Who is the President of BRICS 2026?

Subject : GS - जागतिक संघटना

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) BRICS संघटनेचे 2026 सालासाठी अध्यक्षपद कोणत्या देशाकडे असेल ?

1. ब्राझील

2. रशिया

3. चीन

4. भारत

उत्तर : भारत

बातमी काय ?

• ब्राझीलने अधिकृतपणे BRICS संघटनेचे 18वे अध्यक्षपद (2026) भारताकडे सोपवले आहे.

• जागतिक व्यापारातील तणाव आणि भू-राजकीय परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर भारत ही जबाबदारी सांभाळणार आहे.

BRICS अध्यक्षपद म्हणजे काय ?

• BRICS मध्ये अध्यक्षपद दरवर्षी बदलते

• 2026 मध्ये भारत BRICS चा अध्यक्ष (Chair) म्हणून काम करेल.

• अध्यक्षपदाचा कालावधी - 1 जानेवारी ते 31 डिसेंबर असा असेल.

BRICS अध्यक्षपद कसे ठरते ?

• BRICS अध्यक्षपदासाठी निवडणूक घेतली जात नाही.

• हे अध्यक्षपद वार्षिक फेरपालटीने (rotation) दिले जाते.

BRICS अध्यक्ष देशाची भूमिका काय असते ?

• अध्यक्ष देश म्हणून भारत त्या वर्षासाठी BRICS चा अजेंडा आणि प्राधान्यक्रम ठरवेल

• विविध बैठका आयोजित करेल.

• वार्षिक BRICS शिखर परिषद आयोजित करेल.

• शेरपा, मंत्री आणि नेत्यांच्या पातळीवरील सर्व बैठकींचे अध्यक्षस्थान भूषवेल.

भारताच्या BRICS अध्यक्षपदाचे महत्त्व काय ?

• भारताला विकास वित्तपुरवठा, आरोग्य आणि तंत्रज्ञानातील समानता यावर मुद्दे पुढे नेण्याची संधी मिळेल.

• संयुक्त राष्ट्रसंघ, IMF, World Bank आणि WTO सारख्या जागतिक संस्थांमध्ये सुधारणांची मागणी बळकट करता येईल.

• विकसनशील देशांचा आवाज जागतिक व्यासपीठावर अधिक प्रभावीपणे मांडता येईल.

ब्रिक्स म्हणजे काय ?

What is BRICS ?

• BRICS - Brazil 🇧🇷, Russia 🇷🇺, India 🇮🇳, China 🇨🇳, and South Africa 🇿🇦

• ब्राझील, रशिया, भारत, चीन आणि दक्षिण आफ्रिका या पाच प्रमुख उदयोन्मुख राष्ट्रीय अर्थव्यवस्थांच्या समूहाचा संदर्भ देणारा हा शब्द वापरला जातो.

• ब्रिटिश अर्थशास्त्रज्ञ जिम ओ' नील यांनी 2001 मध्ये प्रथमच 'BRIC' हे संक्षिप्त रूप तयार केले. 

• 2006 मध्ये ब्राझील, रशिया, भारत, चीन या देशातील परराष्ट्र मंत्र्यांच्या पहिल्या बैठकीत BRIC या गटाला औपचारिकता देण्यात आली होती. 

• 2010 मध्ये दक्षिण आफ्रिकेच्या 5 वा देश म्हणून या गटात समावेश झाला आणि BRIC चे नाव बदलून BRICS - (Brazil, Russia, India, China, and South Africa) असे करण्यात आले.

ब्रिक्स संघटना स्थापन करण्याचे उद्दिष्ट काय आहे ? 

• आर्थिक विकासाला चालना देण्यासाठी, व्यापार, गुंतवणूक आणि पायाभूत सुविधा यासारख्या क्षेत्रात सहकार्य मजबूत करणे. हे ब्रिक्स संघटनेचे उद्दिष्ट आहे. 

BRICS संघटनेमध्ये कोण- कोणते सदस्य देश आहे ? 

• 2006 मध्ये ब्राझील, रशिया, भारत, चीन हे सदस्य देश होते.

• 2010 मध्ये दक्षिण आफ्रिका 5 वा देश म्हणून या संघटनेमध्ये सामील झाली.

• 2024 पर्यंत इजिप्त, इथिओपिया, इराण आणि संयुक्त अरब अमिराती (UAE) या गटात सामील झाले.

• 2025 मध्ये इंडोनेशिया अधिकृतपणे BRICS गटात 10 वा सदस्य देश म्हणून सामील झाला. 

न्यू डेव्हलपमेंट बँक (New Development Bank) कोणत्या संघटनेने स्थापन केली ?

• 2014 मध्ये BRICS संघटनेने न्यू डेव्हलपमेंट बँक (NDB) ची स्थापना केली.

• या बँकचे भांडवल $100 अब्ज आहे.

• BRICS आणि इतर विकसनशील राष्ट्रांमध्ये पायाभूत सुविधा आणि शाश्वत विकास प्रकल्पांसाठी न्यू डेव्हलपमेंट बँक, निधी (Funding) पुरवते.

• मुख्यालय : शांघाय, चीन.

What is DHRUV64?

Subject : GS - विज्ञान आणि तंत्रज्ञान 

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) अलीकडे चर्चेत असलेला DHRUV64 हा मायक्रोप्रोसेसर खालीलपैकी कशासाठी ओळखला जातो ?

1. भारतातील पहिला 32-bit ARM आधारित प्रोसेसर

2. भारताचा पहिला 64-bit, 1.0 GHz, ड्युअल-कोअर स्वदेशी मायक्रोप्रोसेसर

3. उपग्रहांसाठी वापरला जाणारा विदेशी प्रोसेसर

4. फक्त मोबाइलसाठी विकसित केलेला चिपसेट

उत्तर : भारताचा पहिला 64-bit, 1.0 GHz, ड्युअल-कोअर स्वदेशी मायक्रोप्रोसेसर

बातमी काय ?

• भारताने DHRUV64 नावाचा आपला पहिला स्वदेशी 64-bit, 1.0 GHz, ड्युअल-कोअर मायक्रोप्रोसेसर विकसित केला आहे.

• हा प्रोसेसर Digital India RISC-V (DIR-V) Programme अंतर्गत तयार करण्यात आला आहे.

DHRUV64 म्हणजे काय ?

• DHRUV64 हा RISC-V open-source architecture वर आधारित 64-bit ड्युअल-कोअर मायक्रोप्रोसेसर आहे.

• हा प्रोसेसर रणनीतिक (Strategic) आणि व्यापारी (Commercial) दोन्ही वापरासाठी उपयुक्त आहे.

• DHRUV64 च्या लाँचिंगसह भारताने आपल्या सेमीकंडक्टर प्रवासात एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे.

DHRUV64 कोणी विकसित केला ?

• डिझाइन : Centre for Development of Advanced Computing (C-DAC)

• मार्गदर्शन : Ministry of Electronics and Information Technology (MeitY)

• कार्यक्रम : Microprocessor Development Programme (MDP)

मायक्रोप्रोसेसरचे विकासामागील उद्दिष्टे आणि महत्त्व : 

• मायक्रोप्रोसेसर हे मोबाइल, संगणक, वाहनं, वैद्यकीय उपकरणे, संरक्षण प्रणाली आणि उपग्रहांचे मेंदू असतात.

• भारतासाठी ही मूलभूत तंत्रज्ञान स्वतःकडे असणे महत्त्वाचे आहे, कारण त्यामुळे परदेशी पुरवठादारांवरील अवलंबित्व कमी होते.

• तसेच, यामुळे भारताची इलेक्ट्रॉनिक्स आणि डिजिटल अर्थव्यवस्था अधिक मजबूत व आत्मनिर्भर बनते.

• आत्मनिर्भर भारत उपक्रमाला सेमीकंडक्टर क्षेत्रात चालना मिळेल.

• संशोधन, स्टार्टअप्स व प्रोटोटायपिंगसाठी कमी खर्चाचा पर्याय उपलब्ध होतील.

DHRUV64 ची मुख्य वैशिष्ट्ये : 

• 1.0 GHz क्लॉक स्पीड

• 64-bit ड्युअल-कोअर आर्किटेक्चर

• मल्टीटास्किंगसाठी अधिक कार्यक्षम

• बाह्य हार्डवेअर सिस्टीमशी सुसंगत

DHRUV64 वापर कोण- कोणत्या क्षेत्रात होईल ?

• 5G तंत्रज्ञान

• ऑटोमोटिव्ह इलेक्ट्रॉनिक्स

• इंडस्ट्रियल ऑटोमेशन

• Internet of Things (IoT)

• ग्राहक इलेक्ट्रॉनिक्स

What is 'Project Mahadeva' of the Maharashtra Government ?

Subject : GS - सरकारी योजना - महाराष्ट्र राज्य

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) ‘प्रोजेक्ट महादेवा’ हा उपक्रम महाराष्ट्र शासनातर्फे मुख्यतः कशासाठी राबविण्यात येत आहे ?

1. राज्यात सौरऊर्जा प्रकल्पांचा विस्तार करण्यासाठी

2. मोठ्या प्रमाणावर वृक्षलागवड व पर्यावरण संवर्धनासाठी

3. ग्रामीण भागात पाणी व्यवस्थापन व जलसंधारणासाठी

4. 13 वर्षांखालील फुटबॉल खेळाडूंचा शोध घेऊन त्यांचा सर्वांगीण विकास करण्यासाठी

उत्तर : 13 वर्षांखालील फुटबॉल खेळाडूंचा शोध घेऊन त्यांचा सर्वांगीण विकास करण्यासाठी

बातमी काय ?

• मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्र शासनातर्फे ‘प्रोजेक्ट महादेवा’ या राज्यस्तरीय क्रीडा उपक्रमाचा शुभारंभ मुंबई येथील वानखेडे स्टेडियम येथे करण्यात आला. 

प्रोजेक्ट महादेवा काय आहे ?

• हा महाराष्ट्र शासनाचा राज्यस्तरीय क्रीडा उपक्रम आहे.

• संपूर्ण महाराष्ट्रात 13 वर्षांखालील (U-13) फुटबॉल खेळाडूंची निवड व घडण करण्यासाठी हा प्रकल्प सुरू करण्यात आला आहे.

• या उपक्रमाचा उद्देश राज्यातील 13 वर्षांखालील फुटबॉल प्रतिभेचा शोध घेऊन त्यांना जागतिक दर्जाचे प्रशिक्षण देणे हा आहे.

प्रोजेक्ट महादेवा प्रकल्प कोणत्या संस्थांच्या सहकार्याने राबविला जात आहे ?

• महाराष्ट्र शासनाचा क्रीडा विभाग

• महाराष्ट्र इन्स्टिट्यूशन फॉर ट्रान्सफॉर्मेशन (Maharashtra Institution for Transformation - MITRA)

• व्हिलेज सोशल ट्रान्सफॉर्मेशन फाउंडेशन (Village Social Transformation Foundation - VSTF)

• वेस्टर्न इंडिया फुटबॉल असोसिएशन (Western India Football Association -WIFA)

• शहर व औद्योगिक विकास महामंडळ (City and Industrial Development Corporation -CIDCO)

 निवड प्रक्रिया व लाभ :

• एकूण 60 खेळाडूंची निवड केली जाईल - 30 मुले आणि 30 मुली

• निवड झालेल्या खेळाडूंना -

• 5 वर्षांची संपूर्ण निवासी शिष्यवृत्ती
• परदेशी प्रशिक्षकांकडून जागतिक दर्जाचे प्रशिक्षण
• शारीरिक, मानसिक व क्रीडा कौशल्य आणि सर्वांगीण विकासाची संधी

 प्रोजेक्ट महादेवा चे महत्त्व : 

• महाराष्ट्रातील फुटबॉलसाठी दीर्घकालीन टॅलेंट पाइपलाईन तयार होणार

• ग्रामीण व शहरी भागातील गुणवान खेळाडूंना समान संधी

• राज्याला राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर फुटबॉलमध्ये ओळख मिळण्यास मदत

62nd Raising Day of Sashastra Seema Bal 

Subject : GS - दिनविशेष, संरक्षण

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) सशस्त्र सीमा दल (SSB) चा स्थापना दिवस (Raising Day) कोणत्या दिवशी साजरा केला जातो ?

1. 7 मे

2. 2 डिसेंबर

3. 20 डिसेंबर

4. 1 जानेवारी

उत्तर : 20 डिसेंबर

बातमी काय ?

• दरवर्षी 20 डिसेंबर रोजी सशस्त्र सीमा दल (SSB) चा स्थापना दिन (Raising Day) साजरा केला जातो.

• या दिवशी SSB च्या जवानांच्या सेवा, शौर्य आणि सीमा सुरक्षेतील योगदानाचा गौरव केला जातो.

SSB बद्दल परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स :

• सशस्त्र सीमा दल हे एक केंद्रीय सशस्त्र पोलिस दल (Central Armed Police Force) आहे जे नेपाळ आणि भूतानसह भारताच्या आंतरराष्ट्रीय सीमांचे रक्षण करण्यासाठी जबाबदार आहे.

• स्थापना : 1962 मध्ये चीनच्या आक्रमणानंतर, 1963 मध्ये स्पेशल सर्विस ब्युरो (Special Service Bureau) म्हणून या दलाची स्थापना करण्यात आली. 

• सीमा : भारताच्या नेपाळ (1,751 किमी) आणि भूतान (699 किमी) सीमांचे संरक्षण करण्याची जबाबदारी SSB कडे आहे.

• मंत्रालय : SSB हे दल गृह मंत्रालयाच्या (Ministry of Home Affairs) अखत्यारीत कार्यरत आहे.

SSB ची मुख्य जबाबदारी :

• सीमांवर घुसखोरी आणि तस्करी रोखणे

• मानव तस्करी व बेकायदेशीर स्थलांतर थांबवणे

• राष्ट्रविरोधी हालचालींवर लक्ष ठेवणे आणि त्या थांबवणे.

• सीमा सुरक्षेशी संबंधित गुप्त माहिती गोळा करणे

• सीमावर्ती नागरिकांसाठी नागरी कृती, मदत व विकास कामे करणे

• आपत्तीच्या वेळी मदतकार्य करणे

SSB बद्दल परीक्षेसाठी IMP प्रशासकीय माहिती : 

• मंत्रालय : गृह मंत्रालय

• मुख्यालय : नवी दिल्ली

• प्रमुख : महासंचालक (Director General)

• ब्रीदवाक्य : सेवा, सुरक्षा, बन्धुत्व (Service, Security, Brotherhood)

सशस्त्र सीमा दला संदर्भात महत्त्वाची वैशिष्ट्ये व गौरव : 

• सशस्त्र सीमा दल हे पहिले केंद्रीय अर्धसैनिक दल आहे ज्याने आपल्या रँकमध्ये महिलांचा समावेश केला. 

• 2004 मध्ये सशस्त्र सीमा दलास President’s Colours प्रदान करण्यात आला.

• President’s Colours हा कोणत्याही लष्करी तुकडीला दिले जाणारा सर्वोच्च सन्मान आहे.

Rashtrasant Gadge Maharaj

Subject : GS - महाराष्ट्रातील समाजसुधारक

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) संत गाडगे महाराजांनी काही वाईट सामाजिक रूढींच्या विरोधात प्रचार करण्यासाठी _____ हे जनसंवादाचे पारंपारिक माध्यम वापरले. (MPSC 2017) 

1. आख्यान

2. आरती

3. कथा

4. कीर्तन

उत्तर : कीर्तन

संत गाडगे महाराजांचा जन्म कोठे झाला ?

• गाडगे महाराजांचा जन्म 23 फेब्रुवारी 1876 मध्ये अमरावती जिल्ह्यातील शेणगाव येथे झाला.

संत गाडगे महाराजांचे पूर्ण नाव काय ? 

• त्यांचे पूर्ण नाव डेबूजी झिंगराजी जानोरकर होते.

• अंगावर फाटकी गोधडी आणि हातात गाडगे असल्यामुळे लोकांमध्ये ते ‘ गोधडे महाराज ’ किंवा ‘ गाडगे महाराज ’ म्हणूनच प्रसिद्ध आहेत.

• ते ज्या गावात जात तो गाव झाडून स्वच्छ करीत. 

• सार्वजनिक स्वच्छता, अंधश्रद्धा निर्मूलन ही तत्त्वे समाजात रुजविण्यासाठी त्यांनी स्वतः सातत्याने प्रयत्‍न केले.

समाजसुधारणेसाठी कीर्तनाचे माध्यम : 

• समाजसुधारणेसाठी व लोकशिक्षणासाठी त्यांनी कीर्तनाचे माध्यम प्रभावीपणे वापरले.

• ‘ चोरी करू नये, कर्ज काढून चैन करू नये, दारू पिऊ नये, देवापुढे पशूंचा बळी देऊ नये ’, अशा प्रकारचा उपदेश ते आपल्या कीर्तनांतून मार्मिक उदाहरणे देऊन करीत.

• त्यांनी मानवतेची सेवा आणि सहानुभूती यासारख्या मूल्यांवर जोर दिला.

• आपल्या कीर्तनांदरम्यान त्यांनी लोकांना अंधश्रद्धा आणि रूढींविरुद्ध प्रबोधन केले.

• महाराष्ट्रात सर्वत्र तसेच गुजरात, कर्नाटक व आंध्र प्रदेशाच्या काही भागांत त्यांनी गावोगाव कीर्तने करून लोकजागृती केली. 

• गाडगेबाबा यांनी त्यांच्या काळात समाजप्रबोधनाबरोबरच राज्यातील प्रमुख शहरांत व तीर्थक्षेत्री धर्मशाळा, आश्रमशाळा, नद्यांना घाट, पाणपोया, गोरक्षण, अंध-अपंगांसाठी सदावर्त, मुलांसाठी शाळा-कॉलेज व वसतिगृहे बांधून सर्वसामान्य जनतेची राहण्याची सोय केली. 

• 14 नोव्हेंबर 1956 रोजी संत गाडगे बाबांचे पंढरपूर येथे झालेले किर्तन हेच त्यांचे अखेरचे किर्तन ठरले. 

• मृत्यू : 20 डिसेंबर 1956 रोजी पेढी नदीच्या काठावर, वलगाव (अमरावती) येथे त्यांचे निधन झाले.

• गाडगेनगर, अमरावती येथे त्यांचे स्मारक आहे.

• गाडगेबाबा यांच्या नावाने महाराष्ट्र शासनाने 2000-01 पासून संत गाडगेबाबा ग्राम स्वच्छता अभियान राबविण्यास सुरुवात केली. 

Exercise Ekatha 2025

Subject : GS - युद्ध अभ्यास

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) ‘एकाथा’ हा संयुक्त सागरी सराव कोणत्या दोन देशांमध्ये आयोजित केला जातो ?

1. भारत – मालदीव

2. भारत – श्रीलंका

3. भारत – बांगलादेश

4. भारत – सेशेल्स

उत्तर : भारत – मालदीव

बातमी काय ?

• भारतीय नौदलाचे उप-नौदल प्रमुख (Deputy Chief of the Naval Staff - DCNS) मालदीवच्या अधिकृत दौऱ्यावर असून, तेथे आयोजित भारत–मालदीव संयुक्त सागरी सराव ‘एकाथा 2025’च्या समारोप समारंभात सहभागी झाले.

‘एकाथा’ सराव म्हणजे काय ? 

• ‘एकाथा’ हा भारतीय नौदल आणि मालदीव नॅशनल डिफेन्स फोर्स (MNDF) यांच्यातील वार्षिक द्विपक्षीय सागरी सराव आहे.

• पहिला सराव : या सरावाची सुरुवात 2017 साली करण्यात आली.

• उद्देश : दोन्ही देशांमधील सागरी सहकार्य आणि समन्वय वाढवणे हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.

• ‘एकाथा 2025’ ही या सरावाची 8वी आवृत्ती होती.

‘एकाथा’ सरावाचे प्रमुख उद्दिष्ट : 

• सागरी आणि किनारी भागातील (Littoral) संयुक्त कारवायांमध्ये कार्यक्षम समन्वय साधणे.

• प्रादेशिक सागरी सुरक्षेशी संबंधित सामायिक आव्हानांना तोंड देण्याची क्षमता वाढवणे.

• दोन्ही नौदलांमधील व्यावसायिक समज आणि परस्पर विश्वास बळकट करणे.

‘एकाथा’ सरावाचे धोरणात्मक महत्त्व : 

• हा सराव भारताच्या MAHASAGAR (Mutual and Holistic Advancement for Security and Growth for All in the Region) या दृष्टिकोनाशी सुसंगत आहे.

• तसेच भारताच्या ‘शेजारी प्रथम' (‘Neighbourhood First’ Policy) या मोहिमेला बळकटी देतो.

• हिंद महासागर क्षेत्रातील सुरक्षा व स्थैर्य वाढवण्यासाठी हा सराव महत्त्वाचा मानला जातो.

Indian Army's Air Defence Strategy : New Use of MANPADS

Subject : GS - संरक्षण (Defence)

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) MANPADS (Man-Portable Air Defence Systems) प्रामुख्याने कशासाठी वापरली जाते ?

1. पाणबुडीविरोधी हल्ल्यासाठी

2. उपग्रह नष्ट करण्यासाठी

3. लांब पल्ल्याच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांना रोखण्यासाठी

4. कमी उंचीवर उडणारी विमाने, हेलिकॉप्टर व ड्रोन पाडण्यासाठी

उत्तर : कमी उंचीवर उडणारी विमाने, हेलिकॉप्टर व ड्रोन पाडण्यासाठी

बातमी काय ?

• Indian Army आपल्या हवाई संरक्षण धोरणात बदल करत असून, MANPADS प्रणालीचा वापर सब-सॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्रांचा (Sub-Sonic Cruise Missiles) धोका रोखण्यासाठी अधिक प्रभावीपणे करत आहे.

MANPADS म्हणजे काय ? 

• MANPADS म्हणजे Man-Portable Air Defence Systems.

• ही अशी जमिनीवरून हवेत मार करणारी क्षेपणास्त्रे आहेत जी एक सैनिक किंवा लहान तुकडी सहज वापरू शकते.

• ही प्रणाली प्रामुख्याने खांद्यावरून डागली जाणारी हवाई संरक्षण क्षेपणास्त्रे म्हणून ओळखली जाते.

MANPADS ची रचना व क्षमता : 

• याची लांबी साधारणत 2 मीटरपेक्षा कमी असते.

• वजन सुमारे 10 ते 20 किलो असते.

• कमी उंचीवर उडणाऱ्या लक्ष्यांसाठी ही प्रणाली उपयुक्त आहे.

• सुमारे 8 किमी अंतर आणि सुमारे 4.5 किमी उंची पर्यंत प्रभावी मारा करण्याची क्षमता MANPADS ची असते.

MANPADS कोणत्या लक्ष्यांविरुद्ध प्रभावी आहेत ?

• हेलिकॉप्टर

• ड्रोन

• कमी उंचीवर उडणारी विमाने

• सब-सॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्रे (Sub-Sonic Cruise Missiles)

➡️ म्हणूनच भारतीय लष्कर या प्रणालीचा वापर नव्या धोक्यांवर केंद्रित करत आहे.

MANPADS चा इतिहास व जागतिक वापर : 

• 1960 च्या दशकात अमेरिका (Redeye) आणि सोव्हिएत संघ (Strela) यांनी प्रथम MANPADS तैनात केले.

• आज जगातील सुमारे 105 देश MANPADS वापरतात.

• मात्र फक्त 12 देश MANPADS या प्रणालीचे उत्पादन करतात.

• भारत हा MANPADS उत्पादन करणाऱ्या 12 देशांपैकी एक आहे.

Goa Liberation Day

Subject : GS - दिनविशेष, राज्यशास्त्र

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) पोर्तुगीज वसाहतवादी राजवटीपासून गोवा मुक्त झाल्याच्या स्मरणार्थ दरवर्षी खालील पैकी कोणता दिवस गोवा मुक्ती दिन म्हणून साजरी करतात ?

1. 19 डिसेंबर

2. 25 डिसेंबर 

3. 31 डिसेंबर

4. 1 जानेवारी

उत्तर : 19 डिसेंबर

बातमी काय ?

• पोर्तुगीज वसाहतवादी राजवटीपासून गोवा मुक्त झाल्याच्या स्मरणार्थ दरवर्षी 19 डिसेंबर रोजी गोवा मुक्ती दिन साजरा केला जातो.

• गोवा मुक्ती संग्रामाच्या चळवळीत सहभागी झालेल्या सर्वांच्या धैर्याचे आणि अतुलनीय योगदानाचे या दिवशी स्मरण करतात. 

गोवा पोर्तुगीजांनी कधी काबीज केला ? 

• 1510 मध्ये गव्हर्नर अफोंसो डी अल्बुकर्क याने विजापूरच्या आदिलशाहाकडून गोवा जिंकले.

• येथूनच अल्बुकर्कने भारतात पोर्तुगीज सत्ता वाढविण्यास सुरुवात केली.

• अल्बुकर्क हा भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा पहिला गव्हर्नर जनरल होता. 

गोवा मुक्ती आंदोलन : 

• डॉ. राम मनोहर लोहिया आणि लुईस डी मिनेझिस ब्रागांसा यांसारख्या नेत्यांनी वसाहतवादी धोरणांवर टीका केली.

• डॉ. राम मनोहर लोहिया यांच्या नेतृत्वाखाली पोर्तुगीज सत्तेच्या विरोधात अनेक सभा, मोर्चे, आंदोलने काढण्यात आली.

• 15 ऑगस्ट 1947 रोजी भारताला स्वातंत्र्य मिळताच भारताने पोर्तुगीजांना गोवा आणि दीव-दमणचा प्रदेश भारताकडे सोपवण्याची विनंती केली पण त्यांनी नकार दिला.

सैन्य कारवाई - ऑपरेशन विजय :

• 1961 पर्यंत पोर्तुगीजांसोबतचे राजनैतिक प्रयत्न अयशस्वी झाल्यानंतर, 18 डिसेंबर रोजी भारत सरकारने ऑपरेशन विजय सुरू केले.

• ऑपरेशन विजयच्या माध्यमातून भारतीय सशस्त्र दलांनी फक्त 36 तासांच्या आत गोव्याला पोर्तुगीज राजवटीतून मुक्त केले. 

• या ऑपरेशनमध्ये भारतीय लष्कर, नौदल आणि हवाई दल यांनी संयुक्तपणे कामगिरी केली.

• 19 डिसेंबर 1961 रोजी गोवा भारताचा भाग बनला आणि पोर्तुगीज सत्तेचा शेवट झाला.

गोवा राज्य स्थापना दिन केव्हा असतो ? 

(Statehood Day of Goa)

• पोर्तुगीज सत्तेचा शेवट झाल्यावर गोवा, दीव आणि दमणला केंद्रशासित प्रदेश बनवण्यात आले.

• 30 मे 1987 रोजी गोव्याला राज्याचा दर्जा देण्यात आल्या.

• 30 मे 1987 रोजी गोवा हे भारतीय संघराज्याचे 25 वे राज्य बनले.

• तर दमण आणि दीव हे केंद्रशासित प्रदेश राहिले.

• त्यामुळे 30 मे गोवा राज्य स्थापना दिन म्हणून साजरा करतात.

गोवा राज्या बद्दल परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स : 

• गोवा मुक्ती दिन : 19 डिसेंबर 

• गोवा राज्य स्थापना दिन : 30 मे

• राजधानी : पणजी

• राजभाषा (अधिकृत भाषा) : कोंकणी (Konkani)

• गोव्याला पूर्वेकडील रोम म्हणून ही ओळखले जाते. 

• राज्यपाल :  पुसापती अशोक गजपती राजू  (Pusapati Ashok Gajapathi Raju)  

• मुख्यमंत्री : श्री प्रमोद सावंत (Shri Pramod Sawant)