 6 स्थानांची घसरण झाली आहे.

📢 जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारतातील घसरणीची कारणे :

'रिपोर्टर्स विदाउट बॉर्डर्स' (RSF) च्या अहवालानुसार -

• पत्रकारांविरुद्ध वाढती हिंसाचार,

• प्रसारमाध्यमांची मालकी मोजक्याच लोकांच्या हातात असणे (Highly Concentrated Media Ownership)

• राष्ट्रीय सुरक्षा कायद्यांचा वाढता वापर यामुळे पत्रकारांवरील दबाव वाढला असून भारताचा समावेश "अतिशय गंभीर" (Very Serious) श्रेणीत करण्यात आला आहे.

🧐 निर्देशांकातील प्रमुख जागतिक कल (Global Trends) :

• 2026 च्या या निर्देशांकात एकूण 180 देशांचे मूल्यांकन करण्यात आले आहे.

• जागतिक संकट - जगातील 52.2 % देशांमध्ये पत्रकारितेची परिस्थिती "कठीण" (Difficult) किंवा "अतिशय गंभीर" (Very Serious) श्रेणीत पोहोचली आहे, जे वृत्तपत्र स्वातंत्र्याचा ढासळता स्तर दर्शवते.

• कायदेशीर घटकात घसरण - पत्रकारितेचे वाढते गुन्हेगारीकरण आणि कायद्यांचा गैरवापर यामुळे 'कायदेशीर संकेतकांमध्ये' (Legal Indicator) जगभरात सर्वाधिक घसरण झाली आहे.

• सर्वात धोकादायक प्रदेश - पूर्व युरोप (Eastern Europe) आणि पश्चिम आशिया (West Asia) हे प्रदेश पत्रकारांसाठी जगातील सर्वात धोकादायक भाग म्हणून नोंदवले गेले आहेत

🟢 🗞️ जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकातील पहिले 5 देश :

• नॉर्वे 🇳🇴 (सलग 10 व्या वर्षी प्रथम स्थानावर)

• नेदरलँड्स 🇳🇱

• एस्टोनिया 🇪🇪

• डेन्मार्क 🇩🇰

• स्वीडन 🇸🇪

🔴 🗞️ जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकातील शेवटचे 5 देश :

• इरिट्रिया 🇪🇷(180 वे स्थान)

• उत्तर कोरिया 🇰🇵

• चीन 🇨🇳

• इराण 🇮🇷

• सौदी अरेबिया 🇸🇦

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक (2026)

• अहवाल जारी करणारी संस्था → रिपोर्टर्स विदाऊट बॉर्डर्स (RSF), पॅरिस.

• एकूण समाविष्ट देश → 180 देश.

• भारताचे स्थान 2026 → 157 वे स्थान (अतिशय गंभीर श्रेणी)

• प्रथम क्रमांकाचा देश → नॉर्वे (सलग 10 वे वर्ष).

• अंतिम क्रमांकाचा देश (180 वा) → इरिट्रिया (Eritrea)

• सर्वात वेगाने घसरलेला इंडिकेटर → लीगल इंडिकेटर (Legal Indicator).

जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारताची घसरण
World Press Freedom Index 2026

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) सर्वात वेगाने घसरलेलादाऊट बॉर्डर्स' या संस्थेद्वारे जाहीर झालेल्या 'जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक 2026' मध्ये भारत 180 देशांमध्ये कितव्या स्थानावर आहे ?
105
122
136
157

उत्तर : 157

 बातमी काय ?
2026 च्या जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारत 180 देशांमध्ये 157 व्या स्थानावर घसरला आहे.

類 जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक कोण जाहीर करते ?
जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक (World Press Freedom Index) 'रिपोर्टर्स विदाउट बॉर्डर्स' (Reporters Without Borders - RSF) ही पॅरिसस्थित आंतरराष्ट्रीय ना-नफा आणि गैर-सरकारी (NGO) संस्था दरवर्षी जाहीर करते.
फ्रेंच नाव (RSF): या संस्थेचे मूळ फ्रेंच भाषेतील अधिकृत नाव 'रिपोर्टर्स सॅन्स फ्रंटियर्स' (Reporters Sans Frontières) असे आहे.

मूल्यमापनाचे 5 मुख्य संकेतक (Five Key Indicators):
हा निर्देशांक देशांमधील खालील प्रमुख घटकांचा अभ्यास करून ठरवला जातो -
राजकीय परिस्थिती (Political Condition)
कायदेशीर चौकट (Legal Framework)
आर्थिक संदर्भ (Economic Context)
सामाजिक-सांस्कृतिक घटक (Socio-cultural Factors)
सुरक्षा व्यवस्था (Security Conditions)

🇮🇳 जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारताची कामगिरी (India's Rank):
या निर्देशांकात भारत 180 देशांमध्ये 157 व्या स्थानावर घसरला आहे.
वर्ष 2025 मध्ये भारत 151 व्या स्थानावर होता, म्हणजेच भारताच्या क्रमवारीत 6 स्थानांची घसरण झाली आहे.

類 जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारतातील घसरणीची कारणे :
'रिपोर्टर्स विदाउट बॉर्डर्स' (RSF) च्या अहवालानुसार -
पत्रकारांविरुद्ध वाढती हिंसाचार,
प्रसारमाध्यमांची मालकी मोजक्याच लोकांच्या हातात असणे (Highly Concentrated Media Ownership) आणि
राष्ट्रीय सुरक्षा कायद्यांचा वाढता वापर यामुळे पत्रकारांवरील दबाव वाढला असून भारताचा समावेश "अतिशय गंभीर" (Very Serious) श्रेणीत करण्यात आला आहे.

🧐 निर्देशांकातील प्रमुख जागतिक कल (Global Trends) :
2026 च्या या निर्देशांकात एकूण 180 देशांचे मूल्यांकन करण्यात आले आहे.
जागतिक संकट - जगातील 52.2 % देशांमध्ये पत्रकारितेची परिस्थिती "कठीण" (Difficult) किंवा "अतिशय गंभीर" (Very Serious) श्रेणीत पोहोचली आहे, जे वृत्तपत्र स्वातंत्र्याचा ढासळता स्तर दर्शवते.
कायदेशीर घटकात घसरण - पत्रकारितेचे वाढते गुन्हेगारीकरण आणि कायद्यांचा गैरवापर यामुळे 'कायदेशीर संकेतकांमध्ये' (Legal Indicator) जगभरात सर्वाधिक घसरण झाली आहे.
सर्वात धोकादायक प्रदेश - पूर्व युरोप (Eastern Europe) आणि पश्चिम आशिया (West Asia) हे प्रदेश पत्रकारांसाठी जगातील सर्वात धोकादायक भाग म्हणून नोंदवले गेले आहेत

जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकातील पहिले 5 देश :
नॉर्वे (सलग 10 व्या वर्षी प्रथम स्थानावर)
नेदरलँड्स
एस्टोनिया
डेन्मार्क
स्वीडन

जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकातील शेवटचे 5 देश :
इरिट्रिया (180 वे स्थान)
उत्तर कोरिया
चीन
इराण
सौदी अरेबिया

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक (2026)

अहवाल जारी करणारी संस्था → रिपोर्टर्स विदाऊट बॉर्डर्स (RSF), पॅरिस.
एकूण समाविष्ट देश → 180 देश.
भारताचे स्थान 2026 → 157 वे स्थान (अतिशय गंभीर श्रेणी)
प्रथम क्रमांकाचा देश → नॉर्वे (सलग 10 वे वर्ष).
अंतिम क्रमांकाचा देश (180 वा) → इरिट्रिया (Eritrea)
सर्वात वेगाने घसरलेला इंडिकेटर → लीगल इंडिकेटर (Legal Indicator).

World Press Freedom Index 2026 released by Reporters Without Borders. The journalism watchdog, formerly known as Reporters Sans Frontières (RSF), Criminalisation of Journalism, jagtik vrutapatra swatantrya nirdeshank kon jahir karto, nirdeshankat bhartacha kramank kitva, world report, index, jagtik sanghatna,Antarashtriya sanghatna,

प्रश्न) रिपोर्टर्स विदाऊट बॉर्डर्स' या संस्थेद्वारे जाहीर झालेल्या 'जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक 2026' मध्ये भारत 180 देशांमध्ये कितव्या स्थानावर आहे ?
105
122
136
157

उत्तर : 157

या निर्देशांकात भारत 180 देशांमध्ये 157 व्या स्थानावर घसरला आहे.
वर्ष 2025 मध्ये भारत 151 व्या स्थानावर होता, म्हणजेच भारताच्या क्रमवारीत 6 स्थानांची घसरण झाली आहे.

🧐 जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारतातील घसरणीची कारणे :
पत्रकारांविरुद्ध वाढती हिंसाचार,
प्रसारमाध्यमांची मालकी मोजक्याच लोकांच्या हातात असणे (Highly concentrated media ownership) आणि
राष्ट्रीय सुरक्षा कायद्यांचा वाढता वापर यामुळे पत्रकारांवरील दबाव वाढला असून भारताचा समावेश "अतिशय गंभीर" (Very Serious) श्रेणीत करण्यात आला आहे.

प्रश्न 2) जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक 2026' च्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या:
अ) हा निर्देशांक दरवर्षी जागतिक बॅंके द्वारे (World Bank) जागतिक स्तरावर प्रकाशित केला जातो.
ब) या वर्षीच्या क्रमवारीत 'नॉर्वे' या देशाने जगात प्रथम स्थान पटकावले आहे, तर 'इरिट्रिया' हा देश सर्वात शेवटच्या स्थानावर आहे.
क) भारताची क्रमवारी 2025 मधील 151 व्या स्थानावरून घसरून 2026 मध्ये 157 व्या स्थानावर आली आहे.

वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?

फक्त (अ) आणि (ब) योग्य
फक्त (ब) आणि (क) योग्य
फक्त (अ) आणि (क) योग्य
वरील सर्व विधाने योग्य

विधान (अ) चुकीचे आहे - जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक (World Press Freedom Index) 'रिपोर्टर्स विदाउट बॉर्डर्स' ('रिपोर्टर्स सॅन्स फ्रंटियर्स') ही पॅरिसस्थित आंतरराष्ट्रीय ना-नफा आणि गैर-सरकारी (NGO) संस्था दरवर्षी जाहीर करते.
✍️ अधिक माहिती -
या निर्देशांकात भारत 180 देशांमध्ये 157 व्या स्थानावर घसरला आहे.
वर्ष 2025 मध्ये भारत 151 व्या स्थानावर होता, म्हणजेच भारताच्या क्रमवारीत 6 स्थानांची घसरण झाली आहे.

Important Affairs

19-05-2026

चालू घडामोडी | 'जननी' प्लॅटफॉर्मचा शुभारंभ

Janani platform kay ahe, garodar mahilansathi Sarkari yojna, government scheme for mother, JANANI , Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care, Mother and Child Health card, government scheme, Sarkari yojna, world current affair, jagtik ghadamodi, world news, Chalu Ghadamodi 2025, Chalu Ghadamodi Marathi, Chalu Ghadamodi PDF Download, Chalu Ghadamodi Test Series, Chalu Ghadamodi Prashnottare, Mahatvachya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Sarav Prashna, Darrojchya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Marathi Masik, Talathi Chalu Ghadamodi 2025, Talathi Bharti Chalu Ghadamodi, Talathi Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, RRB Group D Chalu Ghadamodi Marathi, Railway Bharti Chalu Ghadamodi, RRB Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, Maharashtra Police Bharti Chalu Ghadamodi, Police Bharti Chalu Ghadamodi Prashnottare, Maharashtra Police Chalu Ghadamodi 2025, SSC GD Chalu Ghadamodi Marathit, SSC Bharti Chalu Ghadamodi, SSC Prashnsancha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Bharti Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Pariksha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Prashnapatrika Chalu Ghadamodi, Agniveer Bharti Chalu Ghadamodi 2025, Agniveer Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, Agniveer Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, tcs chalu ghadamodi, ibps chalu ghadamodi, chalu Ghadamodi Marathi, current Affair marathi madhe, 2024 cha chalu Ghadamodi, police Bharti chalu Ghadamodi, police Bharti prashnasanch, police Bharti GK prashna, Mpsc chalu Ghadamodi, sarkari Naukri, sarkari job, sarkari yojna, Maharashtra cha chalu Ghadamodi, Maharashtra government yojna, PSI syllabus, PSI cutoff, police Bharti syllabus, police Bharti cutoff, police Bharti merit, MPSC Sathi book, MPSC Sathi pustak, police Bharti Sathi pustak, police Bharti magil prashnapatrika, MPSC previous years question papers, Mumbai police Bharti, Mumbai police Bharti Lekhi kadhi ahe, government GR, police Bharti result, MPSC result, SSC GD merit, sscgd syllabus, army Bharti merit, army Bharti result, UPSC Marathi, combine pariksha, talathi, talathi syllabus, talathi cutoff, talathi book list, talathi result, talathi merit, tcs mock test, tcs pattern, ibps pattern, tcs pyq, tcs sarav paper, tcs talathi paper, tcs pattern notes, tcs prashnasanch, tcs gk gs, tcs maths, tcs talathi, talathi jaga kiti ahe, saralseva exam, saralseva pariksha, saralseva result, zilha parishad Bharti, zilha parishad prashnapstrika, dinvishesh, Chalu Ghadamodi Marathi madhun, current Affair marathi madhe, headline-news, maharashtra-news, jhattpatt-batmya, pib, marathi batmya, government new channel, Pib, akashvani, the Hindu, Indian express, Loksatta, Lokmat, Dainik Bhaskar, sansad news, editorial, sampadkiya, vishleshan, Loksabha news, rajyasabha news, SSC GD notes, sscgd question papers, sscgd exam answer, results, SSC GD admit card, sscgd ground, exam centre, mpsc main answer writing, maharashtra police recruitment 2025, maharashtra police exam updates, maharashtra police bharti latest news, maharashtra police exam calendar 2025, maharashtra police exam syllabus pdf download, maharashtra police bharti exam pattern 2025, maharashtra police constable syllabus, physical test details maharashtra police, maharashtra police bharti admit card 2025, maharashtra police hall ticket download, maharashtra police exam admit card date, maharashtra police study material pdf, maharashtra police exam preparation tips, maharashtra police mock tests free, best books for maharashtra police exam, maharashtra police bharti previous year papers pdf, maharashtra police constable sample papers, maharashtra police si model question papers, maharashtra police eligibility criteria 2025, age limit for maharashtra police bharti, educational qualification maharashtra police, maharashtra police result 2025, maharashtra police merit list, maharashtra police exam cutoff marks, maharashtra police online application 2025, maharashtra police physical test details, document verification for maharashtra police bharti, maharashtra police recruitment 2024, maharashtra police exam calendar 2024, maharashtra police bharti exam pattern 2024, maharashtra police bharti admit card 2024, maharashtra police eligibility criteria 2024, maharashtra police result 2024, maharashtra police online application 2024, RRB Group D, Railway Group D, Railway Recruitment Board Group D, Railway Group D Exam, Railway Group Notification, Railway Group D Vacancy, Railway Group D Syllabus, Railway Group D Eligibility, Railway Group D Application, Railway Group D Admit Card, Railway Group D Result, Railway Group D Cut Off, Railway Group D Salary, Railway Group D Jobs, RRB Group D Study Material, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Mock Tests, RRB Group D Exam Pattern, current Affair, General Science, GK, GS, General Awareness, current affairs marathi , Mathematics, General Intelligence and reasoning, RRB chalu Ghadamodi, RRB Group D marathi notes, samanya vinyan, samanya, nyan, railway notes marathi madhe, railway pagar, pagar ani bhatta, railway bharti notes marathi, railway bhartichi tayari kashi karaychi, railway bharti magil varshanche prashnapatrika, railway bhartipyq, railway bharti prashnasanch, railway bharti test paper, railwetvnokrichi sandhi, railway job, railway bharticha syllabus, railway bharti pattern, railway bharti imp prashn, railway bhartila vicharle janare prashn, competitive exam, spardha parisha, railway bharti online class, railway bharti class, railway bharti chi tayari kashi karaychi, RRB Group D Syllabus, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Eligibility Criteria, RRB Group D Notification, RRB Group D Application, RRB Group D Admit Card, RRB Group D Result, RRB Group D Cut Off, RRB Group D Salary, RRB Group D Jobs, RRB Group D Coaching, RRB Group D Study Material, RRB Group D Mock Tests, Railway Group D Level 1, RRB Group D 2025, RRB Group D Level 1, RRB Group D Posts, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Exam Date, RRB Group D Online Application, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Preparation Tips, RRB Group D Study Material, RRB Group D Coaching, RRB Group D Mock Tests, How to prepare for RRB Group D exam, RRB Group D exam syllabus 2025, RRB Group D eligibility criteria 2025, RRB Group D application form 2025, RRB Group D admit card download, RRB Group D result date 2025, RRB Group D cut off marks 2025, RRB Group D salary and allowances, Best books for RRB Group D exam, Online coaching for RRB Group D, Railway Group D , RRB Group D, Railway Jobs , Government Jobs, Railway Recruitment, RRB Group D Exam, Railway Group D Vacancy, RRB Group D Notification, Railway Group D Application, RRB Group D Salary, aajcha dinveshesh, suvichaar, jagtik dinveshsh, dinveshsh, gktoday, lucent

Union Health Ministry Launches JANANI Platform

📚 Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम

प्रश्न) केंद्र सरकारच्या आरोग्य मंत्रालयाने सुरू केलेल्या 'JANANI' या नवीन डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा मुख्य उद्देश खालीलपैकी कोणता आहे ?

1. ग्रामीण भागातील अंगणवाड्यांमधील बालकांना पोषण आहार पुरवणे

2. माता, गरोदर महिला आणि नवजात बालकांच्या संपूर्ण आरोग्य प्रवासाची डिजिटल देखरेख सुनिश्चित करणे

3. संस्थात्मक प्रसूती वाढवण्यासाठी गरीब महिलांना थेट रोख आर्थिक लाभ देणे

4. लहान मुलांना आणि गरोदर महिलांना घातक आजारांपासून वाचवण्यासाठी डिजिटल लसीकरण नियंत्रण करणे

उत्तर : माता, गरोदर महिला आणि नवजात बालकांच्या संपूर्ण आरोग्य प्रवासाची डिजिटल देखरेख सुनिश्चित करणे

📰 बातमी काय ?

• केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने माता आणि बाल आरोग्य सेवांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी आणि त्यांच्यावर डिजिटल देखरेख ठेवण्यासाठी 'जननी' (JANANI - Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care) नावाचा एक अत्याधुनिक डिजिटल प्लॅटफॉर्म लाँच केला आहे.

'जननी' प्लॅटफॉर्मचा शुभारंभ
Union Health Ministry Launches JANANI Platform

📚 Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) केंद्र सरकारच्या आरोग्य मंत्रालयाने सुरू केलेल्या 'JANANI' या नवीन डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा मुख्य उद्देश खालीलपैकी कोणता आहे ?

1. ग्रामीण भागातील अंगणवाड्यांमधील बालकांना पोषण आहार पुरवणे
2. माता, गरोदर महिला आणि नवजात बालकांच्या संपूर्ण आरोग्य प्रवासाची डिजिटल देखरेख सुनिश्चित करणे
3. संस्थात्मक प्रसूती वाढवण्यासाठी गरीब महिलांना थेट रोख आर्थिक लाभ देणे
4. लहान मुलांना आणि गरोदर महिलांना घातक आजारांपासून वाचवण्यासाठी डिजिटल लसीकरण नियंत्रण करणे

उत्तर : माता, गरोदर महिला आणि नवजात बालकांच्या संपूर्ण आरोग्य प्रवासाची डिजिटल देखरेख सुनिश्चित करणे

📰 बातमी काय ?
केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने माता आणि बाल आरोग्य सेवांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी आणि त्यांच्यावर डिजिटल देखरेख ठेवण्यासाठी 'जननी' (JANANI - Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care) नावाचा एक अत्याधुनिक डिजिटल प्लॅटफॉर्म लाँच केला आहे.

🧐 'जननी' (JANANI) प्लॅटफॉर्म काय आहे ?
JANANI फूल फॅार्म - Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care
'जननी' हे एक सेवा-केंद्रित डिजिटल व्यासपीठ असून, ते महिलांच्या प्रजननक्षम वयादरम्यान (Reproductive age) त्यांच्या डिजिटल आरोग्य विषयक नोंदींचे सर्वसमावेशक निरीक्षण आणि जतन करण्यासाठी तयार करण्यात आले आहे.

✍️ अपग्रेडेड आवृत्ती - हा प्लॅटफॉर्म आधीपासून कार्यरत असलेल्या Reproductive and Child Health (RCH) पोर्टलची अत्याधुनिक आणि सुधारित आवृत्ती आहे.

🔗 आरोग्य साखळी नियंत्रण - यामध्ये गरोदरपणातील काळजी (Antenatal Care), प्रसूती (Delivery), प्रसूतीनंतरची काळजी (Postnatal Care), नवजात बालकाची काळजी आणि कुटुंब नियोजन या सर्व टप्प्यांचे अखंड निरीक्षण आणि वेळेवर उपचार सुनिश्चित केले जातात.
🎯 प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि तांत्रिक जोडणी
माता आणि बाल आरोग्य कार्ड आणि अलर्ट्स - या प्लॅटफॉर्मद्वारे क्यूआर-कोड युक्त (QR-enabled) डिजिटल माता आणि बाल आरोग्य कार्डे दिली जातात.
तसेच हाय-रिस्क (उच्च जोखीम) गरोदरपणाच्या बाबतीत सिस्टीमद्वारे ऑटोमेटेड अलर्ट्स पाठवले जातात.

✍️ नोंदणी आणि ओळख : लाभार्थ्यांची ओळख पटवण्यासाठी ABHA (Ayushman Bharat Health Account), आधार (OTP आणि बायोमेट्रिक प्रमाणीकरणाद्वारे) तसेच मोबाईल नंबर यांसारख्या युनिक आयडेंटिफायर्सचा वापर केला जातो, ज्यामुळे संपूर्ण भारतात लाभार्थ्यांचा माग काढणे सोपे होते.

🔗 इतर योजनांशी जोडणी : हा प्लॅटफॉर्म 'U-WIN' (लसीकरण प्लॅटफॉर्म) आणि 'POSHAN' (पोषण अभियान) यांच्याशी जोडला गेला आहे. स्थलांतरित लोकांना देखील याचा सहज लाभ घेता यावा म्हणून वेब आणि मोबाईलद्वारे 'स्वयं-नोंदणी' (Self-registration) सुविधा दिली आहे.

⛳️ सध्याची कामगिरी : या प्लॅटफॉर्मवर आतापर्यंत 1.34 कोटी लाभार्थ्यांची नोंदणी झाली असून, यात 30 लाखांहून अधिक गरोदर महिलांचा समावेश आहे. तसेच 30 लाख डिजिटल MCH कार्डे जनरेट करण्यात आली आहेत.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :
JANANI चे पूर्ण नाव → Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care.
मंत्रालय → केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय (MoHFW).
मुख्य उद्दिष्ट → डिजिटल आरोग्य प्रशासनाच्या माध्यमातून माता आणि बाल मृत्यूदर कमी करणे व आरोग्य सेवेची गुणवत्ता सुधारणे.

source pib

Union Health Ministry Launches JANANI Platform to Strengthen Maternal and Child Healthcare at National Summit on Best Practices

Janani platform kay ahe, garodar mahilansathi Sarkari yojna, government scheme for mother, JANANI , Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care, Mother and Child Health card, government scheme, Sarkari yojna,

प्रश्न) केंद्र सरकारच्या आरोग्य मंत्रालयाने सुरू केलेल्या 'JANANI' या नवीन डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा मुख्य उद्देश खालीलपैकी कोणता आहे ?

1. ग्रामीण भागातील अंगणवाड्यांमधील बालकांना पोषण आहार पुरवणे
2. माता, गरोदर महिला आणि नवजात बालकांच्या संपूर्ण आरोग्य प्रवासाची डिजिटल देखरेख सुनिश्चित करणे
3. संस्थात्मक प्रसूती वाढवण्यासाठी गरीब महिलांना थेट रोख आर्थिक लाभ देणे
4. लहान मुलांना आणि गरोदर महिलांना घातक आजारांपासून वाचवण्यासाठी लसीकरणाची संपूर्ण नोंद डिजिटल स्वरूपात ठेवणे

उत्तर : माता, गरोदर महिला आणि नवजात बालकांच्या संपूर्ण आरोग्य प्रवासाची डिजिटल देखरेख सुनिश्चित करणे

JANANI फूल फॅार्म - Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care
'जननी' हे एक सेवा-केंद्रित डिजिटल व्यासपीठ आहे.
यामध्ये गरोदरपणातील काळजी (Antenatal Care), प्रसूती (Delivery), प्रसूतीनंतरची काळजी (Postnatal Care), नवजात बालकाची काळजी आणि कुटुंब नियोजन या सर्व टप्प्यांचे अखंड निरीक्षण आणि वेळेवर उपचार सुनिश्चित केले जातात.

✍️ इतर पर्याय -
ग्रामीण भागातील अंगणवाड्यांमधील बालकांना पोषण आहार पुरवणे - हा पर्याय 'पोषण अभियानाशी' (POSHAN) संबंधित आहे.
संस्थात्मक प्रसूती वाढवण्यासाठी गरीब महिलांना थेट रोख आर्थिक लाभ देणे - हा पर्याय 'प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना' (PMMVY) किंवा 'जननी सुरक्षा योजने'शी (JSY) संबंधित आहे.
लहान मुलांना आणि गरोदर महिलांना घातक आजारांपासून वाचवण्यासाठी लसीकरणाची संपूर्ण नोंद डिजिटल स्वरूपात ठेवणे - हा पर्याय 'U-WIN' किंवा 'मिशन इंद्रधनुष्य' या लसीकरण मोहिमेशी संबंधित आहे.

🧐 'जननी' (JANANI) प्लॅटफॉर्म काय आहे ?

• JANANI फूल फॅार्म - Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care

'जननी' हे एक सेवा-केंद्रित डिजिटल व्यासपीठ असून, ते महिलांच्या प्रजननक्षम वयादरम्यान (Reproductive Age) त्यांच्या डिजिटल आरोग्य विषयक नोंदींचे सर्वसमावेशक निरीक्षण आणि जतन करण्यासाठी तयार करण्यात आले आहे.

✍️ अपग्रेडेड आवृत्ती - हा प्लॅटफॉर्म आधीपासून कार्यरत असलेल्या Reproductive and Child Health (RCH) पोर्टलची अत्याधुनिक आणि सुधारित आवृत्ती आहे.

🔗 आरोग्य साखळी नियंत्रण - यामध्ये गरोदरपणातील काळजी (Antenatal Care), प्रसूती (Delivery), प्रसूतीनंतरची काळजी (Postnatal Care), नवजात बालकाची काळजी आणि कुटुंब नियोजन या सर्व टप्प्यांचे अखंड निरीक्षण आणि वेळेवर उपचार सुनिश्चित केले जातात.

🎯 प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि तांत्रिक जोडणी

• माता आणि बाल आरोग्य कार्ड आणि अलर्ट्स - या प्लॅटफॉर्मद्वारे क्यूआर-कोड युक्त (QR-enabled) डिजिटल माता आणि बाल आरोग्य कार्डे दिली जातात.

• तसेच हाय-रिस्क (उच्च जोखीम) गरोदरपणाच्या बाबतीत सिस्टीमद्वारे ऑटोमेटेड अलर्ट्स पाठवले जातात.

➜ ✍️ नोंदणी आणि ओळख : लाभार्थ्यांची ओळख पटवण्यासाठी ABHA (Ayushman Bharat Health Account), आधार (OTP आणि बायोमेट्रिक प्रमाणीकरणाद्वारे) तसेच मोबाईल नंबर यांसारख्या युनिक आयडेंटिफायर्सचा वापर केला जातो, ज्यामुळे संपूर्ण भारतात लाभार्थ्यांचा माग काढणे सोपे होते.

➜ 🔗 इतर योजनांशी जोडणी : हा प्लॅटफॉर्म 'U-WIN' (लसीकरण प्लॅटफॉर्म) आणि 'POSHAN' (पोषण अभियान) यांच्याशी जोडला गेला आहे. स्थलांतरित लोकांना देखील याचा सहज लाभ घेता यावा म्हणून वेब आणि मोबाईलद्वारे 'स्वयं-नोंदणी' (Self-registration) सुविधा दिली आहे.

➜ ⛳️ सध्याची कामगिरी : या प्लॅटफॉर्मवर आतापर्यंत 1.34 कोटी लाभार्थ्यांची नोंदणी झाली असून, यात 30 लाखांहून अधिक गरोदर महिलांचा समावेश आहे. तसेच 30 लाख डिजिटल MCH कार्डे जनरेट करण्यात आली आहेत.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :

• JANANI चे पूर्ण नाव → Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care.

• मंत्रालय → केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालय (MoHFW).

• मुख्य उद्दिष्ट → डिजिटल आरोग्य प्रशासनाच्या माध्यमातून माता आणि बाल मृत्यूदर कमी करणे व आरोग्य सेवेची गुणवत्ता सुधारणे.

Important Affairs

19-05-2026

चालू घडामोडी | लष्करी सराव ‘सिनबॅक्स- II 2026’

Exercise, defence, defence exercise, lashkari sarav, bhartache udhya sarav, Exercise CINBAX , CINBAX yudhaabhyas, CINBAX sarav, military exercises, lashkari sarav, bhartache udhya sarav, Bharat CAMBODIA joint military exercises name , bhartache lashkari sarav notes, Pune military exercise, world current affair, jagtik ghadamodi, world news, Chalu Ghadamodi 2025, Chalu Ghadamodi Marathi, Chalu Ghadamodi PDF Download, Chalu Ghadamodi Test Series, Chalu Ghadamodi Prashnottare, Mahatvachya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Sarav Prashna, Darrojchya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Marathi Masik, Talathi Chalu Ghadamodi 2025, Talathi Bharti Chalu Ghadamodi, Talathi Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, RRB Group D Chalu Ghadamodi Marathi, Railway Bharti Chalu Ghadamodi, RRB Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, Maharashtra Police Bharti Chalu Ghadamodi, Police Bharti Chalu Ghadamodi Prashnottare, Maharashtra Police Chalu Ghadamodi 2025, SSC GD Chalu Ghadamodi Marathit, SSC Bharti Chalu Ghadamodi, SSC Prashnsancha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Bharti Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Pariksha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Prashnapatrika Chalu Ghadamodi, Agniveer Bharti Chalu Ghadamodi 2025, Agniveer Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, Agniveer Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, tcs chalu ghadamodi, ibps chalu ghadamodi, chalu Ghadamodi Marathi, current Affair marathi madhe, 2024 cha chalu Ghadamodi, police Bharti chalu Ghadamodi, police Bharti prashnasanch, police Bharti GK prashna, Mpsc chalu Ghadamodi, sarkari Naukri, sarkari job, sarkari yojna, Maharashtra cha chalu Ghadamodi, Maharashtra government yojna, PSI syllabus, PSI cutoff, police Bharti syllabus, police Bharti cutoff, police Bharti merit, MPSC Sathi book, MPSC Sathi pustak, police Bharti Sathi pustak, police Bharti magil prashnapatrika, MPSC previous years question papers, Mumbai police Bharti, Mumbai police Bharti Lekhi kadhi ahe, government GR, police Bharti result, MPSC result, SSC GD merit, sscgd syllabus, army Bharti merit, army Bharti result, UPSC Marathi, combine pariksha, talathi, talathi syllabus, talathi cutoff, talathi book list, talathi result, talathi merit, tcs mock test, tcs pattern, ibps pattern, tcs pyq, tcs sarav paper, tcs talathi paper, tcs pattern notes, tcs prashnasanch, tcs gk gs, tcs maths, tcs talathi, talathi jaga kiti ahe, saralseva exam, saralseva pariksha, saralseva result, zilha parishad Bharti, zilha parishad prashnapstrika, dinvishesh, Chalu Ghadamodi Marathi madhun, current Affair marathi madhe, headline-news, maharashtra-news, jhattpatt-batmya, pib, marathi batmya, government new channel, Pib, akashvani, the Hindu, Indian express, Loksatta, Lokmat, Dainik Bhaskar, sansad news, editorial, sampadkiya, vishleshan, Loksabha news, rajyasabha news, SSC GD notes, sscgd question papers, sscgd exam answer, results, SSC GD admit card, sscgd ground, exam centre, mpsc main answer writing, maharashtra police recruitment 2025, maharashtra police exam updates, maharashtra police bharti latest news, maharashtra police exam calendar 2025, maharashtra police exam syllabus pdf download, maharashtra police bharti exam pattern 2025, maharashtra police constable syllabus, physical test details maharashtra police, maharashtra police bharti admit card 2025, maharashtra police hall ticket download, maharashtra police exam admit card date, maharashtra police study material pdf, maharashtra police exam preparation tips, maharashtra police mock tests free, best books for maharashtra police exam, maharashtra police bharti previous year papers pdf, maharashtra police constable sample papers, maharashtra police si model question papers, maharashtra police eligibility criteria 2025, age limit for maharashtra police bharti, educational qualification maharashtra police, maharashtra police result 2025, maharashtra police merit list, maharashtra police exam cutoff marks, maharashtra police online application 2025, maharashtra police physical test details, document verification for maharashtra police bharti, maharashtra police recruitment 2024, maharashtra police exam calendar 2024, maharashtra police bharti exam pattern 2024, maharashtra police bharti admit card 2024, maharashtra police eligibility criteria 2024, maharashtra police result 2024, maharashtra police online application 2024, RRB Group D, Railway Group D, Railway Recruitment Board Group D, Railway Group D Exam, Railway Group Notification, Railway Group D Vacancy, Railway Group D Syllabus, Railway Group D Eligibility, Railway Group D Application, Railway Group D Admit Card, Railway Group D Result, Railway Group D Cut Off, Railway Group D Salary, Railway Group D Jobs, RRB Group D Study Material, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Mock Tests, RRB Group D Exam Pattern, current Affair, General Science, GK, GS, General Awareness, current affairs marathi , Mathematics, General Intelligence and reasoning, RRB chalu Ghadamodi, RRB Group D marathi notes, samanya vinyan, samanya, nyan, railway notes marathi madhe, railway pagar, pagar ani bhatta, railway bharti notes marathi, railway bhartichi tayari kashi karaychi, railway bharti magil varshanche prashnapatrika, railway bhartipyq, railway bharti prashnasanch, railway bharti test paper, railwetvnokrichi sandhi, railway job, railway bharticha syllabus, railway bharti pattern, railway bharti imp prashn, railway bhartila vicharle janare prashn, competitive exam, spardha parisha, railway bharti online class, railway bharti class, railway bharti chi tayari kashi karaychi, RRB Group D Syllabus, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Eligibility Criteria, RRB Group D Notification, RRB Group D Application, RRB Group D Admit Card, RRB Group D Result, RRB Group D Cut Off, RRB Group D Salary, RRB Group D Jobs, RRB Group D Coaching, RRB Group D Study Material, RRB Group D Mock Tests, Railway Group D Level 1, RRB Group D 2025, RRB Group D Level 1, RRB Group D Posts, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Exam Date, RRB Group D Online Application, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Preparation Tips, RRB Group D Study Material, RRB Group D Coaching, RRB Group D Mock Tests, How to prepare for RRB Group D exam, RRB Group D exam syllabus 2025, RRB Group D eligibility criteria 2025, RRB Group D application form 2025, RRB Group D admit card download, RRB Group D result date 2025, RRB Group D cut off marks 2025, RRB Group D salary and allowances, Best books for RRB Group D exam, Online coaching for RRB Group D, Railway Group D , RRB Group D, Railway Jobs , Government Jobs, Railway Recruitment, RRB Group D Exam, Railway Group D Vacancy, RRB Group D Notification, Railway Group D Application, RRB Group D Salary, aajcha dinveshesh, suvichaar, jagtik dinveshsh, dinveshsh, gktoday, lucent

EXERCISE CINBAX-II 2026

📚 Subject : GS - संरक्षण - युद्ध सराव

प्रश्न) मे 2026 मध्ये पार पडलेला 'CINBAX 2026' हा द्विपक्षीय लष्करी सराव भारत आणि खालीलपैकी कोणत्या देशाच्या सैन्यादरम्यान आयोजित केला जातो ?

चीन
कॅनडा
कंबोडिया
कझाकस्तान

उत्तर : कंबोडिया

📰 बातमी काय ?

• भारत आणि कंबोडिया या दोन्ही देशांच्या लष्करादरम्यान 'CINBAX' (Cambodia-India Bilateral Army Exercise) हा द्विपक्षीय लष्करी सराव पार पडला.

EXERCISE CINBAX-II 2026

📚 Subject : GS - संरक्षण - युद्ध सराव

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) मे 2026 मध्ये पार पडलेला 'CINBAX 2026' हा द्विपक्षीय लष्करी सराव भारत आणि खालीलपैकी कोणत्या देशाच्या सैन्यादरम्यान आयोजित केला जातो ?

चीन
कॅनडा
कंबोडिया
कझाकस्तान

उत्तर : कंबोडिया

📰 बातमी काय ?

भारत आणि कंबोडिया या दोन्ही देशांच्या लष्करादरम्यान 'CINBAX' (Cambodia-India Bilateral Army Exercise) हा द्विपक्षीय लष्करी सराव पार पडला.

✍️ सीनबॅक्स (CINBAX) सरावा बद्दल IMP वनलाईनर पॉईंट्स :

स्वरूप - हा भारत आणि कंबोडिया यांच्यातील भूदलाचा (Army) द्विपक्षीय सराव आहे.
उद्देश - या सरावाचा उद्देश दोन्ही देशांच्या सैन्यामध्ये दहशतवादविरोधी कारवाया, संयुक्त राष्ट्र शांतता अभियान (UN Peacekeeping) आणि आपत्ती व्यवस्थापन क्षेत्रातील परस्पर सहकार्य व तांत्रिक कौशल्ये वाढवणे हा आहे.

🧐 'CINBAX' सरावाच्या दुसऱ्या आवृत्तीचे आयोजन कोठे करण्यात आले ?
मे 2026 मध्ये हा सराव कंबोडिया या देशात आयोजित करण्यात आला होता.
कंबोडियातील 'तेचो सेन नॉम थॉम मियास' (Techo Sen Phnom Thom Mreas) या प्रगत लष्करी प्रशिक्षण केंद्रात हा सराव पार पडला.

🇮🇳 भारतीय सैन्य तुकडी :
मे 2026 मध्ये कंबोडियात झालेल्या २ या आवृत्तीत भारताकडून 120 सैनिकांची तुकडी सहभागी झाली होती.
मराठा लाईट इन्फंट्री (MLI)- या 120 सैनिकांच्या भारतीय तुकडीमध्ये प्रामुख्याने महाराष्ट्राशी घनिष्ठ आणि ऐतिहासिक संबंध असलेल्या 'मराठा लाईट इन्फंट्री रेजिमेंट'च्या सैनिकांचा समावेश होता.

✍️ पहिली आवृत्ती (Inaugural Edition):
'CINBAX' या सरावाची सर्वात पहिली आवृत्ती डिसेंबर 2024 मध्ये पुणे (महाराष्ट्र) येथील औंध मिलिटरी स्टेशनवर पार पडली होती.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स - Exercise CINBAX
CINBAX पूर्ण नाव → Cambodia-India Bilateral Army Exercise
सहभागी देश → भारत आणि कंबोडिया
2 री आवृत्ती (मे 2026) → 'तेचो सेन नॉम थॉम मियास' प्रशिक्षण केंद्र, कंबोडिया
प्रमुख सहभागी रेजिमेंट → मराठा लाईट इन्फंट्री

✍️ सीनबॅक्स (CINBAX) सरावा बद्दल IMP वनलाईनर पॉईंट्स :

• स्वरूप - हा भारत आणि कंबोडिया यांच्यातील भूदलाचा (Army) द्विपक्षीय सराव आहे.

• उद्देश - या सरावाचा उद्देश दोन्ही देशांच्या सैन्यामध्ये दहशतवादविरोधी कारवाया, संयुक्त राष्ट्र शांतता अभियान (UN Peacekeeping) आणि आपत्ती व्यवस्थापन क्षेत्रातील परस्पर सहकार्य व तांत्रिक कौशल्ये वाढवणे हा आहे.

🧐 'CINBAX' सरावाच्या दुसऱ्या आवृत्तीचे आयोजन कोठे करण्यात आले ?

• मे 2026 मध्ये हा सराव कंबोडिया या देशात आयोजित करण्यात आला होता.

• कंबोडियातील 'तेचो सेन नॉम थॉम मियास' (Techo Sen Phnom Thom Mreas) या प्रगत लष्करी प्रशिक्षण केंद्रात हा सराव पार पडला.

🇮🇳 भारतीय सैन्य तुकडी :

• मे 2026 मध्ये कंबोडियात झालेल्या 2 या आवृत्तीत भारताकडून 120 सैनिकांची तुकडी सहभागी झाली होती.

• मराठा लाईट इन्फंट्री (MLI)- या 120 सैनिकांच्या भारतीय तुकडीमध्ये प्रामुख्याने महाराष्ट्राशी घनिष्ठ आणि ऐतिहासिक संबंध असलेल्या 'मराठा लाईट इन्फंट्री रेजिमेंट'च्या सैनिकांचा समावेश होता.

✍️ पहिली आवृत्ती (Inaugural Edition):

• 'CINBAX' या सरावाची सर्वात पहिली आवृत्ती डिसेंबर 2024 मध्ये पुणे (महाराष्ट्र) येथील औंध मिलिटरी स्टेशनवर पार पडली होती.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स - Exercise CINBAX

• CINBAX पूर्ण नाव → Cambodia-India Bilateral Army Exercise

• सहभागी देश → भारत आणि कंबोडिया

• 2री आवृत्ती (मे 2026) → 'तेचो सेन नॉम थॉम मियास' प्रशिक्षण केंद्र, कंबोडिया

• प्रमुख सहभागी रेजिमेंट → मराठा लाईट इन्फंट्री

Important Affairs

18-05-2026

चालू घडामोडी | केंद्रीय मंत्र्यांनी महाराष्ट्रात PMAY-G अंतर्गत मेगा गृह प्रवेश कार्यक्रमाचे उद्घाटन केले

Union Minister Inaugurated Mega Grih Pravesh Programme under PMAY-G in Satara, Pradhan Mantri Awas Yojana–Gramin, Maha Awaas Abhiyan, Ministry of Rural Development, Shivraj Singh Chouhan, government scheme, Sarkari yojna, udghatan, Inauguration, world current affair, jagtik ghadamodi, world news, Chalu Ghadamodi 2025, Chalu Ghadamodi Marathi, Chalu Ghadamodi PDF Download, Chalu Ghadamodi Test Series, Chalu Ghadamodi Prashnottare, Mahatvachya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Sarav Prashna, Darrojchya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Marathi Masik, Talathi Chalu Ghadamodi 2025, Talathi Bharti Chalu Ghadamodi, Talathi Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, RRB Group D Chalu Ghadamodi Marathi, Railway Bharti Chalu Ghadamodi, RRB Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, Maharashtra Police Bharti Chalu Ghadamodi, Police Bharti Chalu Ghadamodi Prashnottare, Maharashtra Police Chalu Ghadamodi 2025, SSC GD Chalu Ghadamodi Marathit, SSC Bharti Chalu Ghadamodi, SSC Prashnsancha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Bharti Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Pariksha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Prashnapatrika Chalu Ghadamodi, Agniveer Bharti Chalu Ghadamodi 2025, Agniveer Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, Agniveer Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, tcs chalu ghadamodi, ibps chalu ghadamodi, chalu Ghadamodi Marathi, current Affair marathi madhe, 2024 cha chalu Ghadamodi, police Bharti chalu Ghadamodi, police Bharti prashnasanch, police Bharti GK prashna, Mpsc chalu Ghadamodi, sarkari Naukri, sarkari job, sarkari yojna, Maharashtra cha chalu Ghadamodi, Maharashtra government yojna, PSI syllabus, PSI cutoff, police Bharti syllabus, police Bharti cutoff, police Bharti merit, MPSC Sathi book, MPSC Sathi pustak, police Bharti Sathi pustak, police Bharti magil prashnapatrika, MPSC previous years question papers, Mumbai police Bharti, Mumbai police Bharti Lekhi kadhi ahe, government GR, police Bharti result, MPSC result, SSC GD merit, sscgd syllabus, army Bharti merit, army Bharti result, UPSC Marathi, combine pariksha, talathi, talathi syllabus, talathi cutoff, talathi book list, talathi result, talathi merit, tcs mock test, tcs pattern, ibps pattern, tcs pyq, tcs sarav paper, tcs talathi paper, tcs pattern notes, tcs prashnasanch, tcs gk gs, tcs maths, tcs talathi, talathi jaga kiti ahe, saralseva exam, saralseva pariksha, saralseva result, zilha parishad Bharti, zilha parishad prashnapstrika, dinvishesh, Chalu Ghadamodi Marathi madhun, current Affair marathi madhe, headline-news, maharashtra-news, jhattpatt-batmya, pib, marathi batmya, government new channel, Pib, akashvani, the Hindu, Indian express, Loksatta, Lokmat, Dainik Bhaskar, sansad news, editorial, sampadkiya, vishleshan, Loksabha news, rajyasabha news, SSC GD notes, sscgd question papers, sscgd exam answer, results, SSC GD admit card, sscgd ground, exam centre, mpsc main answer writing, maharashtra police recruitment 2025, maharashtra police exam updates, maharashtra police bharti latest news, maharashtra police exam calendar 2025, maharashtra police exam syllabus pdf download, maharashtra police bharti exam pattern 2025, maharashtra police constable syllabus, physical test details maharashtra police, maharashtra police bharti admit card 2025, maharashtra police hall ticket download, maharashtra police exam admit card date, maharashtra police study material pdf, maharashtra police exam preparation tips, maharashtra police mock tests free, best books for maharashtra police exam, maharashtra police bharti previous year papers pdf, maharashtra police constable sample papers, maharashtra police si model question papers, maharashtra police eligibility criteria 2025, age limit for maharashtra police bharti, educational qualification maharashtra police, maharashtra police result 2025, maharashtra police merit list, maharashtra police exam cutoff marks, maharashtra police online application 2025, maharashtra police physical test details, document verification for maharashtra police bharti, maharashtra police recruitment 2024, maharashtra police exam calendar 2024, maharashtra police bharti exam pattern 2024, maharashtra police bharti admit card 2024, maharashtra police eligibility criteria 2024, maharashtra police result 2024, maharashtra police online application 2024, RRB Group D, Railway Group D, Railway Recruitment Board Group D, Railway Group D Exam, Railway Group Notification, Railway Group D Vacancy, Railway Group D Syllabus, Railway Group D Eligibility, Railway Group D Application, Railway Group D Admit Card, Railway Group D Result, Railway Group D Cut Off, Railway Group D Salary, Railway Group D Jobs, RRB Group D Study Material, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Mock Tests, RRB Group D Exam Pattern, current Affair, General Science, GK, GS, General Awareness, current affairs marathi , Mathematics, General Intelligence and reasoning, RRB chalu Ghadamodi, RRB Group D marathi notes, samanya vinyan, samanya, nyan, railway notes marathi madhe, railway pagar, pagar ani bhatta, railway bharti notes marathi, railway bhartichi tayari kashi karaychi, railway bharti magil varshanche prashnapatrika, railway bhartipyq, railway bharti prashnasanch, railway bharti test paper, railwetvnokrichi sandhi, railway job, railway bharticha syllabus, railway bharti pattern, railway bharti imp prashn, railway bhartila vicharle janare prashn, competitive exam, spardha parisha, railway bharti online class, railway bharti class, railway bharti chi tayari kashi karaychi, RRB Group D Syllabus, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Eligibility Criteria, RRB Group D Notification, RRB Group D Application, RRB Group D Admit Card, RRB Group D Result, RRB Group D Cut Off, RRB Group D Salary, RRB Group D Jobs, RRB Group D Coaching, RRB Group D Study Material, RRB Group D Mock Tests, Railway Group D Level 1, RRB Group D 2025, RRB Group D Level 1, RRB Group D Posts, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Exam Date, RRB Group D Online Application, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Preparation Tips, RRB Group D Study Material, RRB Group D Coaching, RRB Group D Mock Tests, How to prepare for RRB Group D exam, RRB Group D exam syllabus 2025, RRB Group D eligibility criteria 2025, RRB Group D application form 2025, RRB Group D admit card download, RRB Group D result date 2025, RRB Group D cut off marks 2025, RRB Group D salary and allowances, Best books for RRB Group D exam, Online coaching for RRB Group D, Railway Group D , RRB Group D, Railway Jobs , Government Jobs, Railway Recruitment, RRB Group D Exam, Railway Group D Vacancy, RRB Group D Notification, Railway Group D Application, RRB Group D Salary, aajcha dinveshesh, suvichaar, jagtik dinveshsh, dinveshsh, gktoday, lucent

Union Minister Inaugurated Mega Grih Pravesh Programme under PMAY-G in Maharashtra

📚 Subject : GS - सरकारी योजना

प्रश्न) मे 2026 प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण या योजनेचा राज्यस्तरीय लाभार्थी सोहळा आणि महा आवास अभियान पुरस्कार वितरण महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्यात पार पडला ?

छत्रपती संभाजीनगर
पुणे
सातारा
नागपूर

उत्तर : सातारा

📰 बातमी काय ?

• महाराष्ट्रातील सातारा येथे 'प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण (PMAY-G) लाभार्थी परिषद' आणि 'महा आवास अभियान राज्यस्तरीय पुरस्कार वितरण सोहळा' भव्य प्रमाणात आयोजित करण्यात आला.

Union Minister Inaugurated Mega Grih Pravesh Programme under PMAY-G in Maharashtra

📚 Subject : GS - सरकारी योजना

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) मे 2026 प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण या योजनेचा राज्यस्तरीय लाभार्थी सोहळा आणि महा आवास अभियान पुरस्कार वितरण महाराष्ट्रातील कोणत्या जिल्ह्यात पार पडला ?

छत्रपती संभाजीनगर
पुणे
सातारा
नागपूर

उत्तर : सातारा

📰 बातमी काय ?
महाराष्ट्रातील सातारा येथे 'प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण (PMAY-G) लाभार्थी परिषद' आणि 'महा आवास अभियान राज्यस्तरीय पुरस्कार वितरण सोहळा' भव्य प्रमाणात आयोजित करण्यात आला.

केंद्रीय निधीची मंजुरी:
या कार्यक्रमादरम्यान केंद्रीय मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी महाराष्ट्रासाठी वर्ष 2026-27 या आर्थिक वर्षाकरिता 8,368.50 कोटी रुपयांचा 'मदर सँक्शन' (Mother Sanction) केंद्रीय निधी जाहीर केला.
या सोहळ्यात प्रातिनिधिक स्वरूपात लाभार्थ्यांना त्यांच्या हक्काच्या घरांच्या किल्ल्या सुपूर्द करण्यात आल्या.

🧐 'प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण' (PMAY-G) बद्दल माहिती :
⛳️ योजनेची सुरुवात -
'प्रधानमंत्री आवास योजना-शहरी' (PMAY-U) ची सुरुवात 2015 मध्ये झाली होती,
तर ग्रामीण भागासाठी 'प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण' (PMAY-G)ची अधिकृत सुरुवात 2016 मध्ये करण्यात आली.
🏛️ मंत्रालय - ही योजना केंद्र सरकारच्या केंद्रीय ग्रामीण विकास मंत्रालयाच्या (Ministry of Rural Development) अंतर्गत राबवली जाते.
🎯 मुख्य उद्दिष्ट - ग्रामीण भागातील सर्व बेघर कुटुंबांना, तसेच कच्च्या किंवा मोडकळीस आलेल्या घरांमध्ये राहणाऱ्या कुटुंबांना पायाभूत सुविधांसह हक्काचे 'पक्के घर' उपलब्ध करून देणे.

💰 योजनेसाठी केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये निधी वाटपाचे सूत्र (Funding Pattern) :
🤝 या योजनेचा आर्थिक बोजा केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये खालील प्रमाणानुसार विभागला जातो:
1) सर्वसाधारण मैदानी प्रदेश (Plain Areas) - केंद्र आणि राज्यामध्ये 60:40 असे निधीचे प्रमाण असते (उदा. महाराष्ट्र).
2) ईशान्येकडील आणि हिमालयीन राज्ये - येथे केंद्र आणि राज्याचे प्रमाण 90:10 असे असते. (उदा. मेघालय, सिक्कीम)
3) केंद्रशासित प्रदेश (Union Territories) - केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये 100% खर्च केंद्र सरकारद्वारे उचलला जातो.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : 'प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण' (PMAY-G)
राज्यस्तरीय PMAY-G सोहळा 2026 स्थान → सातारा (महाराष्ट्र)
महाराष्ट्रासाठी मंजूर निधी → 8,368.50 कोटी रुपये (वर्ष 2026-27 साठी).
PMAY-G चे सुरुवात वर्ष → 2016
मंत्रालय → केंद्रीय ग्रामीण विकास मंत्रालय
महाराष्ट्रासाठी निधी वाटप प्रमाण → 60% केंद्र : 40% राज्य.
योजनेचे मुख्य ध्येय → ग्रामीण भागातील बेघरांना मूलभूत सुविधांसह 'पक्के घर' देणे

केंद्रीय निधीची मंजुरी:

• या कार्यक्रमादरम्यान केंद्रीय मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी महाराष्ट्रासाठी वर्ष 2026-27 या आर्थिक वर्षाकरिता 8,368.50 कोटी रुपयांचा 'मदर सँक्शन' (Mother Sanction) केंद्रीय निधी जाहीर केला.

या सोहळ्यात प्रातिनिधिक स्वरूपात लाभार्थ्यांना त्यांच्या हक्काच्या घरांच्या किल्ल्या सुपूर्द करण्यात आल्या.

🧐 'प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण' (PMAY-G) बद्दल माहिती :

⛳️ योजनेची सुरुवात -

• 'प्रधानमंत्री आवास योजना-शहरी' (PMAY-U) ची सुरुवात 2015 मध्ये झाली होती,

• तर ग्रामीण भागासाठी 'प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण' (PMAY-G)ची अधिकृत सुरुवात 2016 मध्ये करण्यात आली.

🏛️ मंत्रालय - ही योजना केंद्र सरकारच्या केंद्रीय ग्रामीण विकास मंत्रालयाच्या (Ministry of Rural Development) अंतर्गत राबवली जाते.

🎯 मुख्य उद्दिष्ट - ग्रामीण भागातील सर्व बेघर कुटुंबांना, तसेच कच्च्या किंवा मोडकळीस आलेल्या घरांमध्ये राहणाऱ्या कुटुंबांना पायाभूत सुविधांसह हक्काचे 'पक्के घर' उपलब्ध करून देणे.

💰 योजनेसाठी केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये निधी वाटपाचे सूत्र (Funding Pattern) :

🤝 या योजनेचा आर्थिक बोजा केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये खालील प्रमाणानुसार विभागला जातो:

1) सर्वसाधारण मैदानी प्रदेश (Plain Areas) - केंद्र आणि राज्यामध्ये 60:40 असे निधीचे प्रमाण असते (उदा. महाराष्ट्र).

2) ईशान्येकडील आणि हिमालयीन राज्ये - येथे केंद्र आणि राज्याचे प्रमाण 90:10 असे असते. (उदा. मेघालय, सिक्कीम)

3) केंद्रशासित प्रदेश (Union Territories) - केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये 100% खर्च केंद्र सरकारद्वारे उचलला जातो.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : 'प्रधानमंत्री आवास योजना-ग्रामीण' (PMAY-G)

• राज्यस्तरीय PMAY-G सोहळा 2026 स्थान → सातारा (महाराष्ट्र)

• महाराष्ट्रासाठी मंजूर निधी → 8,368.50 कोटी रुपये (वर्ष 2026-27 साठी).

• PMAY-G चे सुरुवात वर्ष → 2016

• मंत्रालय → केंद्रीय ग्रामीण विकास मंत्रालय

• महाराष्ट्रासाठी निधी वाटप प्रमाण → 60% केंद्र : 40% राज्य.

• योजनेचे मुख्य ध्येय → ग्रामीण भागातील बेघरांना मूलभूत सुविधांसह 'पक्के घर' देणे

Important Affairs

18-05-2026

चालू घडामोडी | जगातील पहिली 'शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरी'

China developed the world’s first zero-emission ‘coal battery’, zero-carbon-emission direct coal fuel cell, Xie Heping, Shenzhen University,directly converts the chemical energy of coal into electricity, science and technology, world current affair, jagtik ghadamodi, world news, Chalu Ghadamodi 2025, Chalu Ghadamodi Marathi, Chalu Ghadamodi PDF Download, Chalu Ghadamodi Test Series, Chalu Ghadamodi Prashnottare, Mahatvachya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Sarav Prashna, Darrojchya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Marathi Masik, Talathi Chalu Ghadamodi 2025, Talathi Bharti Chalu Ghadamodi, Talathi Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, RRB Group D Chalu Ghadamodi Marathi, Railway Bharti Chalu Ghadamodi, RRB Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, Maharashtra Police Bharti Chalu Ghadamodi, Police Bharti Chalu Ghadamodi Prashnottare, Maharashtra Police Chalu Ghadamodi 2025, SSC GD Chalu Ghadamodi Marathit, SSC Bharti Chalu Ghadamodi, SSC Prashnsancha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Bharti Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Pariksha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Prashnapatrika Chalu Ghadamodi, Agniveer Bharti Chalu Ghadamodi 2025, Agniveer Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, Agniveer Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, tcs chalu ghadamodi, ibps chalu ghadamodi, chalu Ghadamodi Marathi, current Affair marathi madhe, 2024 cha chalu Ghadamodi, police Bharti chalu Ghadamodi, police Bharti prashnasanch, police Bharti GK prashna, Mpsc chalu Ghadamodi, sarkari Naukri, sarkari job, sarkari yojna, Maharashtra cha chalu Ghadamodi, Maharashtra government yojna, PSI syllabus, PSI cutoff, police Bharti syllabus, police Bharti cutoff, police Bharti merit, MPSC Sathi book, MPSC Sathi pustak, police Bharti Sathi pustak, police Bharti magil prashnapatrika, MPSC previous years question papers, Mumbai police Bharti, Mumbai police Bharti Lekhi kadhi ahe, government GR, police Bharti result, MPSC result, SSC GD merit, sscgd syllabus, army Bharti merit, army Bharti result, UPSC Marathi, combine pariksha, talathi, talathi syllabus, talathi cutoff, talathi book list, talathi result, talathi merit, tcs mock test, tcs pattern, ibps pattern, tcs pyq, tcs sarav paper, tcs talathi paper, tcs pattern notes, tcs prashnasanch, tcs gk gs, tcs maths, tcs talathi, talathi jaga kiti ahe, saralseva exam, saralseva pariksha, saralseva result, zilha parishad Bharti, zilha parishad prashnapstrika, dinvishesh, Chalu Ghadamodi Marathi madhun, current Affair marathi madhe, headline-news, maharashtra-news, jhattpatt-batmya, pib, marathi batmya, government new channel, Pib, akashvani, the Hindu, Indian express, Loksatta, Lokmat, Dainik Bhaskar, sansad news, editorial, sampadkiya, vishleshan, Loksabha news, rajyasabha news, SSC GD notes, sscgd question papers, sscgd exam answer, results, SSC GD admit card, sscgd ground, exam centre, mpsc main answer writing, maharashtra police recruitment 2025, maharashtra police exam updates, maharashtra police bharti latest news, maharashtra police exam calendar 2025, maharashtra police exam syllabus pdf download, maharashtra police bharti exam pattern 2025, maharashtra police constable syllabus, physical test details maharashtra police, maharashtra police bharti admit card 2025, maharashtra police hall ticket download, maharashtra police exam admit card date, maharashtra police study material pdf, maharashtra police exam preparation tips, maharashtra police mock tests free, best books for maharashtra police exam, maharashtra police bharti previous year papers pdf, maharashtra police constable sample papers, maharashtra police si model question papers, maharashtra police eligibility criteria 2025, age limit for maharashtra police bharti, educational qualification maharashtra police, maharashtra police result 2025, maharashtra police merit list, maharashtra police exam cutoff marks, maharashtra police online application 2025, maharashtra police physical test details, document verification for maharashtra police bharti, maharashtra police recruitment 2024, maharashtra police exam calendar 2024, maharashtra police bharti exam pattern 2024, maharashtra police bharti admit card 2024, maharashtra police eligibility criteria 2024, maharashtra police result 2024, maharashtra police online application 2024, RRB Group D, Railway Group D, Railway Recruitment Board Group D, Railway Group D Exam, Railway Group Notification, Railway Group D Vacancy, Railway Group D Syllabus, Railway Group D Eligibility, Railway Group D Application, Railway Group D Admit Card, Railway Group D Result, Railway Group D Cut Off, Railway Group D Salary, Railway Group D Jobs, RRB Group D Study Material, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Mock Tests, RRB Group D Exam Pattern, current Affair, General Science, GK, GS, General Awareness, current affairs marathi , Mathematics, General Intelligence and reasoning, RRB chalu Ghadamodi, RRB Group D marathi notes, samanya vinyan, samanya, nyan, railway notes marathi madhe, railway pagar, pagar ani bhatta, railway bharti notes marathi, railway bhartichi tayari kashi karaychi, railway bharti magil varshanche prashnapatrika, railway bhartipyq, railway bharti prashnasanch, railway bharti test paper, railwetvnokrichi sandhi, railway job, railway bharticha syllabus, railway bharti pattern, railway bharti imp prashn, railway bhartila vicharle janare prashn, competitive exam, spardha parisha, railway bharti online class, railway bharti class, railway bharti chi tayari kashi karaychi, RRB Group D Syllabus, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Eligibility Criteria, RRB Group D Notification, RRB Group D Application, RRB Group D Admit Card, RRB Group D Result, RRB Group D Cut Off, RRB Group D Salary, RRB Group D Jobs, RRB Group D Coaching, RRB Group D Study Material, RRB Group D Mock Tests, Railway Group D Level 1, RRB Group D 2025, RRB Group D Level 1, RRB Group D Posts, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Exam Date, RRB Group D Online Application, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Preparation Tips, RRB Group D Study Material, RRB Group D Coaching, RRB Group D Mock Tests, How to prepare for RRB Group D exam, RRB Group D exam syllabus 2025, RRB Group D eligibility criteria 2025, RRB Group D application form 2025, RRB Group D admit card download, RRB Group D result date 2025, RRB Group D cut off marks 2025, RRB Group D salary and allowances, Best books for RRB Group D exam, Online coaching for RRB Group D, Railway Group D , RRB Group D, Railway Jobs , Government Jobs, Railway Recruitment, RRB Group D Exam, Railway Group D Vacancy, RRB Group D Notification, Railway Group D Application, RRB Group D Salary, aajcha dinveshesh, suvichaar, jagtik dinveshsh, dinveshsh, gktoday, lucent

World’s First Coal Fuel Cell

📚 Subject : GS - विज्ञान आणि तंत्रज्ञान

प्रश्न) कोळशाचे ज्वलन न करता थेट विजेची निर्मिती करणारी जगातील पहिली शून्य-उत्सर्जन कोळसा बॅटरी (ZC-DCFC) कोणत्या देशाच्या शास्त्रज्ञांनी विकसित केली आहे ?

अमेरिका
जर्मनी
जपान
चीन

उत्तर : चीन

📰 बातमी काय ?

• जागतिक स्तरावर कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी शास्त्रज्ञांनी एक मोठे यश मिळवले असून जगातील पहिली 'शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरी' यशस्वीरित्या विकसित करण्यात आली आहे.

• कोळशाचा वापर ऊर्जेसाठी करताना पर्यावरणाची हानी रोखण्याच्या दृष्टीने हा शोध हरित ऊर्जा (Green Energy) क्षेत्रात गेम-चेंजर मानला जात आहे.

🧐 जगातील पहिल्या शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरीचा शोध कोणी लावला ?

• जगातील पहिल्या शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरीचा (Zero-Emission Coal Battery) शोध चीनमधील (China) शास्त्रज्ञांनी लावला आहे.

• हे क्रांतिकारी तंत्रज्ञान चीनमधील 'शेन्झेन युनिव्हर्सिटी' (Shenzhen University) आणि 'चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस' च्या प्राध्यापक झी हेपिंग (Xie Heping) यांच्या नेतृत्वाखालील टीमने विकसित केले आहे.

• शास्त्रज्ञांनी या उपकरणाला 'झिरो-कार्बन डायरेक्ट कोल फ्युअल सेल' (Zero-Carbon Direct Coal Fuel Cell) असे नाव दिले आहे.

जगातील पहिली 'शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरी'
world’s first coal fuel cell

📚 Subject : GS - विज्ञान आणि तंत्रज्ञान

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) कोळशाचे ज्वलन न करता थेट विजेची निर्मिती करणारी जगातील पहिली शून्य-उत्सर्जन कोळसा बॅटरी (ZC-DCFC) कोणत्या देशाच्या शास्त्रज्ञांनी विकसित केली आहे ?
अमेरिका
जर्मनी
जपान
चीन

उत्तर : चीन

📰 बातमी काय ?
जागतिक स्तरावर कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी शास्त्रज्ञांनी एक मोठे यश मिळवले असून जगातील पहिली 'शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरी' यशस्वीरित्या विकसित करण्यात आली आहे.
कोळशाचा वापर ऊर्जेसाठी करताना पर्यावरणाची हानी रोखण्याच्या दृष्टीने हा शोध हरित ऊर्जा (Green Energy) क्षेत्रात गेम-चेंजर मानला जात आहे.

🧐 जगातील पहिल्या शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरीचा शोध कोणी लावला ?
जगातील पहिल्या शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरीचा (Zero-Emission Coal Battery) शोध चीनमधील (China) शास्त्रज्ञांनी लावला आहे.
हे क्रांतिकारी तंत्रज्ञान चीनमधील 'शेन्झेन युनिव्हर्सिटी' (Shenzhen University) आणि 'चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस' च्या प्राध्यापक झी हेपिंग (Xie Heping) यांच्या नेतृत्वाखालील टीमने विकसित केले आहे.
शास्त्रज्ञांनी या उपकरणाला 'झिरो-कार्बन डायरेक्ट कोल फ्युअल सेल' (Zero-Carbon Direct Coal Fuel Cell) असे नाव दिले आहे.

⚙️ ही बॅटरी कार्य कशी करते ?
पारंपारिक थर्मल पॉवर प्लांटमध्ये कोळसा 'जाळला' (Burn/Combustion) जातो, ज्यामुळे उष्णता निर्माण होते आणि घातक वायू बाहेर पडतात.
मात्र, या नवीन कोळसा बॅटरीमध्ये (ज्याला तांत्रिक भाषेत 'डायरेक्ट कार्बन इंधन सेल' - DCFC किंवा 'कार्बन-ओरिएंटेड मेटल-एअर बॅटरी सिस्टीम' म्हणतात) कोळसा अजिबात जाळला जात नाही, तर तो एका प्रगत 'रासायनिक प्रक्रियेद्वारे' (Electrochemical Process) वीज तयार करतो.

1) पायरी 1 (इंधन निवड) - या बॅटरीमध्ये शुद्ध केलेल्या कोळशाच्या पावडरचा (सॉलिड कार्बन) वापर बॅटरीचा 'अ‍ॅनोड' (Anode - धन अग्र) म्हणजेच मुख्य इंधन स्रोत म्हणून केला जातो.
2) पायरी 2 (रासायनिक अभिक्रिया) - बॅटरीच्या दुसऱ्या टोकाकडून (Cathode - ऋण अग्र) हवेतील ऑक्सिजन आत सोडला जातो. जेव्हा कोळसा (कार्बन) आणि ऑक्सिजन यांच्यात अंतर्गत रासायनिक अभिक्रिया होते, तेव्हा थेट इलेक्ट्रॉन्स (Electrons) मुक्त होतात आणि वीज (Electric Current) तयार होते.

3) पायरी 3 (कार्बन कॅप्चर - CCUS) - या प्रक्रियेतून केवळ शुद्ध कार्बन डायऑक्साइड हा एकमेव वायू उप-उत्पादन (By-product) म्हणून तयार होतो. पारंपारिक कोळसा कारखान्यांसारखी यामध्ये घातक राख (Ash), सल्फर डायऑक्साइड किंवा नायट्रोजन ऑक्साईड्स तयार होत नाहीत.

4) पायरी 4 (शून्य उत्सर्जन साठवणूक) - बॅटरी पूर्णपणे सीलबंद (Closed-loop) असल्यामुळे, तयार झालेला हा शुद्ध कार्बन डायऑक्साइड वायू हवेत सोडण्याऐवजी पूर्णपणे पकडला (Capture) जातो. हा साठवलेला जमिनीत सुरक्षितपणे गाडला जातो (Carbon Storage) किंवा त्याचा वापर इतर रासायनिक उत्पादने बनवण्यासाठी केला जातो. यामुळे वातावरणातील उत्सर्जन 'शून्य' राहते.

🎯 या तंत्रज्ञानाचे आर्थिक व जागतिक महत्त्व (Significance)
1) ऊर्जा साठवणूक (Storage Capacity) - ही यंत्रणा केवळ स्वच्छ वीज निर्माण करत नाही, तर एखाद्या रासायनिक बॅटरीसारखीच ऊर्जा साठवून ठेवते आणि जेव्हा गरज असेल, तेव्हा केमिकल रिॲक्शन सुरू करून कोणत्याही धुराशिवाय थेट वीज पुरवठा (Power Supply) करू शकते.

2) जागतिक हवामान ध्येय - संयुक्त राष्ट्रांच्या हवामान परिषदेतील (COP) 'नेट झिरो' (Net-Zero कार्बन उत्सर्जन) उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी हे तंत्रज्ञान मैलाचा दगड ठरणार आहे.

3) शाश्वत ऊर्जा संक्रमण (Sustainable Energy Transition) - भारत आणि जगातील इतर विकसनशील देश अजूनही विजेसाठी कोळशावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहेत.
अचानक कोळसा बंद करणे आर्थिकदृष्ट्या शक्य नसल्याने, हे तंत्रज्ञान कोळशाचा वापर करूनही पर्यावरण सुरक्षित ठेवण्याचा एक सुवर्णमध्य प्रदान करते.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : Zero-Carbon Direct Coal Fuel Cell
जगातील पहिली शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरी → चीन
संशोधक → प्राध्यापक झी हेपिंग (Xie Heping) यांच्या नेतृत्वाखालील टीम
कार्यपद्धती → कोळसा थेट न जाळता प्रगत रासायनिक प्रक्रियेद्वारे ऊर्जेची निर्मिती.
मुख्य फायदा → हवेत कार्बन डायऑक्साइड (CO2) चे उत्सर्जन शून्य टक्क्यांवर आणणे.

Source : https://www.scmp.com/news/china/science/article/3351241/china-unveils-worlds-first-coal-fuel-cell-can-produce-electricity-zero-emission

China developed the world’s first zero-emission ‘coal battery’, zero-carbon-emission direct coal fuel cell, Xie Heping, Shenzhen University,directly converts the chemical energy of coal into electricity, science and technology,

प्रश्न) कोळशाचे ज्वलन न करता थेट विजेची निर्मिती करणारी जगातील पहिली शून्य-उत्सर्जन कोळसा बॅटरी कोणत्या देशाच्या शास्त्रज्ञांनी विकसित केली आहे ?

अमेरिका
जर्मनी
जपान
चीन

उत्तर : चीन

🏛️ संशोधक संस्था: हे क्रांतिकारी तंत्रज्ञान चीनमधील 'शेन्झेन युनिव्हर्सिटी' (Shenzhen University) आणि 'चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस' च्या प्राध्यापक झी हेपिंग (Xie Heping) यांच्या नेतृत्वाखालील टीमने विकसित केले आहे.
🔋कार्यपद्धत : या पद्धतीमध्ये कोळशाची बारीक पावडर केली जाते.
बॅटरीच्या ॲनोड (Anode) चेंबरमध्ये कोळसा आणि कॅथोड (Cathode) चेंबरमध्ये ऑक्सिजन पुरवला जातो.
त्यामध्ये कोळशाचे ज्वलन न होता थेट इलेक्ट्रोकेमिकल ऑक्सिडेशन (Electrochemical Oxidation) प्रक्रियेद्वारे विजेची निर्मिती होते.
✅ उच्च कार्यक्षमता ( High Efficiency) - पारंपरिक वीज प्रकल्पांमध्ये कोळशापासून वीज बनवताना वाफेचे चक्र (Steam Cycle) आणि टर्बाइन वापरावे लागते, ज्यामुळे ऊर्जेचा अपव्यय होतो.
या कोळसा बॅटरीची कार्यक्षमता नेहमीच्या कोळसा प्रकल्पांपेक्षा खूप जास्त आहे.
🌳 कार्बन कॅप्चर - या प्रक्रियेत तयार होणारा कार्बन डायऑक्साइड (CO2) हवेत सोडला जात नाही, तर तो अत्यंत शुद्ध स्वरूपात (High Purity) सिस्टीममध्येच जमा केला जातो.

प्रश्न 2) अलीकडेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विज्ञान व पर्यावरण क्षेत्रात चर्चेत आलेल्या जागतिक पहिल्या 'शून्य उत्सर्जन कोळसा बॅटरी' (Zero-Emission Coal Battery) या तंत्रज्ञानाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या:

अ) या नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञानाचा शोध अमेरिकेतील अग्रगण्य वैज्ञानिक आणि ऊर्जा संशोधन संस्थांच्या पथकाने लावला आहे.
ब) हे तंत्रज्ञान कोळशाचे उघड्या हवेत थेट ज्वलन (Direct Combustion) न करता 'केमिकल लूपिंग' (Chemical Looping) या प्रगत रासायनिक प्रक्रियेवर कार्य करते.
क) या बॅटरीमध्ये अंतर्गत 'कार्बन कॅप्चर' (In-built Carbon Capture) यंत्रणा असल्यामुळे पर्यावरणात होणारे कार्बन डायऑक्साइडचे (CO2) निव्वळ उत्सर्जन शून्य राखले जाते.

वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
1. फक्त अ आणि ब
2. फक्त ब आणि क
3. फक्त अ आणि क
4. वरील सर्व विधाने बरोबर आहेत.

उत्तर : फक्त ब आणि क

❌ विधान (अ ) चुकीचे आहे कारण हा शोध चीन ने लावला आहे.

🏛️ संशोधक संस्था: हे क्रांतिकारी तंत्रज्ञान चीनमधील 'शेन्झेन युनिव्हर्सिटी' (Shenzhen University) आणि 'चायनीज अकॅडमी ऑफ सायन्सेस' च्या प्राध्यापक झी हेपिंग (Xie Heping) यांच्या नेतृत्वाखालील टीमने विकसित केले आहे.
🔋कार्यपद्धत : या पद्धतीमध्ये कोळशाची बारीक पावडर केली जाते.
बॅटरीच्या ॲनोड (Anode) चेंबरमध्ये कोळसा आणि कॅथोड (Cathode) चेंबरमध्ये ऑक्सिजन पुरवला जातो.
त्यामध्ये कोळशाचे ज्वलन न होता थेट इलेक्ट्रोकेमिकल ऑक्सिडेशन (Electrochemical Oxidation) प्रक्रियेद्वारे विजेची निर्मिती होते.
✅ उच्च कार्यक्षमता ( High Efficiency) - पारंपरिक वीज प्रकल्पांमध्ये कोळशापासून वीज बनवताना वाफेचे चक्र (Steam Cycle) आणि टर्बाइन वापरावे लागते, ज्यामुळे ऊर्जेचा अपव्यय होतो.
या कोळसा बॅटरीची कार्यक्षमता नेहमीच्या कोळसा प्रकल्पांपेक्षा खूप जास्त आहे.
🌳 कार्बन कॅप्चर - या प्रक्रियेत तयार होणारा कार्बन डायऑक्साइड (CO2) हवेत सोडला जात नाही, तर तो अत्यंत शुद्ध स्वरूपात (High Purity) सिस्टीममध्येच जमा केला जातो.

⚙️ ही बॅटरी कार्य कशी करते ?

• पारंपारिक थर्मल पॉवर प्लांटमध्ये कोळसा 'जाळला' (Burn/Combustion) जातो, ज्यामुळे उष्णता निर्माण होते आणि घातक वायू बाहेर पडतात.

• मात्र, या नवीन कोळसा बॅटरीमध्ये (ज्याला तांत्रिक भाषेत 'डायरेक्ट कार्बन इंधन सेल' - DCFC किंवा 'कार्बन-ओरिएंटेड मेटल-एअर बॅटरी सिस्टीम' म्हणतात) कोळसा अजिबात जाळला जात नाही, तर तो एका प्रगत 'रासायनिक प्रक्रियेद्वारे' (Electrochemical Process) वीज तयार करतो.

1) पायरी 1 (इंधन निवड) - या बॅटरीमध्ये शुद्ध केलेल्या कोळशाच्या पावडरचा (सॉलिड कार्बन) वापर बॅटरीचा 'अ‍ॅनोड' (Anode - धन अग्र) म्हणजेच मुख्य इंधन स्रोत म्हणून केला जातो.

2) पायरी 2 (रासायनिक अभिक्रिया) - बॅटरीच्या दुसऱ्या टोकाकडून (Cathode - ऋण अग्र) हवेतील ऑक्सिजन आत सोडला जातो. जेव्हा कोळसा (कार्बन) आणि ऑक्सिजन यांच्यात अंतर्गत रासायनिक अभिक्रिया होते, तेव्हा थेट इलेक्ट्रॉन्स (Electrons) मुक्त होतात आणि वीज (Electric Current) तयार होते.

3) पायरी 3 (कार्बन कॅप्चर - CCUS) - या प्रक्रियेतून केवळ शुद्ध कार्बन डायऑक्साइड हा एकमेव वायू उप-उत्पादन (By-product) म्हणून तयार होतो. पारंपारिक कोळसा कारखान्यांसारखी यामध्ये घातक राख (Ash), सल्फर डायऑक्साइड किंवा नायट्रोजन ऑक्साईड्स तयार होत नाहीत.

4) पायरी 4 (शून्य उत्सर्जन साठवणूक) - बॅटरी पूर्णपणे सीलबंद (Closed-loop) असल्यामुळे, तयार झालेला हा शुद्ध कार्बन डायऑक्साइड वायू हवेत सोडण्याऐवजी पूर्णपणे पकडला (Capture) जातो. हा साठवलेला जमिनीत सुरक्षितपणे गाडला जातो (Carbon Storage) किंवा त्याचा वापर इतर रासायनिक उत्पादने बनवण्यासाठी केला जातो. यामुळे वातावरणातील उत्सर्जन 'शून्य' राहते.

🎯 या तंत्रज्ञानाचे आर्थिक व जागतिक महत्त्व (Significance)

1) ऊर्जा साठवणूक (Storage Capacity) - ही यंत्रणा केवळ स्वच्छ वीज निर्माण करत नाही, तर एखाद्या रासायनिक बॅटरीसारखीच ऊर्जा साठवून ठेवते आणि जेव्हा गरज असेल, तेव्हा केमिकल रिॲक्शन सुरू करून कोणत्याही धुराशिवाय थेट वीज पुरवठा (Power Supply) करू शकते.

2) जागतिक हवामान ध्येय - संयुक्त राष्ट्रांच्या हवामान परिषदेतील (COP) 'नेट झिरो' (Net-Zero कार्बन उत्सर्जन) उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी हे तंत्रज्ञान मैलाचा दगड ठरणार आहे.

3) शाश्वत ऊर्जा संक्रमण (Sustainable Energy Transition) - भारत आणि जगातील इतर विकसनशील देश अजूनही विजेसाठी कोळशावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहेत.

अचानक कोळसा बंद करणे आर्थिकदृष्ट्या शक्य नसल्याने, हे तंत्रज्ञान कोळशाचा वापर करूनही पर्यावरण सुरक्षित ठेवण्याचा एक सुवर्णमध्य प्रदान करते.