जागतिक न्यूमोनिया दिन

World Pneumonia Day

Subject : GS - दिनविशेष, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान - रोग आणि आजार

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) जागतिक न्यूमोनिया दिवस केव्हा साजरी केला जातो ?

(सरळसेवा भरती, SSC GD 2021, SBI 2019)

1. 18 डिसेंबर

2. 5 सप्टेंबर

3. 12 नोव्हेंबर

4. 15 ऑक्टोबर

उत्तर : 12 नोव्हेंबर

न्यूमोनिया आजारा संदर्भात परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स : 

• न्यूमोनिया आजाराबाबत जनजागृती करण्यासाठी दरवर्षी 12 नोव्हेंबरला 'जागतिक न्यूमोनिया दिन' साजरा केला जातो. 

• जागतिक न्यूमोनिया दिवस पहिल्यांदा 12 नोव्हेंबर 2009 रोजी साजरी करण्यात आला.

• 2009 मध्ये ग्लोबल कोॲलिशन अगेन्स्ट चाइल्डहुड न्यूमोनियाद्वारे (Global Coalition against Child Pneumonia) मुलांमध्ये, विशेषत: कमी उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये न्यूमोनियामुळे होणारा उच्च मृत्यू दर कमी करण्यासाठी हा दिवस पाळण्यात आला.

जागतिक न्यूमोनिया दिन का साजरी करतात ? 

जागतिक न्यूमोनिया दिन साजरी करण्यामागील उद्देश काय आहे ? 

• न्यूमोनिया रोग, त्याची लक्षणे, लसीकरण, योग्य पोषण आणि न्यूमोनियाचा प्रादुर्भाव कमी करण्यासाठी स्वच्छ हवेच्या उपक्रमांची अंमलबजावणी करणे या गोष्टींचा प्रचार आणि प्रसार करून जनजागृती करणे हा जागतिक न्यूमोनिया दिन' साजरा करण्याचा उद्देश आहे.

न्यूमोनिया म्हणजे काय ?

• न्यूमोनिया ही श्वसनाची गंभीर समस्या आहे, ज्यामध्ये फुफ्फुसात संसर्ग होतो. 

• न्यूमोनियामुळे फुफ्फुस सुजतात.

• फुफ्फुसातील हवेच्या थैल्या ऍपोस्ट्रॉफी किंवा अल्व्होली द्रव किंवा पूने भरलेल्या असतात.

• न्यूमोनिया हा जीवाणू (Bacteria), विषाणू (Virus), किंवा बुरशीमुळे (Fungi) होतो.

• लहान मुलांमध्ये, 65 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या प्रौढ व्यक्तींमध्ये आणि रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत झाली आहे अशा लोकांमध्ये न्यूमोनिया हा चिंताजनक होऊ शकतो.

न्यूमोनियाची लक्षणे कोणती ?

• श्वासोच्छवासात अडथळा निर्माण होणं.

• जोरजोरात आणि कमी श्वास घेणं 

• हृदयाच्या ठोक्यांचं प्रमाण वाढणं

• ताप, अंगात थंडी भरणं आणि खूप घाम येणं 

• कफ, छातीत दुखणं, उलट्या होणं

• भूक न लागणे

• सांधे आणि स्नायू वेदना

न्यूमोनियाचा उपचार कसा करावा ?

• न्यूमोनियाचा उपचार हा न्यूमोनियाच्या प्रकारावर आणि केसच्या तीव्रतेवर अवलंबून असतो. 

• सामान्य उपचारांमध्ये सर्व निर्धारित औषधे आणि लसीकरणे घेणे समाविष्ट आहे. 

1. प्रतिजैविक (Antibiotics) : जिवाणू न्यूमोनियासाठी.
2. अँटीव्हायरल औषधे (Antiviral Medications) : व्हायरल न्यूमोनियासाठी.
3. अँटीफंगल उपचार (Antifungal Treatments) : बुरशीजन्य न्यूमोनियासाठी.

जागतिक न्यूमोनिया दिवस 2025 ची संकल्पना (थीम) काय आहे ? 

• जागतिक न्यूमोनिया दिन 2025 साठीची थीम “Child Survival” आहे.

• ही थीम मुलांच्या आयुष्याच्या संरक्षणावर भर देते कारण न्यूमोनिया हे बालमृत्यूसाठीचे एक प्रमुख संसर्गजन्य कारण आहे.

वॉटरशेड महोत्सव 2025

Watershed Mahotsav 2025

Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम, पर्यावरण

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) वॉटरशेड महोत्सव 2025 चे उद्घाटन कोणी आणि कुठे केले ?

1. पंतप्रधान, दिल्ली

2. कृषी मंत्री, गुंटूर

3. मुख्यमंत्री, मुंबई

4. जलशक्ती मंत्री, जयपूर

उत्तर : कृषी मंत्री, गुंटूर (आंध्र प्रदेश)

बातमी काय ?

• 11 नोव्हेंबर 2025 रोजी आंध्र प्रदेशच्या गुंटूर शहरात वॉटरशेड महोत्सव साजरा करण्यात आला.

• या महोत्सवाचे उद्घाटन केंद्रीय कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी केले. 

• या महोत्सवाचा उद्देश म्हणजे पाणी व माती वाचवणे आणि यासाठी जनतेचा सहभाग वाढवणे.

वॉटरशेड महोत्सव म्हणजे काय ? 

• हा पाणी आणि माती वाचवण्याचा राष्ट्रीय कार्यक्रम आहे.

• यात गावकरी, अधिकारी आणि विद्यार्थी सर्वजण एकत्र येऊन जलसंधारणाचे महत्त्व समजवतात.

• पाऊस कमी पडला तरी शेतात पाणी टिकून राहावे हा यामागचा हेतू आहे.

वॉटरशेड महोत्सवाची सुरुवात कशी झाली ?

• हा कार्यक्रम ग्रामीण विकास मंत्रालय आणि भूमी संसाधन विभाग (Department of Land Resources) यांच्या पुढाकाराने सुरू झाला.

• तो राष्ट्रीय वॉटरशेड परिषद 2025 चा एक भाग आहे.

वॉटरशेड महोत्सवाचे उद्दिष्ट कोणते ?

• जनभागीदारी वाढवणे : पाणी आणि माती वाचवण्यासाठी लोक, शेतकरी, विद्यार्थी आणि स्थानिक संस्था एकत्र आणणे.

• जलसंधारणमजबूत करणे : गावातील तलाव, विहिरी, नाले, आणि इतर पाणीस्रोत दुरुस्त करून पावसाचे पाणी साठवणे.

• मृदा संवर्धन : माती वाहून जाणे थांबवणे आणि शेतीची जमीन सुपीक ठेवणे.

• ग्रामीण भागात पाणीटंचाई कमी करणे : पाण्याची उपलब्धता वाढवून शेतकऱ्यांना मदत करणे.

• जुने जलसंधारण प्रकल्प दुरुस्त करणे : जुने बांध, नालेबांध, तलाव इ. पुन्हा वापरात आणणे.

• शाश्वत शेतीला प्रोत्साहन देणे : पाण्याचा योग्य वापर करून टिकाऊ शेती करणे.

• पर्यावरण आणि झाडांचे संरक्षण : वृक्षारोपण, झऱ्यांचे पुनरुज्जीवन आणि हरित क्षेत्र वाढवणे.

• रोजगार निर्माण करणे : MGNREGA सारख्या योजनांद्वारे गावातच कामाच्या संधी निर्माण करणे.

• वॉटरशेड जनभागीदारी कप 2025 : वॉटरशेड जनभागीदारी कप देऊन उत्तम काम करणाऱ्यांचा गौरव करणे. 

निष्कर्ष :

• वॉटरशेड महोत्सव म्हणजे “पाणी वाचवा, माती वाचवा” हा संदेश देणारा कार्यक्रम आहे.

• यामुळे गावात पाणी साठेल, शेतीला मदत मिळेल आणि पर्यावरणही सुरक्षित राहील.

न्यूयॉर्कच्या महापौरपदी भारतीय वंशाचे व्यक्ती

Indian-origin Mayor of New York

Subject : GS : जागतिक घडामोडी, व्यक्ती, महत्त्वाची शहरे

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) न्यूयॉर्क सिटीचे नवीन मेयर म्हणून खालील पैकी कोणते भारतीय वंशाचे व्यक्ती निवडून आले ? 

1. सुंदर पिचाई

2. जोहरान ममदानी 

3. शंतनु नारायण

4. सोनिया अग्रवाल

उत्तर : जोहरान ममदानी (Zohran Mamdani)

बातमी काय ? 

• न्यू यॉर्क शहरातील नुकत्याच झालेल्या महापौरपदाच्या निवडणुकीत भारतीय वंशाच्या जोहरान ममदानी यांनी ऐतिहासिक विजय मिळवला आहे.

• त्यांनी माजी गव्हर्नर अँड्र्यू कुओमो यांचा पराभव केला.

• ममदानींचा विजय अमेरिकेतील "लोकशाही समाजवाद" (Democratic Socialism) या विचारधारेसाठी महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.

न्यूयॉर्क मेयर निवडणूक इतकी महत्वाची का आहे ?

• ही अमेरिका देशातील सर्वात प्रतिष्ठित आणि प्रभावशाली शहरी निवडणुकांपैकी एक आहे.

• या पदाला अमेरिकेतील “दुसरे सर्वात शक्तिशाली राजकीय पद” मानले जाते.

• मेयर शहराचे प्रशासन, बजेट, शिक्षण, परिवहन, पोलीस, आणि हवामान धोरण यावर निर्णय घेतात.

निवडणूक प्रक्रिया कशी असते ? आणि निवडणूक किती वर्षांनी होते ? 

• मेयरची निवडणूक दर 4 वर्षांनी होते.

• नागरिक थेट मतदान करून मेयर निवडतात.

• उमेदवार सामान्यतः डेमोक्रॅटिक किंवा रिपब्लिकन पक्षाचे असतात.

• सर्वाधिक मत मिळवणारा उमेदवार मेयर बनतो.

जोहरान ममदानी कोण आहेत ?

• ते भारतीय वंशाचे असून डेमोक्रेटिक सोशलिस्ट्स ऑफ अमेरिका (Democratic Socialists of America) पार्टीचे सदस्य आहेत.

• त्यांनी 50.4% मते मिळवून विजय मिळवला.

• ममदानी यांनी भाडेवाढ, सार्वत्रिक बालसंगोपन, सार्वजनिक किराणा दुकाने, मोफत बस सेवा आणि परवडणारी गृहनिर्माण योजना यासारख्या धोरणांचे आश्वासन दिले.

• त्यांचा मुख्य विचार - “Decommodification”, म्हणजे माणसाच्या मूलभूत गरजा या बाजारावर नव्हे तर सामाजिक अधिकारावर आधारित असाव्यात, असा आहे.

न्यूयॉर्क शहराबद्दल परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स : 

• अमेरिका देशातील सर्वात मोठे आणि प्रभावशाली शहर.

• संयुक्त राष्ट्र संघाचे (UN) मुख्यालय न्यूयॉर्क येथे आहे.

• न्यूयॉर्क हे शहर अमेरिकेची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते.

• "द बिग अ‍ॅपल" (The Big Apple) हे न्यू यॉर्क शहराचे टोपणनाव आहे.

• जगातील सर्वात मोठी मेट्रो रेल्वे प्रणाली न्यू यॉर्क येथे आहे.

• लोकसंख्या : सुमारे 85 लाख

• बजेट : 100 अब्ज डॉलर्सपेक्षा अधिक — जगातील सर्वात मोठ्या महानगर बजेटपैकी एक.

• अर्थव्यवस्था : जगातील सर्वात मोठ्या शहरी अर्थव्यवस्थांपैकी एक; येथे Wall Street आहे.

COP30 - संयुक्त राष्ट्र हवामान शिखर परिषद 2025

COP30 – UN Climate Summit 2025

Subject : GS - जागतिक संघटना, पर्यावरण

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) 2025 मध्ये COP 30 परिषद कोणत्या देशात आयोजित करण्यात आली ?

1. भारत

2. जपान

3. ब्राझील

4. जर्मनी

उत्तर : ब्राझील (Brazil)

बातमी काय ?

• संयुक्त राष्ट्रांची 30 वी हवामान परिषद (COP30) ब्राझीलच्या बेलें शहरात सुरू झाली आहे.

• ही पॅरिस कराराच्या 10 वर्षांच्या पूर्तीनिमित्त आयोजित केली गेली आहे.

• यावेळी देशांनी दिलेल्या हवामान वचनांचे प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कशी करावी, यावर चर्चा होईल.

• परिषदेत हवामान वित्त, तंत्रज्ञान आणि अनुकूलन (Adaptation) या क्षेत्रांतील ठोस उपायांवर भर दिला जाणार आहे.

COP30 म्हणजे काय ?

• COP चा फूल फॅार्म Conference of the Parties असा आहे.

• 30 म्हणजे ही COP ची 30 वी हवामान परिषद आहे.

• COP30 ही संयुक्त राष्ट्रांच्या UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change) अंतर्गत वार्षिक हवामान परिषद आहे.

• येथे सर्व देश एकत्र येऊन पॅरिस कराराच्या अंमलबजावणीचा आढावा घेतात.

• तसेच हवामान बदल थांबवण्यासाठीचे पाऊल ठरवतात.

• याठिकाणी उत्सर्जन कमी करणे, हवामान वित्त (Climate Finance) आणि तंत्रज्ञान हस्तांतरणावर चर्चा केली जाते.

संयुक्त राष्ट्रांची 30 वी हवामान परिषद (COP30) चे यजमान देश व ठिकाण कोणते ? 

• देश : ब्राझील 🇧🇷

• शहर : बेलें (Belém) — अ‍ॅमेझॉन जंगलाजवळील पर्यावरणीय केंद्र.

उद्दिष्ट (Aim) : 

• COP30 ला “Implementation COP” बनवणे — म्हणजे दिलेली वचने कृतीत आणणे.

• सर्व देशांना हवामान कृतीत समान जबाबदारीने सहभागी करणे.

• हवामान बदलामुळे प्रभावित गरीब व विकसनशील देशांना वित्त व तंत्रज्ञानाने मदत करणे.

• विकास व पर्यावरण यामध्ये समतोल राखणे.

• सर्वांना न्याय्य आणि समावेशक हवामान संक्रमणात सहभागी करणे.

संचार साथी पोर्टल आणि ॲप

Sanchar Saathi Portal and App

Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) संचार साथी पोर्टल आणि ॲप खालील पैकी कशाशी संबंधित आहे ?

1. शेती व्यवस्थापन

2. मोबाईल सुरक्षितता व फसवणूक प्रतिबंध

3. पाणीसंपदा संरक्षण

4. हवामान बदल अभ्यास

उत्तर : मोबाईल सुरक्षितता व फसवणूक प्रतिबंध

बातमी काय ?

• मुंबई LSAच्या दूरसंचार विभागाचे संचालक विनय जांभळी आणि उपमहासंचालक (DDG) सुमनेश जोशी यांनी महाराष्ट्रातील नागरिकांना सायबर सुरक्षिततेबाबत सजग राहण्याचे आवाहन केले.

“संचार साथी” म्हणजे नेमकं काय ? 

• मोबाइल वापरकर्त्यांच्या डिजिटल सुरक्षिततेसाठी दूरसंचार विभागाने (Department of Telecommunications – DoT) “संचार साथी” हा नागरिक-केंद्रित उपक्रम सुरू केला आहे.

• या प्लॅटफॉर्मद्वारे नागरिकांना त्यांच्या मोबाईल कनेक्शनवर नियंत्रण, फसवणुकीपासून संरक्षण, आणि सुरक्षा धोक्यांची तक्रार करण्याची सुविधा मिळते.

• संचार साथीमुळे हरवलेला मोबाइलचा गैरवापर रोखणे, फ्रॉड कॉल्सची तक्रार, आणि सुरक्षा यंत्रणांशी थेट समन्वय शक्य झाला आहे.

‘संचार साथी’ उपक्रमाचा उद्देश कोणता ? 

• भारतातील प्रत्येक मोबाइल वापरकर्त्याला सुरक्षित, पारदर्शक आणि फसवणूक-मुक्त डिजिटल सेवा उपलब्ध करून देणे.

संचार साथीच्या प्रमुख सुविधा कोणत्या ? 

• Know Your Mobile Connections : तुमच्या नावावर किती SIM वापरले जात आहेत हे तपासता येते.

• Block Lost/Stolen Mobile : हरवलेले किंवा चोरीला गेलेले मोबाइलचे IMEI ब्लॉक करता येते.

• Verify IMEI : तुमच्या डिव्हाइसचा IMEI नंबर आणि प्रामाणिकता तपासता येते.

• Chakshu Service : फसवे कॉल, एसएमएस किंवा WhatsApp संदेशांची तक्रार करता येते.

• Find ISPs : तुमच्या परिसरातील अधिकृत इंटरनेट सुविधा देणाऱ्यांची माहिती मिळते.

• Trusted Contact Details : वेबसाइट, मेल किंवा संपर्क क्रमांकाची प्रामाणिकता पडताळता येते.

नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी ?

• मोबाइलमधील अनावश्यक ॲप्स काढून टाका.

• फोन नेहमी नवीनतम सुरक्षा अपडेटसह ठेवा.

• *#06# डायल करून IMEI नंबर जतन करून ठेवा.

• हरवलेला मोबाइल लगेच संचार साथीवरून ब्लॉक करा.

IMEI म्हणजे काय ? 

• IMEI चा फूल फॅार्म International Mobile Equipment Identity असा आहे.

• IMEI हा प्रत्येक मोबाइल फोनला दिलेला 15 अंकी वेगळा ओळख क्रमांक असतो.

IMEI चा उपयोग काय ? 

• मोबाइल हरवला किंवा चोरीला गेला तर हा नंबर वापरून तो ब्लॉक करता येतो.

• पोलिस आणि DoT हा नंबर वापरून मोबाइल शोधू शकतात.

• एकाच मॉडेलचे लाखो फोन असले तरी IMEI नंबर वेगळा असतो, म्हणून फोनची ओळख निश्चित होते.

IMEI कसा पाहायचा ?

• आपल्या मोबाइलमध्ये *#06# डायल करा — लगेच IMEI नंबर दिसेल.

राष्ट्रीय शिक्षण दिन

National Education Day 

Subject : GS - दिनविशेष, व्यक्ती

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) दरवर्षी 11 नोव्हेंबर हा दिवस राष्ट्रीय शिक्षण दिन म्हणून खालील पैकी कोणच्या सन्मानार्थ साजरी करण्यात येतो ? 

1. लोकमान्य टिळक

2. मौलाना अबुल कलाम आझाद

3. रविंद्रनाथ टागोर

4. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

उत्तर : मौलाना अबुल कलाम आझाद

राष्ट्रीय शिक्षण दिवसाबद्दल महत्त्वाची माहिती : 

• मौलाना अबुल कलाम आझाद यांच्या जयंतीनिमित्त दरवर्षी 11 नोव्हेंबर रोजी राष्ट्रीय शिक्षण दिन साजरी करण्यात येतो.

• मौलाना अबुल कलाम आझाद (Maulana Abul Kalam Azad) हे स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री होते.

पहिला राष्ट्रीय शिक्षण दिन केव्हा साजरी करण्यात आला ? 

• 11 नोव्हेंबर 2008 पासून राष्ट्रीय शिक्षण दिन साजरी करण्यात येतो.

• मौलाना अबुल कलाम आझाद यांच्या शिक्षणातील योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी भारत सरकारने 2008 मध्ये, 11 नोव्हेंबर हा दिवस राष्ट्रीय शिक्षण दिन म्हणून घोषित केला.

मौलाना अबुल कलाम आझाद यांच्या योगदाना संदर्भात IMP वनलाईनर पॉईंट्स :

• मौलाना अबुल कलाम आझाद यांचा जन्म 11 नोव्हेंबर 1888 रोजी झाला होता. 

• भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यात देखील त्यांनी सहभाग घेतला होता. ते काँग्रेसच्या वरिष्ठ नेत्यांपैकी एक होते.

• स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षण मंत्री मौलाना आझाद यांनी राष्ट्रीय शिक्षण धोरण (National Education Policy) तयार केले. 

• मोफत प्राथमिक शिक्षण हे त्यांचे मुख्य उद्दिष्ट होते. 

• इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (IIT) आणि विद्यापीठ अनुदान आयोग (University Grants Commission) च्या स्थापनेचं श्रेय मौलाना आझाद यांना दिलं जातं.

• त्यांनी शिक्षण आणि सांस्कृतिक विकासासाठी संगीत नाटक अकादमी, साहित्य अकादमी आणि ललितकला अकादमी सारख्या संस्थांची देखील स्थापना केली. 

लष्करी सराव मालाबार 2025

EXERCISE MALABAR 2025

Subject : GS : संरक्षण

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) मालाबार नौदल सराव 2025 कोणत्या देशाच्या बेटावर आयोजित करण्यात आला ?

1. जपान

2. ऑस्ट्रेलिया

3. भारत

4. अमेरिका

उत्तर : अमेरिका

बातमी काय ? 

• भारतीय नौदलाचे जहाज (INS) सह्याद्री हे बहुपक्षीय ‘लष्करी सराव मालाबार- 2025’ मध्ये सहभागी होण्यासाठी उत्तर पॅसिफिकमधील गुआम येथे पोहोचले.

• Exercise Malabar हा फक्त सागरी सराव नसून, QUAD देशांमधील ऐक्य, सुरक्षा सहकार्य आणि सामरिक स्वावलंबनाचे प्रतीक आहे.

मालाबार नौदल सरावाची (Malabar Maritime Exercise) सुरूवात केव्हा झाली ?

• 1992 मध्ये भारत आणि अमेरिका द्विपक्षीय नौदल सराव म्हणून याची सुरुवात झाली.

• पुढे 2015 मध्ये जपान आणि त्यानंतर 2020 मध्ये ऑस्ट्रेलियन नौदल मलाबार सरावात सामील झाले.

• सरावात सहभागी देश : भारत 🇮🇳 , अमेरिका 🇺🇸 , जपान 🇯🇵 आणि ऑस्ट्रेलिया 🇦🇺

• हा नौदल युद्ध अभ्यास दरवर्षी हिंदी महासागर आणि पॅसिफिक महासागरांमध्ये आळीपाळीने होतो.

मालाबार नौदल सरावाचे उद्दिष्टे काय आहे ?

• इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात सहकार्य आणि सुरक्षा मजबूत करणे हा या सरावाचा उद्देश आहे. 

• जागतिक समुदायाच्या आर्थिक प्रगतीकरता मुक्त, सर्वसमावेशक, नियमाधारी इंडो- पॅसिफिक क्षेत्र निर्माण करणे.

राष्ट्रीय विधी सेवा दिन

National Legal Services Day

Subject : GS - दिनविशेष, राज्यशास्त्र

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) राष्ट्रीय विधी सेवा दिना ( National Legal Services Day) बद्दल योग्य विधान असलेला पर्याय निवडा.

1. राष्ट्रीय विधी सेवा दिन दरवर्षी 9 नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो.

2. या दिनाचा उद्देश समाजातील दुर्बल घटकांना विनामूल्य कायदेशीर मदत आणि समर्थन प्रदान करणे हे आहे.

3. दोन्ही योग्य

4. दोन्ही अयोग्य

उत्तर : दोन्ही योग्य

• राष्ट्रीय विधी सेवा दिन दरवर्षी 9 नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो.

राष्ट्रीय विधी सेवा दिन केव्हा पासून आणि का साजरी करण्यात येतो ?

• राष्ट्रीय विधी सेवा दिन, भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने 1995 मध्ये सुरू केला, ज्याचा उद्देश समाजातील दुर्बल घटकांना विनामूल्य कायदेशीर मदत आणि समर्थन प्रदान करणे हे आहे.

• हा दिवस कायदेशीर जागरूकता वाढवण्यासाठी आणि सर्व नागरिकांसाठी, विशेषत: उपेक्षित समुदायातील लोकांना न्याय मिळवून देण्यासाठी एक व्यासपीठ म्हणून काम करतो.

• उद्दिष्ट : या दिवसाचे मूळ उद्दिष्ट म्हणजे प्रत्येक नागरिकाला न्याय मिळावा, विशेषतः ज्यांना कायदेशीर सेवा घेणे परवडत नाही, अशा समाजघटकांना मदतीचा हात देणे.

• ही कायदेशीर मदत राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरणामार्फत पुरविल्या जातात.

राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरण ( National Legal Services Authority) म्हणजे काय ? 

• स्थापना : राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरणा ची स्थापना 1995 मध्ये विधी सेवा प्राधिकरण कायदा, 1987 (Legal Services Authorities Act, 1987) अंतर्गत करण्यात आली.

• प्रमुख कार्ये (Major Functions) : 

‣ समाजातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, महिला, मुले, दिव्यांग, अनुसूचित जाती-जमाती यांना मोफत कायदेशीर मदत प्रदान करणे.

‣ लोकअदालती (Lok Adalats) आयोजित करून लहान वादांचे तडजोडीने निवारण करणे.

‣ कायदेशीर साक्षरता अभियान राबवून नागरिकांना त्यांच्या कायदेशीर अधिकारांची माहिती देणे.

‣ कायदेशीर सहाय्य संस्था, स्वयंसेवी संस्था, वकिलांचे मंडळ यांच्याशी समन्वय साधून “सर्वांसाठी न्याय” (Justice for All) हे उद्दिष्ट साध्य करणे.

• मुख्यालय : त्याचे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे.

• मुख्य संरक्षक : भारताचे सरन्यायाधीश हे राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरणाचे मुख्य संरक्षक (Chief Patron) आहेत.

• कार्यकारी अध्यक्ष : राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरणाच्या कार्यकारी अध्यक्षपदावर सर्वोच्च न्यायालयाच्या दुसऱ्या सर्वात ज्येष्ठ न्यायाधीशाची नियुक्ती करण्याची परंपरा आहे.