चालू घडामोडी | जागतिक शांतता प्रार्थना महोत्सव

Important Affairs

12-11-2025

चालू घडामोडी | जागतिक न्यूमोनिया दिन | World Pneumonia Day

जागतिक न्यूमोनिया दिन

World Pneumonia Day

Subject : GS - दिनविशेष, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान - रोग आणि आजार

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) जागतिक न्यूमोनिया दिवस केव्हा साजरी केला जातो ?

(सरळसेवा भरती, SSC GD 2021, SBI 2019)

1. 18 डिसेंबर

2. 5 सप्टेंबर

3. 12 नोव्हेंबर

4. 15 ऑक्टोबर

उत्तर : 12 नोव्हेंबर

न्यूमोनिया आजारा संदर्भात परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स :

• न्यूमोनिया आजाराबाबत जनजागृती करण्यासाठी दरवर्षी 12 नोव्हेंबरला 'जागतिक न्यूमोनिया दिन' साजरा केला जातो.

• जागतिक न्यूमोनिया दिवस पहिल्यांदा 12 नोव्हेंबर 2009 रोजी साजरी करण्यात आला.

• 2009 मध्ये ग्लोबल कोॲलिशन अगेन्स्ट चाइल्डहुड न्यूमोनियाद्वारे (Global Coalition against Child Pneumonia) मुलांमध्ये, विशेषत: कमी उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये न्यूमोनियामुळे होणारा उच्च मृत्यू दर कमी करण्यासाठी हा दिवस पाळण्यात आला.

जागतिक न्यूमोनिया दिन का साजरी करतात ?

जागतिक न्यूमोनिया दिन साजरी करण्यामागील उद्देश काय आहे ?

• न्यूमोनिया रोग, त्याची लक्षणे, लसीकरण, योग्य पोषण आणि न्यूमोनियाचा प्रादुर्भाव कमी करण्यासाठी स्वच्छ हवेच्या उपक्रमांची अंमलबजावणी करणे या गोष्टींचा प्रचार आणि प्रसार करून जनजागृती करणे हा जागतिक न्यूमोनिया दिन' साजरा करण्याचा उद्देश आहे.

न्यूमोनिया म्हणजे काय ?

• न्यूमोनिया ही श्वसनाची गंभीर समस्या आहे, ज्यामध्ये फुफ्फुसात संसर्ग होतो.

• न्यूमोनियामुळे फुफ्फुस सुजतात.

• फुफ्फुसातील हवेच्या थैल्या ऍपोस्ट्रॉफी किंवा अल्व्होली द्रव किंवा पूने भरलेल्या असतात.

• न्यूमोनिया हा जीवाणू (Bacteria), विषाणू (Virus), किंवा बुरशीमुळे (Fungi) होतो.

• लहान मुलांमध्ये, 65 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या प्रौढ व्यक्तींमध्ये आणि रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत झाली आहे अशा लोकांमध्ये न्यूमोनिया हा चिंताजनक होऊ शकतो.

न्यूमोनियाची लक्षणे कोणती ?

• श्वासोच्छवासात अडथळा निर्माण होणं.

• जोरजोरात आणि कमी श्वास घेणं

• हृदयाच्या ठोक्यांचं प्रमाण वाढणं

• ताप, अंगात थंडी भरणं आणि खूप घाम येणं

• कफ, छातीत दुखणं, उलट्या होणं

• भूक न लागणे

• सांधे आणि स्नायू वेदना

न्यूमोनियाची लक्षणे कोणती ?
• श्वासोच्छवासात अडथळा निर्माण होणं.
• जोरजोरात आणि कमी श्वास घेणं
• हृदयाच्या ठोक्यांचं प्रमाण वाढणं
• ताप, अंगात थंडी भरणं आणि खूप घाम येणं
• कफ, छातीत दुखणं, उलट्या होणं
• भूक न लागणे
• सांधे आणि स्नायू वेदना

न्यूमोनियाचा उपचार कसा करावा ?

• न्यूमोनियाचा उपचार हा न्यूमोनियाच्या प्रकारावर आणि केसच्या तीव्रतेवर अवलंबून असतो.

• सामान्य उपचारांमध्ये सर्व निर्धारित औषधे आणि लसीकरणे घेणे समाविष्ट आहे.

प्रतिजैविक (Antibiotics) : जिवाणू न्यूमोनियासाठी.
अँटीव्हायरल औषधे (Antiviral Medications) : व्हायरल न्यूमोनियासाठी.
अँटीफंगल उपचार (Antifungal Treatments) : बुरशीजन्य न्यूमोनियासाठी.

जागतिक न्यूमोनिया दिवस 2025 ची संकल्पना (थीम) काय आहे ?

• जागतिक न्यूमोनिया दिन 2025 साठीची थीम “Child Survival” आहे.

• ही थीम मुलांच्या आयुष्याच्या संरक्षणावर भर देते कारण न्यूमोनिया हे बालमृत्यूसाठीचे एक प्रमुख संसर्गजन्य कारण आहे.

Important Affairs

11-11-2025

चालू घडामोडी | संचार साथी पोर्टल आणि ॲप | Sanchar Saathi Portal and App

संचार साथी पोर्टल आणि ॲप

Sanchar Saathi Portal and App

Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम

प्रश्न) संचार साथी पोर्टल आणि ॲप खालील पैकी कशाशी संबंधित आहे ?

1. शेती व्यवस्थापन

2. मोबाईल सुरक्षितता व फसवणूक प्रतिबंध

3. पाणीसंपदा संरक्षण

4. हवामान बदल अभ्यास

उत्तर : मोबाईल सुरक्षितता व फसवणूक प्रतिबंध

बातमी काय ?

• मुंबई LSAच्या दूरसंचार विभागाचे संचालक विनय जांभळी आणि उपमहासंचालक (DDG) सुमनेश जोशी यांनी महाराष्ट्रातील नागरिकांना सायबर सुरक्षिततेबाबत सजग राहण्याचे आवाहन केले.

“संचार साथी” म्हणजे नेमकं काय ?

• मोबाइल वापरकर्त्यांच्या डिजिटल सुरक्षिततेसाठी दूरसंचार विभागाने (Department of Telecommunications – DoT) “संचार साथी” हा नागरिक-केंद्रित उपक्रम सुरू केला आहे.

• या प्लॅटफॉर्मद्वारे नागरिकांना त्यांच्या मोबाईल कनेक्शनवर नियंत्रण, फसवणुकीपासून संरक्षण, आणि सुरक्षा धोक्यांची तक्रार करण्याची सुविधा मिळते.

• संचार साथीमुळे हरवलेला मोबाइलचा गैरवापर रोखणे, फ्रॉड कॉल्सची तक्रार, आणि सुरक्षा यंत्रणांशी थेट समन्वय शक्य झाला आहे.

‘संचार साथी’ उपक्रमाचा उद्देश कोणता ?

• भारतातील प्रत्येक मोबाइल वापरकर्त्याला सुरक्षित, पारदर्शक आणि फसवणूक-मुक्त डिजिटल सेवा उपलब्ध करून देणे.

संचार साथीच्या प्रमुख सुविधा कोणत्या ?

• Know Your Mobile Connections : तुमच्या नावावर किती SIM वापरले जात आहेत हे तपासता येते.

• Block Lost/Stolen Mobile : हरवलेले किंवा चोरीला गेलेले मोबाइलचे IMEI ब्लॉक करता येते.

• Verify IMEI : तुमच्या डिव्हाइसचा IMEI नंबर आणि प्रामाणिकता तपासता येते.

• Chakshu Service : फसवे कॉल, एसएमएस किंवा WhatsApp संदेशांची तक्रार करता येते.

• Find ISPs : तुमच्या परिसरातील अधिकृत इंटरनेट सुविधा देणाऱ्यांची माहिती मिळते.

• Trusted Contact Details : वेबसाइट, मेल किंवा संपर्क क्रमांकाची प्रामाणिकता पडताळता येते.

संचार साथीच्या प्रमुख सुविधा कोणत्या ?

• Know Your Mobile Connections : तुमच्या नावावर किती SIM वापरले जात आहेत हे तपासता येते.
• Block Lost/Stolen Mobile : हरवलेले किंवा चोरीला गेलेले मोबाइलचे IMEI ब्लॉक करता येते.
• Verify IMEI : तुमच्या डिव्हाइसचा IMEI नंबर आणि प्रामाणिकता तपासता येते.
• Chakshu Service : फसवे कॉल, एसएमएस किंवा WhatsApp संदेशांची तक्रार करता येते.
• Find ISPs : तुमच्या परिसरातील अधिकृत इंटरनेट सुविधा देणाऱ्यांची माहिती मिळते.
• Trusted Contact Details : वेबसाइट, मेल किंवा संपर्क क्रमांकाची प्रामाणिकता पडताळता येते.

नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी ?

• मोबाइलमधील अनावश्यक ॲप्स काढून टाका.

• फोन नेहमी नवीनतम सुरक्षा अपडेटसह ठेवा.

• *#06# डायल करून IMEI नंबर जतन करून ठेवा.

• हरवलेला मोबाइल लगेच संचार साथीवरून ब्लॉक करा.

IMEI म्हणजे काय ?

• IMEI चा फूल फॅार्म International Mobile Equipment Identity असा आहे.

• IMEI हा प्रत्येक मोबाइल फोनला दिलेला 15 अंकी वेगळा ओळख क्रमांक असतो.

IMEI चा उपयोग काय ?

• मोबाइल हरवला किंवा चोरीला गेला तर हा नंबर वापरून तो ब्लॉक करता येतो.

• पोलिस आणि DoT हा नंबर वापरून मोबाइल शोधू शकतात.

• एकाच मॉडेलचे लाखो फोन असले तरी IMEI नंबर वेगळा असतो, म्हणून फोनची ओळख निश्चित होते.

IMEI कसा पाहायचा ?

• आपल्या मोबाइलमध्ये *#06# डायल करा — लगेच IMEI नंबर दिसेल.