चालू घडामोडी | जागतिक हवामान दिन

Important Affairs

23-03-2026

चालू घडामोडी | जागतिक हवामान दिन

World Meteorological Day

📚 Subject : GS - दिनविशेष, पर्यावरण

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) जागतिक हवामान दिना बद्दल योग्य विधान/ विधाने असलेला पर्याय निवडा.

अ) 23 मार्च हा दिवस 'जागतिक हवामान दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

ब) " आजचे निरीक्षण, उद्याचे संरक्षण " ही या दिनासाठी 2026 ची संकल्पना आहे.

पर्याय :

1. फक्त अ बरोबर

2. फक्त ब बरोबर

3. अ आणि ब दोन्ही बरोबर

4. अ आणि ब दोन्ही चूक

उत्तर : अ आणि ब दोन्ही बरोबर

🧐 जागतिक हवामान दिन केव्हा आणि का साजरी करतात ?

• जगभरात 23 मार्च हा दिवस 'जागतिक हवामान दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

• हवामानातील अनपेक्षित बदलांमुळे मानवी साधनसंपत्तीचे तसेच इतर प्राणी - पक्ष्यांचेही नुकसान होते.

• हा दिवस लोकांना हवामान आणि हवामानाबद्दल शिक्षित करण्याची आणि हवामानविषयक धोक्यांबद्दल जागरूक करण्याची संधी प्रदान करतो.

• हा दिवस लोकांना पृथ्वीच्या वातावरणाचे रक्षण करण्यात त्यांच्या भूमिकेबद्दल जागरूक करण्यासाठी देखील पाळला जातो.

• त्याचबरोबर राष्ट्रीय हवामान आणि जलविज्ञान सेवांचे समाजाच्या सुरक्षिततेसाठी आणि कल्याणासाठी आवश्यक योगदान महत्व हा दिवस अधोरेखित करतो.

🧐 23 मार्च हा दिवस जागतिक हवामान दिन म्हणून का साजरा करतात ?

• 23 मार्च 1950 रोजी जागतिक हवामान संस्था (World Meteorological Organization) ची स्थापना करण्यात आली.

• जागतिक हवामान संघटनेच्या स्थापनेच्या स्मरणार्थ 23 मार्च हा दिवस जागतिक हवामान दिन म्हणून साजरा करतात.

🤔 पहिला जागतिक हवामान दिन केव्हा साजरी करण्यात आला ?

• जागतिक हवामान दिन पहिल्यांदा 23 मार्च 1961 रोजी साजरा करण्यात आला.

🎯 जागतिक हवामान दिन 2026 ची संकल्पना (थीम) काय आहे ?

• " आजचे निरीक्षण, उद्याचे संरक्षण " ("Observing Today, Protecting Tomorrow") ही जागतिक हवामान दिन 2026 ची संकल्पना आहे.

• अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाद्वारे केलेले हवामानाचे अचूक निरीक्षण हे नैसर्गिक आपत्तींपासून मानवी जीवनाचे रक्षण करण्यास मदत करते.

• निरीक्षण आणि या माहितीच्या आधारे शेती आणि पर्यावरणाचे योग्य नियोजन केल्यानेच भविष्यातील शाश्वत विकासाचा पाया मजबूत होतो. - हे या वर्षीच्या संकल्पनेतून स्पष्ट होते.

जागतिक हवामान दिन
World Meteorological Day

📚 Subject : GS - दिनविशेष, पर्यावरण

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) जागतिक हवामान दिना बद्दल योग्य विधान/ विधाने असलेला पर्याय निवडा.
अ) 23 मार्च हा दिवस 'जागतिक हवामान दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
ब) " आजचे निरीक्षण, उद्याचे संरक्षण " ही या दिनासाठी 2026 ची संकल्पना आहे.

पर्याय :
1. फक्त अ बरोबर
2. फक्त ब बरोबर
3. अ आणि ब दोन्ही बरोबर
4. अ आणि ब दोन्ही चूक

उत्तर : अ आणि ब दोन्ही बरोबर

🧐 जागतिक हवामान दिन केव्हा आणि का साजरी करतात ?
• जगभरात 23 मार्च हा दिवस 'जागतिक हवामान दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
• हवामानातील अनपेक्षित बदलांमुळे मानवी साधनसंपत्तीचे तसेच इतर प्राणी - पक्ष्यांचेही नुकसान होते.
• हा दिवस लोकांना हवामान आणि हवामानाबद्दल शिक्षित करण्याची आणि हवामानविषयक धोक्यांबद्दल जागरूक करण्याची संधी प्रदान करतो.
• हा दिवस लोकांना पृथ्वीच्या वातावरणाचे रक्षण करण्यात त्यांच्या भूमिकेबद्दल जागरूक करण्यासाठी देखील पाळला जातो.
• त्याचबरोबर राष्ट्रीय हवामान आणि जलविज्ञान सेवांचे समाजाच्या सुरक्षिततेसाठी आणि कल्याणासाठी आवश्यक योगदान महत्व हा दिवस अधोरेखित करतो.

🧐 23 मार्च हा दिवस जागतिक हवामान दिन म्हणून का साजरा करतात ?
• 23 मार्च 1950 रोजी जागतिक हवामान संस्था (World Meteorological Organization) ची स्थापना करण्यात आली.
• जागतिक हवामान संघटनेच्या स्थापनेच्या स्मरणार्थ 23 मार्च हा दिवस जागतिक हवामान दिन म्हणून साजरा करतात.

🤔 पहिला जागतिक हवामान दिन केव्हा साजरी करण्यात आला ?
• जागतिक हवामान दिन पहिल्यांदा 23 मार्च 1961 रोजी साजरा करण्यात आला.

🎯 जागतिक हवामान दिन 2026 ची संकल्पना (थीम) काय आहे ?
• " आजचे निरीक्षण, उद्याचे संरक्षण " ("Observing Today, Protecting Tomorrow") ही जागतिक हवामान दिन 2026 ची संकल्पना आहे.
• अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाद्वारे केलेले हवामानाचे अचूक निरीक्षण हे नैसर्गिक आपत्तींपासून मानवी जीवनाचे रक्षण करण्यास मदत करते.
• निरीक्षण आणि या माहितीच्या आधारे शेती आणि पर्यावरणाचे योग्य नियोजन केल्यानेच भविष्यातील शाश्वत विकासाचा पाया मजबूत होतो. - हे या वर्षीच्या संकल्पनेतून स्पष्ट होते.

✍️ जागतिक हवामान संस्था (World Meteorological Organization) बद्दल परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स :

• जागतिक हवामान संस्थेची (WMO) ची निर्मिती आंतरराष्ट्रीय हवामान संघटना (IMO) पासून झाली.
• 23 मार्च 1950 रोजी जागतिक हवामान संस्थेची स्थापना करण्यात आली.
• WMO ही संयुक्त राष्ट्रांची (United Nations ) विशेष एजन्सी आहे.
• WMO हवामानशास्त्र (हवामान आणि हवामान), ऑपरेशनल हायड्रोलॉजी आणि संबंधित भूभौतिकीय विज्ञाना संदर्भात काम करते.
• मुख्यालय (Headquarters) : जागतिक हवामान संस्थेचे मुख्यालय स्विझरलँड देशात जिनिव्हा (Geneva) शहरात आहे.
• भारत हा जागतिक हवामान संस्थेचा (WMO) सदस्य आहे.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : World Meteorological Day

• जागतिक हवामान दिन — 23 मार्च
• कारण — जागतिक हवामान संस्था (WMO) स्थापना - 23 मार्च 1950
• पहिल्यांदा साजरा — 23 मार्च 1961
• मुख्य उद्देश — हवामान जागरूकता + आपत्ती संरक्षण
• 2026 थीम — “आजचे निरीक्षण, उद्याचे संरक्षण”

✍️ जागतिक हवामान संस्था (World Meteorological Organization) बद्दल परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स :

• जागतिक हवामान संस्थेची (WMO) ची निर्मिती आंतरराष्ट्रीय हवामान संघटना (IMO) पासून झाली.

• 23 मार्च 1950 रोजी जागतिक हवामान संस्थेची स्थापना करण्यात आली.

• WMO ही संयुक्त राष्ट्रांची (United Nations ) विशेष एजन्सी आहे.

• WMO हवामानशास्त्र (हवामान आणि हवामान), ऑपरेशनल हायड्रोलॉजी आणि संबंधित भूभौतिकीय विज्ञाना संदर्भात काम करते.

• मुख्यालय (Headquarters) : जागतिक हवामान संस्थेचे मुख्यालय स्विझरलँड देशात जिनिव्हा (Geneva) शहरात आहे.

• भारत हा जागतिक हवामान संस्थेचा (WMO) सदस्य आहे.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : World Meteorological Day

• जागतिक हवामान दिन — 23 मार्च

• कारण — जागतिक हवामान संस्था (WMO) स्थापना - 23 मार्च 1950

• पहिल्यांदा साजरा — 23 मार्च 1961

• मुख्य उद्देश — हवामान जागरूकता + आपत्ती संरक्षण

• 2026 थीम — “आजचे निरीक्षण, उद्याचे संरक्षण”

More Current Affairs

Important Affairs

23-03-2026

चालू घडामोडी | जागतिक जल दिन

World Water Day

📚 Subject : GS - दिनविशेष, पर्यावरण

प्रश्न) दरवर्षी जागतिक जल दिन कधी साजरा केला जातो ?

1. 31 मार्च

2. 22 मार्च

3. 8 मार्च

4. 1 मार्च

उत्तर : 22 मार्च

📰 बातमी काय ?

• दरवर्षी 22 मार्च रोजी जागतिक जल दिन साजरा केला जातो.

🧐 जागतिक जल दिन का साजरी करतात ?

• जागतिक जल दिन गोड्या पाण्याच्या महत्त्वावर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी

• गोड्या पाण्याच्या संसाधनांच्या संवर्धनासाठी आणि शाश्वत व्यवस्थापनासाठी

• तसेच त्यासंदर्भात जनजागृती करण्यासाठी दरवर्षी जगभरात साजरा केला जातो.

• हा दिवस शाश्वत विकास ध्येय (SDG) 6 : 2030 पर्यंत सर्वांसाठी पाणी आणि स्वच्छता याच्या समर्थनार्थ जागतिक जलसंकटाचा सामना करण्यासाठी कृती करण्याबद्दल प्रोत्साहित करतो.

🤔 जागतिक जल दिन कोणी घोषित केला ?

• जागतिक जल दिनाची कल्पना पहिल्यांदा 1992 मध्ये रिओ दि जानेरो (Rio de Janeiro) येथे झालेल्या संयुक्त राष्ट्रांच्या पर्यावरण आणि विकास परिषदेत (United Nations Conference on Environment and Development) मांडण्यात आली होती.

• संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने (United Nations General Assembly ) 22 मार्च हा दिवस जागतिक जल दिन म्हणून घोषित केला.

🧐 पहिला जागतिक जल दिन केव्हा साजरी करण्यात आला ?

• पहिला जागतिक जल दिन 22 मार्च 1993 रोजी साजरी करण्यात आला.

📢 जागतिक जल दिन 2026 ची संकल्पना (थीम) काय आहे ?

What is the theme of World Water Day 2026 ?

• जागतिक जल दिन 2026 ची अधिकृत संकल्पना (थीम) "पाणी आणि लिंगभाव" (Water and Gender) अशी आहे.

• या वर्षीच्या मोहिमेचे मुख्य घोषवाक्य "जिथे पाणी वाहते, तिथे समानता वाढते" (Where Water Flows, Equality Grows) हे आहे.

World Water Day

📚 Subject : GS - दिनविशेष, पर्यावरण

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) दरवर्षी जागतिक जल दिन कधी साजरा केला जातो ?

1. 31 मार्च
2. 22 मार्च
3. 8 मार्च
4. 1 मार्च

उत्तर : 22 मार्च

📰 बातमी काय ?
• दरवर्षी 22 मार्च रोजी जागतिक जल दिन साजरा केला जातो.

🧐 जागतिक जल दिन का साजरी करतात ?
• जागतिक जल दिन गोड्या पाण्याच्या महत्त्वावर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी
• गोड्या पाण्याच्या संसाधनांच्या संवर्धनासाठी आणि शाश्वत व्यवस्थापनासाठी
• तसेच त्यासंदर्भात जनजागृती करण्यासाठी दरवर्षी जगभरात साजरा केला जातो.
• हा दिवस शाश्वत विकास ध्येय (SDG) 6 : 2030 पर्यंत सर्वांसाठी पाणी आणि स्वच्छता याच्या समर्थनार्थ जागतिक जलसंकटाचा सामना करण्यासाठी कृती करण्याबद्दल प्रोत्साहित करतो.

🤔 जागतिक जल दिन कोणी घोषित केला ?
• जागतिक जल दिनाची कल्पना पहिल्यांदा 1992 मध्ये रिओ दि जानेरो (Rio de Janeiro) येथे झालेल्या संयुक्त राष्ट्रांच्या पर्यावरण आणि विकास परिषदेत (United Nations Conference on Environment and Development) मांडण्यात आली होती.
• संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने (United Nations General Assembly ) 22 मार्च हा दिवस जागतिक जल दिन म्हणून घोषित केला.

🧐 पहिला जागतिक जल दिन केव्हा साजरी करण्यात आला ?
• पहिला जागतिक जल दिन 22 मार्च 1993 रोजी साजरी करण्यात आला.

📢 जागतिक जल दिन 2026 ची संकल्पना (थीम) काय आहे ?
What is the theme of World Water Day 2026 ?
• जागतिक जल दिन 2026 ची अधिकृत संकल्पना (थीम) "पाणी आणि लिंगभाव" (Water and Gender) अशी आहे.
• या वर्षीच्या मोहिमेचे मुख्य घोषवाक्य "जिथे पाणी वाहते, तिथे समानता वाढते" (Where Water Flows, Equality Grows) हे आहे.

🎯 या संकल्पनेशी संबंधित महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत :
• मुख्य उद्देश : जलसंकटाचा महिला आणि मुलींवर होणारा विषम परिणाम अधोरेखित करणे आणि जल व्यवस्थापनात त्यांना समान अधिकार मिळवून देणे हा या संकल्पनेचा मूळ उद्देश आहे.
• महत्त्व : अनेक देशांत महिलांना पाणी भरण्यासाठी दररोज तासनतास खर्च करावे लागतात, ज्यामुळे त्यांच्या शिक्षण आणि रोजगाराच्या संधींवर परिणाम होतो. ही संकल्पना या समस्यांकडे जगाचे लक्ष वेधते.
• शाश्वत विकास ध्येय (SDG 6) : यंदाची ही थीम 'सर्वांसाठी स्वच्छ पाणी आणि स्वच्छता' या 2030 पर्यंतच्या उद्दिष्टाला (Sustainable Development Goal 6) पाठबळ देते.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : World Water Day
• जागतिक जल दिन — 22 मार्च
• घोषणा (UNGA) — 1992 (रिओ दि जानेरो परिषद)
• पहिला साजरा — 22 मार्च 1993
• मुख्य उद्देश — गोड्या पाण्याचे संवर्धन + शाश्वत व्यवस्थापन
• 2026 थीम — "पाणी आणि लिंगभाव" (Water and Gender)
• घोषवाक्य — “जिथे पाणी वाहते, तिथे समानता वाढते”

🎯 या संकल्पनेशी संबंधित महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत :

• मुख्य उद्देश : जलसंकटाचा महिला आणि मुलींवर होणारा विषम परिणाम अधोरेखित करणे आणि जल व्यवस्थापनात त्यांना समान अधिकार मिळवून देणे हा या संकल्पनेचा मूळ उद्देश आहे.

• महत्त्व : अनेक देशांत महिलांना पाणी भरण्यासाठी दररोज तासनतास खर्च करावे लागतात, ज्यामुळे त्यांच्या शिक्षण आणि रोजगाराच्या संधींवर परिणाम होतो. ही संकल्पना या समस्यांकडे जगाचे लक्ष वेधते.

• शाश्वत विकास ध्येय (SDG 6) : यंदाची ही थीम 'सर्वांसाठी स्वच्छ पाणी आणि स्वच्छता' या 2030 पर्यंतच्या उद्दिष्टाला (Sustainable Development Goal 6) पाठबळ देते.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : World Water Day

• जागतिक जल दिन — 22 मार्च

• घोषणा (UNGA) — 1992 (रिओ दि जानेरो परिषद)

• पहिला साजरा — 22 मार्च 1993

• मुख्य उद्देश — गोड्या पाण्याचे संवर्धन + शाश्वत व्यवस्थापन

• 2026 थीम — "पाणी आणि लिंगभाव" (Water and Gender)

• घोषवाक्य — “जिथे पाणी वाहते, तिथे समानता वाढते”

Important Affairs

21-03-2026

चालू घडामोडी | वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026

World Happiness Report 2026

📚 Subject : GS - रिपोर्ट

प्रश्न) 2026 च्या जागतिक आनंद अहवाल (वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट) नुसार भारताचा क्रमांक किती आहे ?

1. 65

2. 99

3. 104

4. 116

उत्तर : 116

📰 बातमी काय ?

• ‘आंतरराष्ट्रीय आनंद दिना’ निमित्त, संयुक्त राष्ट्रांनी जगातील सर्वात आनंदी देशांची यादी जाहीर केली.

• आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन दरवर्षी 20 मार्च रोजी साजरी करण्यात येतो.

🧐 वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 कोणी प्रकाशित केला ?

• ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या वेलबीइंग रिसर्च सेंटरने गॅलप आणि यूएन सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट सोल्युशन्स नेटवर्क च्या भागीदारीत वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 20 मार्च रोजी प्रकाशित केला.

• हा अहवाल तयार करताना देशातील उत्पन्न, सामाजिक आधार, निरोगी आयुष्य , स्वातंत्र्य, उदारता आणि भ्रष्टाचाराचे प्रमाण या महत्त्वाच्या निकषांचा विचार केला जातो.

😊 जगातील सर्वात आनंदी देश कोणता ?

• वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 नुसार फिनलंड सलग नवव्या वर्षी जगातील सर्वात आनंदी देश ठरला आहे.

• अहवालानुसार फिनलंडचे लोक सर्वात आनंदी आहे.

1. फिनलंड (Finland) - पहिला

2. आइसलँड (Iceland) - दुसरा

3. डेन्मार्क (Denmark) - तिसरा

😥 वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 नुसार सर्वात कमी आनंदी देश कोणता ?

• अफगाणिस्तान हा सर्वात शेवटच्या म्हणजे च 147 व्या क्रमांकावर असून

• वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 नुसार अफगाणिस्तान हा जगातील सर्वात कमी आनंदी देश आहे.

शेवटचे तीन देश -

3) मलावी (Malawi) - 145 वा क्रमांक

2) सिएरा लिओन (Sierra Leone) - 146 वा क्रमांक

1) अफगाणिस्तान (Afghanistan) - 147 वा क्रमांक

🇮🇳 वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 मध्ये भारताचा क्रमांक कितवा ?

• 2026 मध्ये भारताचा 116 वा क्रमांक आहे.

➫ (तर 2025 मध्ये भारताचा 118 वा क्रमांक होता. )

🌍 वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 मध्ये भारत आणि शेजारील देशांचा क्रमांक :

• चीन – 65 वा क्रमांक

• नेपाळ – 99 वा क्रमांक

• पाकिस्तान – 104 वा क्रमांक

• भारत – 116 वा क्रमांक

• बांग्लादेश – 127 वा क्रमांक

• म्यानमार - 129 वा क्रमांक

• श्रीलंका – 134 वा क्रमांक

नोट : वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 मध्ये भारतापुढे चीन, नेपाळ आणि पाकिस्तान हे देश आहे हे लक्षात ठेवा.

World Happiness Report 2026

📚 Subject : GS - रिपोर्ट

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) 2026 च्या जागतिक आनंद अहवाल (वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट) नुसार भारताचा क्रमांक किती आहे ?

1. 65
2. 99
3. 104
4. 116

उत्तर : 116

📰 बातमी काय ?
• ‘आंतरराष्ट्रीय आनंद दिना’ निमित्त, संयुक्त राष्ट्रांनी जगातील सर्वात आनंदी देशांची यादी जाहीर केली.
• आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन दरवर्षी 20 मार्च रोजी साजरी करण्यात येतो.

🧐 वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 कोणी प्रकाशित केला ?

• ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या वेलबीइंग रिसर्च सेंटरने गॅलप आणि यूएन सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट सोल्युशन्स नेटवर्क च्या भागीदारीत वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 20 मार्च रोजी प्रकाशित केला.
• हा अहवाल तयार करताना देशातील उत्पन्न, सामाजिक आधार, निरोगी आयुष्य , स्वातंत्र्य, उदारता आणि भ्रष्टाचाराचे प्रमाण या महत्त्वाच्या निकषांचा विचार केला जातो.

😊 जगातील सर्वात आनंदी देश कोणता ?
• वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 नुसार फिनलंड सलग नवव्या वर्षी जगातील सर्वात आनंदी देश ठरला आहे.
• अहवालानुसार फिनलंडचे लोक सर्वात आनंदी आहे.
1. फिनलंड (Finland) - पहिला
2. आइसलँड (Iceland) - दुसरा
3. डेन्मार्क (Denmark) - तिसरा

😥 वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 नुसार सर्वात कमी आनंदी देश कोणता ?
• अफगाणिस्तान हा सर्वात शेवटच्या म्हणजे च 147 व्या क्रमांकावर असून
• वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 नुसार अफगाणिस्तान हा जगातील सर्वात कमी आनंदी देश आहे.
शेवटचे तीन देश -
3) मलावी (Malawi) - 145 वा क्रमांक
2) सिएरा लिओन (Sierra Leone) - 146 वा क्रमांक
1) अफगाणिस्तान (Afghanistan) - 147 वा क्रमांक

🇮🇳 वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 मध्ये भारताचा क्रमांक कितवा ?
• 2026 मध्ये भारताचा 116 वा क्रमांक आहे.
• (तर 2025 मध्ये भारताचा 118 वा क्रमांक होता. )

🌍 वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 मध्ये भारत आणि शेजारील देशांचा क्रमांक :
• चीन – 65 वा क्रमांक
• नेपाळ – 99 वा क्रमांक
• पाकिस्तान – 104 वा क्रमांक
• भारत – 116 वा क्रमांक
• बांग्लादेश – 127 वा क्रमांक
• म्यानमार - 129 वा क्रमांक
• श्रीलंका – 134 वा क्रमांक

नोट : वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट 2026 मध्ये भारतापुढे चीन, नेपाळ आणि पाकिस्तान हे देश आहे हे लक्षात ठेवा.

Important Affairs

21-03-2026

चालू घडामोडी | सरहुल उत्सव

Sarhul Festival

📚 Subject : GS - इतिहास- कला आणि संस्कृती - सण आणि उत्सव

प्रश्न) भारतातील कोणत्या राज्यात 'सरहुल उत्सव' साजरा केला जातो ?

(MPSC 2017, SSC 2019, दिल्ली पोलीस 2020)

1. ओडिशा

2. आसाम

3. झारखंड

4. छत्तीसगड

उत्तर : झारखंड

📰 बातमी काय ?

• 21 मार्च 2026 रोजी झारखंड आणि छोटानागपूर प्रदेशातील आदिवासी समुदायांद्वारे मोठ्या उत्साहाने " सरहुल उत्सव " साजरा केला.

✍️ सरहुल उत्सवा बद्दल परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स :

• नवीन वर्ष आणि वसंत ऋतूचे आगमन सरहुल उत्सवाने साजरे केले जाते.

• 'साल वृक्षाची पूजा' असा सरहुल या शब्दाचा अर्थ आहे.

• या दिवशी आदिवासी लोक साल वृक्षाची (शोरिया रोबस्टा) पूजा करतात.

• साल वृक्षाला ते नैसर्गिक आपत्तींपासून गावांचे रक्षण करणाऱ्या " सरना देवीचे " निवासस्थान मानतात.

• सरहुल उत्सव हा आदिवासी समुदायाचा नवीन वर्षाचा उत्सव आहे जो निसर्गपूजेवर केंद्रित आहे.

• हा सण निसर्गाची, विशेषतः झाडे आणि जंगलांची पूजा करण्यासाठी साजरा केला जातो.

• सरहुल उत्सव हा सण सूर्य आणि पृथ्वीच्या प्रतीकात्मक मिलनाचा उत्सव म्हणून देखील साजरा केला जातो.

• हे पवित्र मिलन जीवन टिकवून ठेवण्यासाठी आवश्यक मानले जाते, कारण ते सूर्याच्या किरणांना मातीत मिसळण्यास सक्षम करते, ज्यामुळे वाढ होण्यास मदत होते.

• हा सण ओरांव, मुंडा, संताल, खाडिया आणि हो यांसह अनेक जमाती साजरा करतात.

• आदिवासी लोक सरहुल विधी पूर्ण केल्यानंतरच त्यांच्या शेतात नांगरणी, पिके पेरणी आणि वन्य वस्तू गोळा करण्यास सुरुवात करतात.

🤔 हिंदू कॅलेंडरच्या कोणत्या महिन्यात सरहुल सण साजरा केला जातो ?

🧐 In which month of the Hindu calendar is the Sarhul festival celebrated ?

(SSC CGL 2022)

• सरहुल सण दरवर्षी चैत्र महिन्यात साजरा केला जातो.

• हिंदू कॅलेंडरनुसार नवीन वर्षाची सुरुवात म्हणून चैत्र महिन्याच्या तृतीयेला हा उत्सव साजरा केला जातो.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : सरहुल उत्सव

• हिंदू कॅलेंडरनुसार → चैत्र महिना (तृतीया)

• सरहुल → साल वृक्षाची पूजा (निसर्गपूजा)

• उत्सव → नवीन वर्ष + वसंत ऋतूचे आगमन

• कृषी संबंध → सरहुलनंतरच नांगरणी + पेरणी + वनउत्पादन संकलन सुरू होते

• क्षेत्र → झारखंड आणि छोटानागपूर प्रदेशातील आदिवासी समुदाय

Sarhul Festival

📚 Subject : GS - इतिहास- कला आणि संस्कृती - सण आणि उत्सव

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) भारतातील कोणत्या राज्यात 'सरहुल उत्सव' साजरा केला जातो ?
(MPSC 2017, SSC 2019, दिल्ली पोलीस 2020)

1. ओडिशा
2. आसाम
3. झारखंड
4. छत्तीसगड

उत्तर : झारखंड

📰 बातमी काय ?
• 21 मार्च 2026 रोजी झारखंड आणि छोटानागपूर प्रदेशातील आदिवासी समुदायांद्वारे मोठ्या उत्साहाने " सरहुल उत्सव " साजरा केला.

✍️ सरहुल उत्सवा बद्दल परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स :

• नवीन वर्ष आणि वसंत ऋतूचे आगमन सरहुल उत्सवाने साजरे केले जाते.
• 'साल वृक्षाची पूजा' असा सरहुल या शब्दाचा अर्थ आहे.
• या दिवशी आदिवासी लोक साल वृक्षाची (शोरिया रोबस्टा) पूजा करतात.
• साल वृक्षाला ते नैसर्गिक आपत्तींपासून गावांचे रक्षण करणाऱ्या " सरना देवीचे " निवासस्थान मानतात.
• सरहुल उत्सव हा आदिवासी समुदायाचा नवीन वर्षाचा उत्सव आहे जो निसर्गपूजेवर केंद्रित आहे.
• हा सण निसर्गाची, विशेषतः झाडे आणि जंगलांची पूजा करण्यासाठी साजरा केला जातो.
• सरहुल उत्सव हा सण सूर्य आणि पृथ्वीच्या प्रतीकात्मक मिलनाचा उत्सव म्हणून देखील साजरा केला जातो.
• हे पवित्र मिलन जीवन टिकवून ठेवण्यासाठी आवश्यक मानले जाते, कारण ते सूर्याच्या किरणांना मातीत मिसळण्यास सक्षम करते, ज्यामुळे वाढ होण्यास मदत होते.
• हा सण ओरांव, मुंडा, संताल, खाडिया आणि हो यांसह अनेक जमाती साजरा करतात.
• आदिवासी लोक सरहुल विधी पूर्ण केल्यानंतरच त्यांच्या शेतात नांगरणी, पिके पेरणी आणि वन्य वस्तू गोळा करण्यास सुरुवात करतात.

🤔 हिंदू कॅलेंडरच्या कोणत्या महिन्यात सरहुल सण साजरा केला जातो ?
🧐 In which month of the Hindu calendar is the Sarhul festival celebrated ?
(SSC CGL 2022)
• सरहुल सण दरवर्षी चैत्र महिन्यात साजरा केला जातो.
• हिंदू कॅलेंडरनुसार नवीन वर्षाची सुरुवात म्हणून चैत्र महिन्याच्या तृतीयेला हा उत्सव साजरा केला जातो.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : सरहुल उत्सव

• हिंदू कॅलेंडरनुसार → चैत्र महिना (तृतीया)
• सरहुल → साल वृक्षाची पूजा (निसर्गपूजा)
• उत्सव → नवीन वर्ष + वसंत ऋतूचे आगमन
• कृषी संबंध → सरहुलनंतरच नांगरणी + पेरणी + वनउत्पादन संकलन सुरू होते
• क्षेत्र → झारखंड आणि छोटानागपूर प्रदेशातील आदिवासी समुदाय

Important Affairs

21-03-2026

चालू घडामोडी | लघु जलविद्युत विकास योजना

What is a ‘Small Hydro Projects Development Scheme’ ?, Central Financial Assistance, Ministry of New and Renewable Energy, laghu jalvidyut prakalp, Small Hydro Projects, Hydro Projects, water energy, government scheme, Sarkari yojna, energy infrastructure, energy conservation, green energy, renewable energy, renewable energy sources, Dam, small Dam, world current affair, jagtik ghadamodi, world news, Chalu Ghadamodi 2025, Chalu Ghadamodi Marathi, Chalu Ghadamodi PDF Download, Chalu Ghadamodi Test Series, Chalu Ghadamodi Prashnottare, Mahatvachya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Sarav Prashna, Darrojchya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Marathi Masik, Talathi Chalu Ghadamodi 2025, Talathi Bharti Chalu Ghadamodi, Talathi Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, RRB Group D Chalu Ghadamodi Marathi, Railway Bharti Chalu Ghadamodi, RRB Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, Maharashtra Police Bharti Chalu Ghadamodi, Police Bharti Chalu Ghadamodi Prashnottare, Maharashtra Police Chalu Ghadamodi 2025, SSC GD Chalu Ghadamodi Marathit, SSC Bharti Chalu Ghadamodi, SSC Prashnsancha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Bharti Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Pariksha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Prashnapatrika Chalu Ghadamodi, Agniveer Bharti Chalu Ghadamodi 2025, Agniveer Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, Agniveer Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, tcs chalu ghadamodi, ibps chalu ghadamodi, chalu Ghadamodi Marathi, current Affair marathi madhe, 2024 cha chalu Ghadamodi, police Bharti chalu Ghadamodi, police Bharti prashnasanch, police Bharti GK prashna, Mpsc chalu Ghadamodi, sarkari Naukri, sarkari job, sarkari yojna, Maharashtra cha chalu Ghadamodi, Maharashtra government yojna, PSI syllabus, PSI cutoff, police Bharti syllabus, police Bharti cutoff, police Bharti merit, MPSC Sathi book, MPSC Sathi pustak, police Bharti Sathi pustak, police Bharti magil prashnapatrika, MPSC previous years question papers, Mumbai police Bharti, Mumbai police Bharti Lekhi kadhi ahe, government GR, police Bharti result, MPSC result, SSC GD merit, sscgd syllabus, army Bharti merit, army Bharti result, UPSC Marathi, combine pariksha, talathi, talathi syllabus, talathi cutoff, talathi book list, talathi result, talathi merit, tcs mock test, tcs pattern, ibps pattern, tcs pyq, tcs sarav paper, tcs talathi paper, tcs pattern notes, tcs prashnasanch, tcs gk gs, tcs maths, tcs talathi, talathi jaga kiti ahe, saralseva exam, saralseva pariksha, saralseva result, zilha parishad Bharti, zilha parishad prashnapstrika, dinvishesh, Chalu Ghadamodi Marathi madhun, current Affair marathi madhe, headline-news, maharashtra-news, jhattpatt-batmya, pib, marathi batmya, government new channel, Pib, akashvani, the Hindu, Indian express, Loksatta, Lokmat, Dainik Bhaskar, sansad news, editorial, sampadkiya, vishleshan, Loksabha news, rajyasabha news, SSC GD notes, sscgd question papers, sscgd exam answer, results, SSC GD admit card, sscgd ground, exam centre, mpsc main answer writing, maharashtra police recruitment 2025, maharashtra police exam updates, maharashtra police bharti latest news, maharashtra police exam calendar 2025, maharashtra police exam syllabus pdf download, maharashtra police bharti exam pattern 2025, maharashtra police constable syllabus, physical test details maharashtra police, maharashtra police bharti admit card 2025, maharashtra police hall ticket download, maharashtra police exam admit card date, maharashtra police study material pdf, maharashtra police exam preparation tips, maharashtra police mock tests free, best books for maharashtra police exam, maharashtra police bharti previous year papers pdf, maharashtra police constable sample papers, maharashtra police si model question papers, maharashtra police eligibility criteria 2025, age limit for maharashtra police bharti, educational qualification maharashtra police, maharashtra police result 2025, maharashtra police merit list, maharashtra police exam cutoff marks, maharashtra police online application 2025, maharashtra police physical test details, document verification for maharashtra police bharti, maharashtra police recruitment 2024, maharashtra police exam calendar 2024, maharashtra police bharti exam pattern 2024, maharashtra police bharti admit card 2024, maharashtra police eligibility criteria 2024, maharashtra police result 2024, maharashtra police online application 2024, RRB Group D, Railway Group D, Railway Recruitment Board Group D, Railway Group D Exam, Railway Group Notification, Railway Group D Vacancy, Railway Group D Syllabus, Railway Group D Eligibility, Railway Group D Application, Railway Group D Admit Card, Railway Group D Result, Railway Group D Cut Off, Railway Group D Salary, Railway Group D Jobs, RRB Group D Study Material, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Mock Tests, RRB Group D Exam Pattern, current Affair, General Science, GK, GS, General Awareness, current affairs marathi , Mathematics, General Intelligence and reasoning, RRB chalu Ghadamodi, RRB Group D marathi notes, samanya vinyan, samanya, nyan, railway notes marathi madhe, railway pagar, pagar ani bhatta, railway bharti notes marathi, railway bhartichi tayari kashi karaychi, railway bharti magil varshanche prashnapatrika, railway bhartipyq, railway bharti prashnasanch, railway bharti test paper, railwetvnokrichi sandhi, railway job, railway bharticha syllabus, railway bharti pattern, railway bharti imp prashn, railway bhartila vicharle janare prashn, competitive exam, spardha parisha, railway bharti online class, railway bharti class, railway bharti chi tayari kashi karaychi, RRB Group D Syllabus, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Eligibility Criteria, RRB Group D Notification, RRB Group D Application, RRB Group D Admit Card, RRB Group D Result, RRB Group D Cut Off, RRB Group D Salary, RRB Group D Jobs, RRB Group D Coaching, RRB Group D Study Material, RRB Group D Mock Tests, Railway Group D Level 1, RRB Group D 2025, RRB Group D Level 1, RRB Group D Posts, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Exam Date, RRB Group D Online Application, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Preparation Tips, RRB Group D Study Material, RRB Group D Coaching, RRB Group D Mock Tests, How to prepare for RRB Group D exam, RRB Group D exam syllabus 2025, RRB Group D eligibility criteria 2025, RRB Group D application form 2025, RRB Group D admit card download, RRB Group D result date 2025, RRB Group D cut off marks 2025, RRB Group D salary and allowances, Best books for RRB Group D exam, Online coaching for RRB Group D, Railway Group D , RRB Group D, Railway Jobs , Government Jobs, Railway Recruitment, RRB Group D Exam, Railway Group D Vacancy, RRB Group D Notification, Railway Group D Application, RRB Group D Salary, aajcha dinveshesh, suvichaar, jagtik dinveshsh, dinveshsh

Small Hydro Power Development Scheme

📚 Subject : GS - सरकारी योजना

प्रश्न) अलिकडेच, केंद्रीय मंत्रिमंडळाने लघु जलविद्युत विकास योजनेला मंजुरी दिली. तर या योजने अंतर्गत केंद्र सरकारने एकूण किती कोटी रुपयांच्या खर्चाला मंजुरी दिली आहे ?

1. 2,584.60 कोटी रुपये

2. 1,000 कोटी रुपये

3. 3400.80 कोटी रुपये

4. 500.30 कोटी रुपये

उत्तर : 2,584.60 कोटी रुपये

📰 बातमी काय ?

• केंद्रीय मंत्रिमंडळाने, सुमारे 1500 मेगावॅट क्षमतेचे लघु जलविद्युत प्रकल्प उभारण्यासाठी आर्थिक वर्ष 2026-27 ते आर्थिक वर्ष 2030-31 या कालावधीसाठीच्या लघु जलविद्युत विकास योजनेला मंजुरी दिली.

🧐 लघु जलविद्युत विकास योजना म्हणजे नेमकं काय ?

🧐 What is a ‘Small Hydro Projects Development Scheme’ ?

• ही एक केंद्र प्रायोजित (Centrally Sponsored) नवीकरणीय ऊर्जा योजना आहे.

• यामध्ये 1 ते 25 मेगावॅट क्षमतेचे लघु जलविद्युत प्रकल्प (Small Hydro Projects) उभारण्यावर भर दिला जातो.

• ही योजना विशेषतः दुर्गम आणि डोंगराळ भागात वीज निर्मिती वाढवण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.

🎯 ही योजना का महत्त्वाची आहे ?

• भारतामध्ये अजूनही लघु जलविद्युत क्षेत्रात मोठी क्षमता वापरात आलेली नाही.

• मोठ्या जलविद्युत प्रकल्पांमुळे मोठ्या प्रमाणावर भूसंपादन, प्रचंड जंगलतोड आणि स्थानिक समुदायांचे विस्थापन यांसारख्या पर्यावरणीय समस्या निर्माण होतात.

• या विपरीत लहान प्रकल्पांत मोठ्या प्रकल्पांसारख्या समस्या निर्माण होत नाही.

• लघु जलविद्युत प्रकल्प अधिक शाश्वत पर्याय मानला जातो.

• डोंगराळ आणि दुर्गम भागातील वीज टंचाई दूर करण्यासाठी ही योजना महत्त्वाची आहे.

⚙️ योजना कशी कार्य करते ?

• ही योजना नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालय (Ministry of New and Renewable Energy) मार्फत राबवली जाते.

• राज्य सरकारे आणि इतर संस्था प्रकल्प उभारतात आणि त्यांना केंद्र सरकारकडून आर्थिक मदत दिली जाते.

🎯 मुख्य वैशिष्ट्ये :

आर्थिक तरतूद :

• केंद्र सरकारने या योजनेसाठी 2,584.60 कोटी रुपये खर्चाला मंजुरी दिली आहे

• या निधीमुळे सुमारे ₹15,000 कोटींची एकूण गुंतवणूक अपेक्षित आहे.

💰आर्थिक मदत (Central Financial Assistance) :

1) ईशान्येकडील राज्ये आणि सीमावर्ती जिल्हे :

• प्रति मेगावॅट 3.6 कोटी रुपये किंवा प्रकल्प खर्चाच्या 30% (जे कमी असेल ते).

• प्रति प्रकल्प 30 कोटी रुपयांच्या कमाल मर्यादेसह, केंद्र सरकारचे आर्थिक सहाय्य मिळेल.

2) इतर राज्ये :

• प्रति मेगावॅट 2.4 कोटी रुपये किंवा प्रकल्प खर्चाच्या 20% (जे कमी असेल ते),

• प्रति प्रकल्प 20 कोटी रुपयांच्या कमाल मर्यादेसह, केंद्र सरकारचे आर्थिक सहाय्य मिळेल.

3) विशेष तरतूद :

• राज्यांना भविष्यातील प्रकल्पांचे सविस्तर प्रकल्प अहवाल ( Detailed Project Reports ) तयार करण्यासाठी प्रोत्साहित करण्यासाठी 30 कोटी रुपयांची वेगळी तरतूद करण्यात आली आहे

👷🏻‍♀️ रोजगार निर्मिती :

• या योजनेमुळे प्रकल्पाच्या बांधकामादरम्यान 51 लाख मनुष्य दिवस रोजगार निर्माण व्हायला मदत होईल.

• तसेच प्रामुख्याने ग्रामीण व दुर्गम भागात उभारल्या जाणाऱ्या या लघु जलविद्युत प्रकल्पांची देखभाल आणि परिचालनामध्ये (Operation) देखील रोजगार उपलब्ध होईल.

निष्कर्ष :

• ही योजना प्रामुख्याने डोंगराळ आणि दुर्गम भागातील वीज टंचाई दूर करण्यासाठी आणि भारताचे 'नेट झिरो' उत्सर्जनाचे लक्ष्य गाठण्यासाठी महत्त्वाची ठरेल.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : लघु जलविद्युत विकास योजना

• कालावधी – 2026-27 ते 2030-31

• निधी – ₹2,584.60 कोटी

• लघु प्रकल्प क्षमता – 1–25 मेगावॅट

• उद्दिष्ट - 1500 मेगावॅट क्षमतेचे नवीन प्रकल्प

• मंत्रालय – नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालय

• महत्त्व : रोजगार निर्मिती + दुर्गम आणि डोंगराळ भागात वीज निर्मिती वाढेल

Small Hydro Power Development Scheme

📚 Subject : GS - सरकारी योजना

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) अलिकडेच, केंद्रीय मंत्रिमंडळाने लघु जलविद्युत विकास योजनेला मंजुरी दिली. तर या योजने अंतर्गत केंद्र सरकारने एकूण किती कोटी रुपयांच्या खर्चाला मंजुरी दिली आहे ?

1. 2,584.60 कोटी रुपये
2. 1,000 कोटी रुपये
3. 3400.80 कोटी रुपये
4. 500.30 कोटी रुपये

उत्तर : 2,584.60 कोटी रुपये

📰 बातमी काय ?
• केंद्रीय मंत्रिमंडळाने, सुमारे 1500 मेगावॅट क्षमतेचे लघु जलविद्युत प्रकल्प उभारण्यासाठी आर्थिक वर्ष 2026-27 ते आर्थिक वर्ष 2030-31 या कालावधीसाठीच्या लघु जलविद्युत विकास योजनेला मंजुरी दिली.

🧐 लघु जलविद्युत विकास योजना म्हणजे नेमकं काय ?
🧐 What is a ‘Small Hydro Projects Development Scheme’ ?

• ही एक केंद्र प्रायोजित (centrally sponsored) नवीकरणीय ऊर्जा योजना आहे.
• यामध्ये 1 ते 25 मेगावॅट क्षमतेचे लघु जलविद्युत प्रकल्प (Small Hydro Projects) उभारण्यावर भर दिला जातो.
• ही योजना विशेषतः दुर्गम आणि डोंगराळ भागात वीज निर्मिती वाढवण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.

🎯 ही योजना का महत्त्वाची आहे ?
• भारतामध्ये अजूनही लघु जलविद्युत क्षेत्रात मोठी क्षमता वापरात आलेली नाही.
• मोठ्या जलविद्युत प्रकल्पांमुळे मोठ्या प्रमाणावर भूसंपादन, प्रचंड जंगलतोड आणि स्थानिक समुदायांचे विस्थापन यांसारख्या पर्यावरणीय समस्या निर्माण होतात.
• या विपरीत लहान प्रकल्पांत मोठ्या प्रकल्पांसारख्या समस्या निर्माण होत नाही.
• लघु जलविद्युत प्रकल्प अधिक शाश्वत पर्याय मानला जातो.
• डोंगराळ आणि दुर्गम भागातील वीज टंचाई दूर करण्यासाठी ही योजना महत्त्वाची आहे.

⚙️ योजना कशी कार्य करते ?

• ही योजना नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालय (Ministry of New and Renewable Energy) मार्फत राबवली जाते.
• राज्य सरकारे आणि इतर संस्था प्रकल्प उभारतात आणि त्यांना केंद्र सरकारकडून आर्थिक मदत दिली जाते.

🎯 मुख्य वैशिष्ट्ये :

आर्थिक तरतूद :
• केंद्र सरकारने या योजनेसाठी 2,584.60 कोटी रुपये खर्चाला मंजुरी दिली आहे
• या निधीमुळे सुमारे ₹15,000 कोटींची एकूण गुंतवणूक अपेक्षित आहे.

💰आर्थिक मदत (Central Financial Assistance) :
1) ईशान्येकडील राज्ये आणि सीमावर्ती जिल्हे :
• प्रति मेगावॅट 3.6 कोटी रुपये किंवा प्रकल्प खर्चाच्या 30% (जे कमी असेल ते).
• प्रति प्रकल्प 30 कोटी रुपयांच्या कमाल मर्यादेसह, केंद्र सरकारचे आर्थिक सहाय्य मिळेल.

2) इतर राज्ये :
• प्रति मेगावॅट 2.4 कोटी रुपये किंवा प्रकल्प खर्चाच्या 20% (जे कमी असेल ते),
• प्रति प्रकल्प 20 कोटी रुपयांच्या कमाल मर्यादेसह, केंद्र सरकारचे आर्थिक सहाय्य मिळेल.

3) विशेष तरतूद :
• राज्यांना भविष्यातील प्रकल्पांचे सविस्तर प्रकल्प अहवाल ( Detailed Project Reports ) तयार करण्यासाठी प्रोत्साहित करण्यासाठी 30 कोटी रुपयांची वेगळी तरतूद करण्यात आली आहे

👷🏻‍♀️ रोजगार निर्मिती :
• या योजनेमुळे प्रकल्पाच्या बांधकामादरम्यान 51 लाख मनुष्य दिवस रोजगार निर्माण व्हायला मदत होईल.
• तसेच प्रामुख्याने ग्रामीण व दुर्गम भागात उभारल्या जाणाऱ्या या लघु जलविद्युत प्रकल्पांची देखभाल आणि परिचालनामध्ये (Operation) देखील रोजगार उपलब्ध होईल.

निष्कर्ष :
• ही योजना प्रामुख्याने डोंगराळ आणि दुर्गम भागातील वीज टंचाई दूर करण्यासाठी आणि भारताचे 'नेट झिरो' उत्सर्जनाचे लक्ष्य गाठण्यासाठी महत्त्वाची ठरेल.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : लघु जलविद्युत विकास योजना

• कालावधी – 2026-27 ते 2030-31
• निधी – ₹2,584.60 कोटी
• लघु प्रकल्प क्षमता – 1–25 मेगावॅट
• उद्दिष्ट - 1500 मेगावॅट क्षमतेचे नवीन प्रकल्प
• मंत्रालय – नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालय
• महत्त्व : रोजगार निर्मिती + दुर्गम आणि डोंगराळ भागात वीज निर्मिती वाढेल

Important Affairs

21-03-2026

चालू घडामोडी | आंतरराष्ट्रीय वन दिन | International Day of Forests

International Day of Forests

📚 Subject : GS - दिनविशेष, पर्यावरण

प्रश्न) दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय वन दिन कधी साजरा केला जातो ?

(SSC GD 2023, वनरवनरक्षक भरती, महाराष्ट्र पोलीस भरती)

1. 1 जुलै

2. 21 जून

3. 21 मार्च

4. 1 मार्च

उत्तर : 21 मार्च

📰 बातमी काय ?

• आंतरराष्ट्रीय वन दिन (जागतिक वन दिन) दरवर्षी 21 मार्च रोजी जगभरात साजरा केला जातो.

• वने या महत्त्वपूर्ण परिसंस्था आहेत, ज्या हवामान नियमन, जैवविविधतेचे संवर्धन आणि समुदायांना आधार देतात.

🤔 पहिला आंतरराष्ट्रीय वन दिन केव्हा साजरी करण्यात आला ?

• संयुक्त राष्ट्र महासभेने (UNGA) 2012 मध्ये 21 मार्च हा दिवस आंतरराष्ट्रीय वन दिन म्हणून घोषित केला.

• पहिला अधिकृत दिवस 21 मार्च 2013 रोजी साजरा करण्यात आला.

🌳 आयोजक :

• संयुक्त राष्ट्र वन मंच (United Nations Forum on Forests) आणि अन्न व कृषी संघटना (Food and Agriculture Organization - FAO) यांच्या संयुक्त विद्यमाने आंतरराष्ट्रीय वन दिनाचे आयोजन केले जाते.

🌳 वनांचे महत्त्व आणि प्रभाव :

A) पर्यावरण संरक्षणात वनांची भूमिका :

• वने हे पृथ्वीचे फुफ्फुस मानले जातात. त्यांचे पर्यावरणीय महत्त्व खालील मुद्द्यांवरून स्पष्ट होते:

1) जैवविविधता संवर्धन (Biodiversity Conservation) :

• निवासस्थान : पृथ्वीवरील सुमारे 80% भूचर प्रजातींचे (प्राणी, पक्षी, कीटक) जंगल हे हक्काचे घर आहे.

• परिसंस्था समतोल : अन्नसाखळी टिकवून ठेवण्यासाठी आणि दुर्मिळ प्रजाती नष्ट होण्यापासून वाचवण्यासाठी वने आवश्यक आहेत.

2) हवामान बदलावर नियंत्रण (Climate Change Mitigation):

• कार्बन सिंक (Carbon Sink): झाडे वातावरणातील हानिकारक कार्बन डायऑक्साइड (CO₂) शोषून घेतात आणि ऑक्सिजन बाहेर सोडतात.

• तापमान नियंत्रण : जागतिक तापमान वाढ (Global Warming) रोखण्यासाठी वने नैसर्गिक ढाल म्हणून काम करतात.

3) जलचक्र आणि मृदा संरक्षण :

• जलचक्र : वने बाष्पीभवनाद्वारे पर्जन्यमानाचे प्रमाण कायम राखतात आणि भूजल पातळी वाढवण्यास मदत करतात.

• मृदा संरक्षण : झाडांची मुळे माती धरून ठेवतात, ज्यामुळे मृदेची धूप, भूस्खलन आणि वाळवंटीकरण रोखले जाते.

B) वनांचा आर्थिक प्रभाव (Forest Economy) :

• वने केवळ निसर्गाचा भाग नसून त्यातून मोठी 'हरित अर्थव्यवस्था' निर्माण होते:

1) उपजीविका आणि रोजगार :

• अवलंबित्व: जगभरात 1.6 अब्ज लोक त्यांच्या अन्नासाठी आणि उत्पन्नासाठी थेट जंगलांवर अवलंबून आहेत.

• साधनसंपत्ती: वनांमधून लाकूड, डिंक, मध, औषधी वनस्पती (NTFPs - Non-Timber Forest Products) मिळतात.

2) ग्रामीण आणि आदिवासी विकास :

• भारतातील आदिवासी समुदायांसाठी जंगल हेच उपजीविकेचे प्रमुख साधन आहे.

• अन्न, जळण (इंधन) आणि रोजगाराची सुरक्षा वनांमुळे मिळते.

3) औद्योगिक योगदान (Industrial Support):

• कच्चा माल : कागद उद्योग, बांधकाम क्षेत्र, फर्निचर आणि औषधनिर्माण उद्योगांना वनांतून कच्चा माल मिळतो.

• नूतनीकरणक्षम ऊर्जा: जैवइंधन (Biofuel) निर्मितीसाठी वनांचा उपयोग होतो.

💡 महत्त्वाचे उदाहरण (Case Study/Example) :

• भारतातील संयुक्त वन व्यवस्थापन : स्थानिक समुदाय आणि शासन मिळून वनांचे रक्षण करतात, ज्यामुळे पर्यावरणासोबतच स्थानिकांना रोजगारही मिळतो.

• चिपको आंदोलन : वने वाचवण्यासाठी झालेली ही एक ऐतिहासिक चळवळ आहे, जी शाश्वत विकासाचे उदाहरण देते.

2026 साठी आंतरराष्ट्रीय वन दिनाची संकल्पना (थीम) कोणती ?

• 2026 सालची संकल्पना “वने आणि अर्थव्यवस्था” ( "Forests and Economies")ही आहे.

• ही संकल्पना उपजीविका, उत्पन्न निर्मिती आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेत वनांची भूमिका अधोरेखित करते.

International Day of Forests

📚 Subject : GS - दिनविशेष, पर्यावरण

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय वन दिन कधी साजरा केला जातो ?
(SSC GD 2023, वनरवनरक्षक भरती, महाराष्ट्र पोलीस भरती)

1. 1 जुलै
2. 21 जून
3. 21 मार्च
4. 1 मार्च

उत्तर : 21 मार्च

📰 बातमी काय ?
• आंतरराष्ट्रीय वन दिन (जागतिक वन दिन) दरवर्षी 21 मार्च रोजी जगभरात साजरा केला जातो.
• वने या महत्त्वपूर्ण परिसंस्था आहेत, ज्या हवामान नियमन, जैवविविधतेचे संवर्धन आणि समुदायांना आधार देतात.

🤔 पहिला आंतरराष्ट्रीय वन दिन केव्हा साजरी करण्यात आला ?
• संयुक्त राष्ट्र महासभेने (UNGA) 2012 मध्ये 21 मार्च हा दिवस आंतरराष्ट्रीय वन दिन म्हणून घोषित केला.
• पहिला अधिकृत दिवस 21 मार्च 2013 रोजी साजरा करण्यात आला.

🌳 आयोजक :
• संयुक्त राष्ट्र वन मंच (United Nations Forum on Forests) आणि अन्न व कृषी संघटना (Food and Agriculture Organization - FAO) यांच्या संयुक्त विद्यमाने आंतरराष्ट्रीय वन दिनाचे आयोजन केले जाते.

🌳 वनांचे महत्त्व आणि प्रभाव :

A) पर्यावरण संरक्षणात वनांची भूमिका :
• वने हे पृथ्वीचे फुफ्फुस मानले जातात. त्यांचे पर्यावरणीय महत्त्व खालील मुद्द्यांवरून स्पष्ट होते:

1) जैवविविधता संवर्धन (Biodiversity Conservation) :
• निवासस्थान : पृथ्वीवरील सुमारे 80% भूचर प्रजातींचे (प्राणी, पक्षी, कीटक) जंगल हे हक्काचे घर आहे.
• परिसंस्था समतोल : अन्नसाखळी टिकवून ठेवण्यासाठी आणि दुर्मिळ प्रजाती नष्ट होण्यापासून वाचवण्यासाठी वने आवश्यक आहेत.

2) हवामान बदलावर नियंत्रण (Climate Change Mitigation):
• कार्बन सिंक (Carbon Sink): झाडे वातावरणातील हानिकारक कार्बन डायऑक्साइड (CO₂) शोषून घेतात आणि ऑक्सिजन बाहेर सोडतात.
• तापमान नियंत्रण : जागतिक तापमान वाढ (Global Warming) रोखण्यासाठी वने नैसर्गिक ढाल म्हणून काम करतात.

3) जलचक्र आणि मृदा संरक्षण :
• जलचक्र : वने बाष्पीभवनाद्वारे पर्जन्यमानाचे प्रमाण कायम राखतात आणि भूजल पातळी वाढवण्यास मदत करतात.
• मृदा संरक्षण : झाडांची मुळे माती धरून ठेवतात, ज्यामुळे मृदेची धूप, भूस्खलन आणि वाळवंटीकरण रोखले जाते.

B) वनांचा आर्थिक प्रभाव (Forest Economy) :
• वने केवळ निसर्गाचा भाग नसून त्यातून मोठी 'हरित अर्थव्यवस्था' निर्माण होते:

1) उपजीविका आणि रोजगार :
• अवलंबित्व: जगभरात 1.6 अब्ज लोक त्यांच्या अन्नासाठी आणि उत्पन्नासाठी थेट जंगलांवर अवलंबून आहेत.
• साधनसंपत्ती: वनांमधून लाकूड, डिंक, मध, औषधी वनस्पती (NTFPs - Non-Timber Forest Products) मिळतात.

2) ग्रामीण आणि आदिवासी विकास :
• भारतातील आदिवासी समुदायांसाठी जंगल हेच उपजीविकेचे प्रमुख साधन आहे.
• अन्न, जळण (इंधन) आणि रोजगाराची सुरक्षा वनांमुळे मिळते.

3) औद्योगिक योगदान (Industrial Support):
• कच्चा माल : कागद उद्योग, बांधकाम क्षेत्र, फर्निचर आणि औषधनिर्माण उद्योगांना वनांतून कच्चा माल मिळतो.
• नूतनीकरणक्षम ऊर्जा: जैवइंधन (Biofuel) निर्मितीसाठी वनांचा उपयोग होतो.

💡 महत्त्वाचे उदाहरण (Case Study/Example) :
• भारतातील संयुक्त वन व्यवस्थापन : स्थानिक समुदाय आणि शासन मिळून वनांचे रक्षण करतात, ज्यामुळे पर्यावरणासोबतच स्थानिकांना रोजगारही मिळतो.
• चिपको आंदोलन : वने वाचवण्यासाठी झालेली ही एक ऐतिहासिक चळवळ आहे, जी शाश्वत विकासाचे उदाहरण देते.

2026 साठी आंतरराष्ट्रीय वन दिनाची संकल्पना (थीम) कोणती ?
• 2026 सालची संकल्पना “वने आणि अर्थव्यवस्था” ( "Forests and Economies")ही आहे.
• ही संकल्पना उपजीविका, उत्पन्न निर्मिती आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेत वनांची भूमिका अधोरेखित करते.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : International Day of Forests

• आंतरराष्ट्रीय वन दिन — 21 मार्च
• घोषणा (UNGA) — 2012
• पहिल्यांदा साजरा — 21 मार्च 2013
• आयोजक — United Nations Forum on Forests + Food and Agriculture Organization
• 2026 थीम — “वने आणि अर्थव्यवस्था”

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : International Day of Forests

• आंतरराष्ट्रीय वन दिन — 21 मार्च

• घोषणा (UNGA) — 2012

• पहिल्यांदा साजरा — 21 मार्च 2013

• आयोजक — United Nations Forum on Forests + Food and Agriculture Organization

• 2026 थीम — “वने आणि अर्थव्यवस्था”

Important Affairs

20-03-2026

चालू घडामोडी | महाड सत्याग्रह

Mahad Satyagraha

📚 Subject : GS - इतिहास - आधुनिक भारताचा इतिहास, महाराष्ट्राचा इतिहास

प्रश्न) महाड सत्याग्रहाचा मुख्य उद्देश काय होता ?

1. मंदिर प्रवेशाचा अधिकार मिळवणे

2. सार्वजनिक पाण्याच्या स्रोतांवर समान हक्क मिळवणे

3. शिक्षणाचा प्रसार करणे

4. स्वातंत्र्य मिळवणे

उत्तर : सार्वजनिक पाण्याच्या स्रोतांवर समान हक्क मिळवणे

📰 बातमी काय ?

• महाड येथील ऐतिहासिक चवदार तळे सत्याग्रहाच्या 99 व्या वर्धापन दिनानिमित्त 20 मार्च 2026 रोजी महाराष्ट्र शासन स्तरावर विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले.

• चवदार तळ्याच्या सुशोभीकरणाच्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाचे भूमिपूजन करण्यात येणार आहे.

• या प्रकल्पासाठी 55 कोटी रुपयांच्या निधीस प्रशासकीय मान्यता देण्यात आली.

‘सामाजिक सशक्तीकरण दिन’ केव्हा असतो ?

• 20 मार्च हा दिवस देशभरात ‘सामाजिक सशक्तीकरण दिन’ (Social Empowerment Day)म्हणूनही साजरा केला जातो.

महाड सत्याग्रह काय आहे ?

महाड सत्याग्रहाचे नेतृत्व कोणी केले ?

• महाड सत्याग्रह हे डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली 1927 मध्ये झालेले एक ऐतिहासिक आंदोलन होते

• त्या काळात दलित समाजाला सार्वजनिक ठिकाणांवर, विशेषतः पाण्याच्या स्रोतांवर, प्रवेश करण्यास मनाई होती.

• या अन्यायकारक प्रथेला विरोध करून समानतेचा अधिकार मिळवण्यासाठी हा सत्याग्रह उभा राहिला.

🎯 हा संघर्ष उभा राहण्यामागचं कारण काय होतं ?

• 1923 मध्ये एस. के. बोले यांनी बॉम्बे विधान परिषदेत एक महत्त्वाचा ठराव मांडला.

• या ठरावानुसार सार्वजनिक विहिरी, तलाव आणि धर्मशाळा सर्वांसाठी खुली असावीत, असे सांगण्यात आले.

• 1924 मध्ये महाड नगरपालिकेने हा ठराव मान्य केला, पण प्रत्यक्षात उच्चवर्णीयांच्या विरोधामुळे दलितांना चवदार तळ्यातून पाणी घेता येत नव्हते.

• म्हणूनच कायद्याने अधिकार मिळूनही तो वापरता येत नव्हता — हेच या आंदोलनाचे तात्काळ कारण होते.

⚙️ महाड सत्याग्रहात नेमकं काय घडलं ?

• 20 मार्च 1927 रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी हजारो लोकांसह चवदार तळ्याकडे शांततेत मोर्चा काढला.

• त्यांनी स्वतः त्या तळ्यातील पाणी पिऊन शतकानुशतकांच्या अस्पृश्यतेच्या प्रथेला थेट आव्हान दिले.

• या घटनेनंतर उच्चवर्णीय समाजात तीव्र प्रतिक्रिया उमटली.

• आंदोलनकर्त्यांबरोबर संघर्ष झाला आणि तळ्याचे तथाकथित “शुद्धीकरण” करण्यात आले.

• यानंतर डिसेंबर 1927 मध्ये डॉ. बाबासाहेबांनी मनुस्मृतीचे दहन केले, ज्यातून त्यांनी जातीय व्यवस्थेचा तीव्र निषेध व्यक्त केला.

• शेवटी, दीर्घ न्यायालयीन लढ्यानंतर 1937 मध्ये बॉम्बे हायकोर्टाने निर्णय देत चवदार तळे सर्वांसाठी खुले असल्याचे घोषित केले.

महाड सत्याग्रह
Mahad Satyagraha

📚 Subject : GS - इतिहास - आधुनिक भारताचा इतिहास, महाराष्ट्राचा इतिहास

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) महाड सत्याग्रहाचा मुख्य उद्देश काय होता ?

1. मंदिर प्रवेशाचा अधिकार मिळवणे
2. सार्वजनिक पाण्याच्या स्रोतांवर समान हक्क मिळवणे
3. शिक्षणाचा प्रसार करणे
4. स्वातंत्र्य मिळवणे

उत्तर : सार्वजनिक पाण्याच्या स्रोतांवर समान हक्क मिळवणे

📰 बातमी काय ?
• महाड येथील ऐतिहासिक चवदार तळे सत्याग्रहाच्या 99 व्या वर्धापन दिनानिमित्त 20 मार्च 2026 रोजी महाराष्ट्र शासन स्तरावर विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले.
• चवदार तळ्याच्या सुशोभीकरणाच्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाचे भूमिपूजन करण्यात येणार आहे.
• या प्रकल्पासाठी 55 कोटी रुपयांच्या निधीस प्रशासकीय मान्यता देण्यात आली.

‘सामाजिक सशक्तीकरण दिन’ केव्हा असतो ?
• 20 मार्च हा दिवस देशभरात ‘सामाजिक सशक्तीकरण दिन’ (Social Empowerment Day)म्हणूनही साजरा केला जातो.

महाड सत्याग्रह काय आहे ?
महाड सत्याग्रहाचे नेतृत्व कोणी केले ?

• महाड सत्याग्रह हे डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली 1927 मध्ये झालेले एक ऐतिहासिक आंदोलन होते
• त्या काळात दलित समाजाला सार्वजनिक ठिकाणांवर, विशेषतः पाण्याच्या स्रोतांवर, प्रवेश करण्यास मनाई होती.
• या अन्यायकारक प्रथेला विरोध करून समानतेचा अधिकार मिळवण्यासाठी हा सत्याग्रह उभा राहिला.

🎯 हा संघर्ष उभा राहण्यामागचं कारण काय होतं ?
• 1923 मध्ये एस. के. बोले यांनी बॉम्बे विधान परिषदेत एक महत्त्वाचा ठराव मांडला.
• या ठरावानुसार सार्वजनिक विहिरी, तलाव आणि धर्मशाळा सर्वांसाठी खुली असावीत, असे सांगण्यात आले.
• 1924 मध्ये महाड नगरपालिकेने हा ठराव मान्य केला, पण प्रत्यक्षात उच्चवर्णीयांच्या विरोधामुळे दलितांना चवदार तळ्यातून पाणी घेता येत नव्हते.
• म्हणूनच कायद्याने अधिकार मिळूनही तो वापरता येत नव्हता — हेच या आंदोलनाचे तात्काळ कारण होते.

⚙️ महाड सत्याग्रहात नेमकं काय घडलं ?
• 20 मार्च 1927 रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी हजारो लोकांसह चवदार तळ्याकडे शांततेत मोर्चा काढला.
• त्यांनी स्वतः त्या तळ्यातील पाणी पिऊन शतकानुशतकांच्या अस्पृश्यतेच्या प्रथेला थेट आव्हान दिले.
• या घटनेनंतर उच्चवर्णीय समाजात तीव्र प्रतिक्रिया उमटली.
• आंदोलनकर्त्यांबरोबर संघर्ष झाला आणि तळ्याचे तथाकथित “शुद्धीकरण” करण्यात आले.
• यानंतर डिसेंबर 1927 मध्ये डॉ. बाबासाहेबांनी मनुस्मृतीचे दहन केले, ज्यातून त्यांनी जातीय व्यवस्थेचा तीव्र निषेध व्यक्त केला.
• शेवटी, दीर्घ न्यायालयीन लढ्यानंतर 1937 मध्ये बॉम्बे हायकोर्टाने निर्णय देत चवदार तळे सर्वांसाठी खुले असल्याचे घोषित केले.

🎯 या आंदोलनाचे महत्त्व काय आहे ?
• महाड सत्याग्रह हा केवळ पाण्याचा प्रश्न नव्हता, तर तो मानवी सन्मान, समानता आणि सामाजिक न्यायाचा लढा होता.
• या आंदोलनामुळे दलित चळवळीत एक मोठा बदल झाला.
• पूर्वी अर्ज आणि विनंत्या केल्या जात होत्या, पण आता थेट कृती करण्याचा मार्ग स्वीकारला गेला.
• यामध्ये महिलांचाही सक्रिय सहभाग होता, ज्यामुळे हा आंदोलन सामाजिक आणि स्त्रीवादी दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचा ठरतो.

🏛️ संविधानाशी या घटनेचा काय संबंध आहे ?
• महाड सत्याग्रहातून मांडले गेलेले समानतेचे विचार पुढे भारतीय संविधानाचा भाग बनले.
विशेषतः:
✍️ कलम 15 – भारतीय संविधानातील कलम 15 हे 'समानतेच्या हक्काचा' एक महत्त्वाचा भाग असून ते केवळ धर्म, वंश, जात, लिंग, किंवा जन्मस्थान या आधारावर नागरिकांमध्ये भेदभाव करण्यास मनाई करते.
✍️ कलम 17 – 'अस्पृश्यता नष्ट' नष्ट करणे. (Abolition of Untouchability)

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : महाड सत्याग्रह

• महाड सत्याग्रह — 20 मार्च 1927
• नेतृत्व — डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
• ठिकाण — महाड (चवदार तळे)
• मुख्य मुद्दा — सार्वजनिक पाण्यावर समान हक्क
• घटना — मनुस्मृती दहन (1927), न्यायालयीन विजय (1937)
• संविधान संदर्भ — कलम 15 व 17
• ‘सामाजिक सशक्तीकरण दिन’ - 20 मार्च

🎯 या आंदोलनाचे महत्त्व काय आहे ?

• महाड सत्याग्रह हा केवळ पाण्याचा प्रश्न नव्हता, तर तो मानवी सन्मान, समानता आणि सामाजिक न्यायाचा लढा होता.

• या आंदोलनामुळे दलित चळवळीत एक मोठा बदल झाला.

• पूर्वी अर्ज आणि विनंत्या केल्या जात होत्या, पण आता थेट कृती करण्याचा मार्ग स्वीकारला गेला.

• यामध्ये महिलांचाही सक्रिय सहभाग होता, ज्यामुळे हा आंदोलन सामाजिक आणि स्त्रीवादी दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचा ठरतो.

🏛️ संविधानाशी या घटनेचा काय संबंध आहे ?

• महाड सत्याग्रहातून मांडले गेलेले समानतेचे विचार पुढे भारतीय संविधानाचा भाग बनले.

विशेषतः:

✍️ कलम 15 – भारतीय संविधानातील कलम 15 हे 'समानतेच्या हक्काचा' एक महत्त्वाचा भाग असून ते केवळ धर्म, वंश, जात, लिंग, किंवा जन्मस्थान या आधारावर नागरिकांमध्ये भेदभाव करण्यास मनाई करते.

✍️ कलम 17 – 'अस्पृश्यता नष्ट' नष्ट करणे. (Abolition of Untouchability)

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : महाड सत्याग्रह

• महाड सत्याग्रह — 20 मार्च 1927

• नेतृत्व — डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

• ठिकाण — महाड (चवदार तळे)

• मुख्य मुद्दा — सार्वजनिक पाण्यावर समान हक्क

• घटना — मनुस्मृती दहन (1927), न्यायालयीन विजय (1937)

• संविधान संदर्भ — कलम 15 व 17

• ‘सामाजिक सशक्तीकरण दिन’ - 20 मार्च

Important Affairs

20-03-2026

चालू घडामोडी | आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन

International Day of Happiness

📚 Subject : GS - दिनविशेष

प्रश्न) दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन (International Day of Happiness) केव्हा साजरी करण्यात येतो ?

1. 1 मार्च

2. 8 मार्च

3. 14 मार्च

4. 20 मार्च

उत्तर : 20 मार्च

🧐 आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन केव्हा आणि का साजरी करतात ?

• दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन 20 मार्च रोजी साजरी करण्यात येतो.

• आनंदी राहणं आपल्या आयुष्यात किती महत्त्वाचं आहे त्याचप्रमाणे

• मानसिक आरोग्य आणि लोककल्याण या दोन्ही गोष्टींना प्रत्येक व्यक्तीने आणि प्रशासनाने महत्त्व द्यावे, याची आठवण करुन देण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.

• सरकारे आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी मानवी हक्कांचे समर्थन करून आनंदाला आधार देणाऱ्या सोईंसीठी गुंतवणूक करण्याचे आवाहन हा दिवस करतो.

🤔 आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन कोणत्या देशाच्या पुढाकाराने सुरू करण्यात आला ?

🧐 Which country proposed International Happiness Day?

• 1970 च्या दशकाच्या सुरुवातीपासूनच राष्ट्रीय उत्पन्नापेक्षा राष्ट्रीय आनंदाचे मूल्य ओळखणारा आणि सकल राष्ट्रीय उत्पादनापेक्षा सकल राष्ट्रीय आनंदाचे ध्येय प्रसिद्धपणे स्वीकारणारा भूतान 🇧🇹 या देशाने हा ठराव मांडला होता.

• आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन (International Day of Happiness) साजरा करण्याचा प्रस्ताव भूतानच्या राजाने युनायटेड नेशन्सकडे पाठवला होता.

🤔 संयुक्त राष्ट्राने आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन साजरा करण्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी केव्हा दिली ?

• संयुक्त राष्ट्रांच्या सभेत 12 जुलै 2012 रोजी झालेल्या ठरावामध्ये 20 मार्च हा दिवस आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन (International Day of Happiness) म्हणून घोषित करण्याच्या निर्णयाला मंजूरी देण्यात आली.

आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन
International Day of Happiness

📚 Subject : GS - दिनविशेष

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन (International Day of Happiness) केव्हा साजरी करण्यात येतो ?

1. 1 मार्च
2. 8 मार्च
3. 14 मार्च
4. 20 मार्च

उत्तर : 20 मार्च

🧐 आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन केव्हा आणि का साजरी करतात ?
• दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन 20 मार्च रोजी साजरी करण्यात येतो.
• आनंदी राहणं आपल्या आयुष्यात किती महत्त्वाचं आहे त्याचप्रमाणे
• मानसिक आरोग्य आणि लोककल्याण या दोन्ही गोष्टींना प्रत्येक व्यक्तीने आणि प्रशासनाने महत्त्व द्यावे, याची आठवण करुन देण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.
• सरकारे आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी मानवी हक्कांचे समर्थन करून आनंदाला आधार देणाऱ्या सोईंसीठी गुंतवणूक करण्याचे आवाहन हा दिवस करतो.

🤔 आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन कोणत्या देशाच्या पुढाकाराने सुरू करण्यात आला ?
🧐 Which country proposed International Happiness Day?

• १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीपासूनच राष्ट्रीय उत्पन्नापेक्षा राष्ट्रीय आनंदाचे मूल्य ओळखणारा आणि सकल राष्ट्रीय उत्पादनापेक्षा सकल राष्ट्रीय आनंदाचे ध्येय प्रसिद्धपणे स्वीकारणारा भूतान या देशाने हा ठराव मांडला होता.
• आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन (International Day of Happiness) साजरा करण्याचा प्रस्ताव भूतानच्या राजाने युनायटेड नेशन्सकडे पाठवला होता.

🤔 संयुक्त राष्ट्राने आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन साजरा करण्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी केव्हा दिली ?
• संयुक्त राष्ट्रांच्या सभेत 12 जुलै 2012 रोजी झालेल्या ठरावामध्ये 20 मार्च हा दिवस आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन (International Day of Happiness) म्हणून घोषित करण्याच्या निर्णयाला मंजूरी देण्यात आली.

🧐 पहिला आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन केव्हा साजरी करण्यात आला ?
• 20 मार्च 2013 रोजी पहिला आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन साजरी करण्यात आला.

🎯 आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन 2026 ची संकल्पना (थीम) काय आहे ?
🎯 What is the theme of the International Day of Happiness 2026 ?

• केअरिंग अँड शेअरिंग (Caring and Sharing) ही आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन 2026 ची संकल्पना आहे.
• ही संकल्पना समाजामध्ये दयाळूपणा, सहानुभूती आणि एकमेकांना मदत करण्याच्या वृत्तीला प्रोत्साहन देते.

🎯 जागतिक आनंद दिन आणि शाश्वत विकास उद्दिष्ट्ये :
• जागतिक आनंद दिन हा संयुक्त राष्ट्रांच्या शाश्वत विकास ध्येय (Sustainable Development Goals) संबंधित आहे,
उदाहरणार्थ :
• गरिबी संपवणे
• असमानता कमी करणे
• आरोग्य आणि कल्याणाला प्रोत्साहन देणे
• पर्यावरणीय शाश्वतता सुनिश्चित करणे
• जागतिक भागीदारी मजबूत करणे

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : International Day of Happiness

• आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन - 20 मार्च
• घोषणा – 12 जुलै 2012 (संयुक्त राष्ट्र ठराव)
• पहिला साजरा – 20 मार्च 2013
• पुढाकार – भूतान
• मुख्य उद्देश – मानसिक आरोग्य, लोककल्याण आणि आनंदाचे महत्त्व अधोरेखित करणे
• 2026 थीम – “केअरिंग अँड शेअरिंग” (Caring and Sharing)

🧐 पहिला आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन केव्हा साजरी करण्यात आला ?

• 20 मार्च 2013 रोजी पहिला आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन साजरी करण्यात आला.

🎯 आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन 2026 ची संकल्पना (थीम) काय आहे ?

🎯 What is the theme of the International Day of Happiness 2026 ?

• केअरिंग अँड शेअरिंग (Caring and Sharing) ही आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन 2026 ची संकल्पना आहे.

• ही संकल्पना समाजामध्ये दयाळूपणा, सहानुभूती आणि एकमेकांना मदत करण्याच्या वृत्तीला प्रोत्साहन देते.

🎯 जागतिक आनंद दिन आणि शाश्वत विकास उद्दिष्ट्ये :

• जागतिक आनंद दिन हा संयुक्त राष्ट्रांच्या शाश्वत विकास ध्येय (Sustainable Development Goals) संबंधित आहे,

उदाहरणार्थ :

• गरिबी संपवणे

• असमानता कमी करणे

• आरोग्य आणि कल्याणाला प्रोत्साहन देणे

• पर्यावरणीय शाश्वतता सुनिश्चित करणे

• जागतिक भागीदारी मजबूत करणे

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : International Day of Happiness

• आंतरराष्ट्रीय आनंद दिन - 20 मार्च

• घोषणा – 12 जुलै 2012 (संयुक्त राष्ट्र ठराव)

• पहिला साजरा – 20 मार्च 2013

• पुढाकार – भूतान

• मुख्य उद्देश – मानसिक आरोग्य, लोककल्याण आणि आनंदाचे महत्त्व अधोरेखित करणे

• 2026 थीम – “केअरिंग अँड शेअरिंग” (Caring and Sharing)

Important Affairs

20-03-2026

चालू घडामोडी | कृषी सखी उपक्रमाचा शुभारंभ

Agriculture Insurance Company of India Ltd. (AIC), Krishi Sakhi initiative , to promote women’s participation in agriculture sector, krushi shetratil mailanche yogdan, women empowerment, women role in Indian Agriculture shetkari yojna, government scheme for farmers, world current affair, jagtik ghadamodi, world news, Chalu Ghadamodi 2025, Chalu Ghadamodi Marathi, Chalu Ghadamodi PDF Download, Chalu Ghadamodi Test Series, Chalu Ghadamodi Prashnottare, Mahatvachya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Sarav Prashna, Darrojchya Chalu Ghadamodi, Chalu Ghadamodi Marathi Masik, Talathi Chalu Ghadamodi 2025, Talathi Bharti Chalu Ghadamodi, Talathi Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, RRB Group D Chalu Ghadamodi Marathi, Railway Bharti Chalu Ghadamodi, RRB Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, Maharashtra Police Bharti Chalu Ghadamodi, Police Bharti Chalu Ghadamodi Prashnottare, Maharashtra Police Chalu Ghadamodi 2025, SSC GD Chalu Ghadamodi Marathit, SSC Bharti Chalu Ghadamodi, SSC Prashnsancha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Bharti Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Pariksha Chalu Ghadamodi, Vanrakshak Prashnapatrika Chalu Ghadamodi, Agniveer Bharti Chalu Ghadamodi 2025, Agniveer Spardha Pariksha Chalu Ghadamodi, Agniveer Sarav Prashna Chalu Ghadamodi, tcs chalu ghadamodi, ibps chalu ghadamodi, chalu Ghadamodi Marathi, current Affair marathi madhe, 2024 cha chalu Ghadamodi, police Bharti chalu Ghadamodi, police Bharti prashnasanch, police Bharti GK prashna, Mpsc chalu Ghadamodi, sarkari Naukri, sarkari job, sarkari yojna, Maharashtra cha chalu Ghadamodi, Maharashtra government yojna, PSI syllabus, PSI cutoff, police Bharti syllabus, police Bharti cutoff, police Bharti merit, MPSC Sathi book, MPSC Sathi pustak, police Bharti Sathi pustak, police Bharti magil prashnapatrika, MPSC previous years question papers, Mumbai police Bharti, Mumbai police Bharti Lekhi kadhi ahe, government GR, police Bharti result, MPSC result, SSC GD merit, sscgd syllabus, army Bharti merit, army Bharti result, UPSC Marathi, combine pariksha, talathi, talathi syllabus, talathi cutoff, talathi book list, talathi result, talathi merit, tcs mock test, tcs pattern, ibps pattern, tcs pyq, tcs sarav paper, tcs talathi paper, tcs pattern notes, tcs prashnasanch, tcs gk gs, tcs maths, tcs talathi, talathi jaga kiti ahe, saralseva exam, saralseva pariksha, saralseva result, zilha parishad Bharti, zilha parishad prashnapstrika, dinvishesh, Chalu Ghadamodi Marathi madhun, current Affair marathi madhe, headline-news, maharashtra-news, jhattpatt-batmya, pib, marathi batmya, government new channel, Pib, akashvani, the Hindu, Indian express, Loksatta, Lokmat, Dainik Bhaskar, sansad news, editorial, sampadkiya, vishleshan, Loksabha news, rajyasabha news, SSC GD notes, sscgd question papers, sscgd exam answer, results, SSC GD admit card, sscgd ground, exam centre, mpsc main answer writing, maharashtra police recruitment 2025, maharashtra police exam updates, maharashtra police bharti latest news, maharashtra police exam calendar 2025, maharashtra police exam syllabus pdf download, maharashtra police bharti exam pattern 2025, maharashtra police constable syllabus, physical test details maharashtra police, maharashtra police bharti admit card 2025, maharashtra police hall ticket download, maharashtra police exam admit card date, maharashtra police study material pdf, maharashtra police exam preparation tips, maharashtra police mock tests free, best books for maharashtra police exam, maharashtra police bharti previous year papers pdf, maharashtra police constable sample papers, maharashtra police si model question papers, maharashtra police eligibility criteria 2025, age limit for maharashtra police bharti, educational qualification maharashtra police, maharashtra police result 2025, maharashtra police merit list, maharashtra police exam cutoff marks, maharashtra police online application 2025, maharashtra police physical test details, document verification for maharashtra police bharti, maharashtra police recruitment 2024, maharashtra police exam calendar 2024, maharashtra police bharti exam pattern 2024, maharashtra police bharti admit card 2024, maharashtra police eligibility criteria 2024, maharashtra police result 2024, maharashtra police online application 2024, RRB Group D, Railway Group D, Railway Recruitment Board Group D, Railway Group D Exam, Railway Group Notification, Railway Group D Vacancy, Railway Group D Syllabus, Railway Group D Eligibility, Railway Group D Application, Railway Group D Admit Card, Railway Group D Result, Railway Group D Cut Off, Railway Group D Salary, Railway Group D Jobs, RRB Group D Study Material, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Mock Tests, RRB Group D Exam Pattern, current Affair, General Science, GK, GS, General Awareness, current affairs marathi , Mathematics, General Intelligence and reasoning, RRB chalu Ghadamodi, RRB Group D marathi notes, samanya vinyan, samanya, nyan, railway notes marathi madhe, railway pagar, pagar ani bhatta, railway bharti notes marathi, railway bhartichi tayari kashi karaychi, railway bharti magil varshanche prashnapatrika, railway bhartipyq, railway bharti prashnasanch, railway bharti test paper, railwetvnokrichi sandhi, railway job, railway bharticha syllabus, railway bharti pattern, railway bharti imp prashn, railway bhartila vicharle janare prashn, competitive exam, spardha parisha, railway bharti online class, railway bharti class, railway bharti chi tayari kashi karaychi, RRB Group D Syllabus, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Eligibility Criteria, RRB Group D Notification, RRB Group D Application, RRB Group D Admit Card, RRB Group D Result, RRB Group D Cut Off, RRB Group D Salary, RRB Group D Jobs, RRB Group D Coaching, RRB Group D Study Material, RRB Group D Mock Tests, Railway Group D Level 1, RRB Group D 2025, RRB Group D Level 1, RRB Group D Posts, RRB Group D Exam Pattern, RRB Group D Exam Date, RRB Group D Online Application, RRB Group D Previous Papers, RRB Group D Preparation Tips, RRB Group D Study Material, RRB Group D Coaching, RRB Group D Mock Tests, How to prepare for RRB Group D exam, RRB Group D exam syllabus 2025, RRB Group D eligibility criteria 2025, RRB Group D application form 2025, RRB Group D admit card download, RRB Group D result date 2025, RRB Group D cut off marks 2025, RRB Group D salary and allowances, Best books for RRB Group D exam, Online coaching for RRB Group D, Railway Group D , RRB Group D, Railway Jobs , Government Jobs, Railway Recruitment, RRB Group D Exam, Railway Group D Vacancy, RRB Group D Notification, Railway Group D Application, RRB Group D Salary, aajcha dinveshesh, suvichaar, jagtik dinveshsh, dinveshsh

Launch of Krishi Sakhi Initiative

📚 Subject : GS - अर्थशास्त्र - कृषी

प्रश्न) ‘कृषी सखी उपक्रम’ (Krishi Sakhi Initiative) कोणत्या संस्थेने सुरू केला आहे ?

1. भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR)

2. नाबार्ड (NABARD)

3. भारतीय विमा नियामक आणि विकास प्राधिकरण (IRDAI)

4. ॲग्रीकल्चर इन्शुरन्स कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (AIC)

उत्तर : ॲग्रीकल्चर इन्शुरन्स कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (AIC)

📰 बातमी काय ?

• अलिकडेच, ॲग्रीकल्चर इन्शुरन्स कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (Agriculture Insurance Company of India Limited) ने ‘कृषी सखी उपक्रम’ सुरू केला आहे.

🤔 ‘कृषी सखी उपक्रम’ म्हणजे नेमकं काय ?

• हा एक राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रम आहे, जो विशेषतः महिला शेतकऱ्यांसाठी राबवला जात आहे.

• या उपक्रमाद्वारे महिलांना शेती व्यवस्थापन, पीक विमा योजना आणि त्यांचे फायदे याबाबत माहिती व प्रशिक्षण दिले जाते.

• यामुळे महिला केवळ शेतीत सहभागी राहत नाहीत, तर त्या निर्णय प्रक्रियेत आणि आर्थिकदृष्ट्या अधिक सक्षम बनतात.

‘कृषी सखी उपक्रम’ (Krishi Sakhi Initiative) कोणत्या संस्थेने सुरू केला ?

• ॲग्रीकल्चर इन्शुरन्स कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (AIC) ने हा उपक्रम सुरू केला आहे.

• ही संस्था भारतातील पीक विम्याचे काम पाहणारी प्रमुख सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनी आहे.

✍️ संदर्भ : संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटनेने (FAO) 2026 हे वर्ष 'आंतरराष्ट्रीय महिला शेतकरी वर्ष' म्हणून घोषित केले आहे. याचेच औचित्य साधून AIC ने हा वर्षभर चालणारा उपक्रम राबवण्याचे ठरवले आहे.

कृषी सखी उपक्रमाचा शुभारंभ
Launch of Krishi Sakhi Initiative

📚 Subject : GS - अर्थशास्त्र - कृषी

सरळसेवा, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , रेल्वे भरती, SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) ‘कृषी सखी उपक्रम’ (Krishi Sakhi Initiative) कोणत्या संस्थेने सुरू केला आहे ?

1. भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR)
2. नाबार्ड (NABARD)
3. भारतीय विमा नियामक आणि विकास प्राधिकरण (IRDAI)
4. ॲग्रीकल्चर इन्शुरन्स कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (AIC)

उत्तर : ॲग्रीकल्चर इन्शुरन्स कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (AIC)

📰 बातमी काय ?
• अलिकडेच, ॲग्रीकल्चर इन्शुरन्स कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (Agriculture Insurance Company of India Limited) ने ‘कृषी सखी उपक्रम’ सुरू केला आहे.

🤔 ‘कृषी सखी उपक्रम’ म्हणजे नेमकं काय ?
• हा एक राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रम आहे, जो विशेषतः महिला शेतकऱ्यांसाठी राबवला जात आहे.
• या उपक्रमाद्वारे महिलांना शेती व्यवस्थापन, पीक विमा योजना आणि त्यांचे फायदे याबाबत माहिती व प्रशिक्षण दिले जाते.
• यामुळे महिला केवळ शेतीत सहभागी राहत नाहीत, तर त्या निर्णय प्रक्रियेत आणि आर्थिकदृष्ट्या अधिक सक्षम बनतात.

‘कृषी सखी उपक्रम’ (Krishi Sakhi Initiative) कोणत्या संस्थेने सुरू केला ?

• ॲग्रीकल्चर इन्शुरन्स कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (AIC) ने हा उपक्रम सुरू केला आहे.
• ही संस्था भारतातील पीक विम्याचे काम पाहणारी प्रमुख सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनी आहे.
✍️ संदर्भ : संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटनेने (FAO) 2026 हे वर्ष 'आंतरराष्ट्रीय महिला शेतकरी वर्ष' म्हणून घोषित केले आहे. याचेच औचित्य साधून AIC ने हा वर्षभर चालणारा उपक्रम राबवण्याचे ठरवले आहे.

🎯 या उपक्रमामागचा उद्देश काय आहे ?
• या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश महिला शेतकऱ्यांना सक्षम बनवणे, त्यांचा शेती आणि पीक विमा क्षेत्रातील सहभाग वाढवणे आणि त्यांना अधिक जागरूक करणे हा आहे.
• भारतातील कृषी क्षेत्र मजबूत करण्यासाठी महिलांच्या योगदानाचा गौरव करणे.
• तसेच, समावेशक (inclusive) आणि लिंग-संवेदनशील (gender-sensitive) कृषी विकासाला चालना देणे हा देखील महत्त्वाचा हेतू आहे.

⚙️ या उपक्रमाची वैशिष्ट्ये काय आहेत ?
• या उपक्रमात 2026 दरम्यान नियोजनबद्ध पद्धतीने विविध कार्यक्रम आयोजित केले जाणार आहेत.
• महिन्यागणिक जागरूकता मोहिमा राबवल्या जातील, ज्यामध्ये व्हिडिओ, वॉकथॉन आणि कार्यशाळांचा समावेश असेल.
• महिला शेतकऱ्यांसाठी क्षमता विकास (capacity building) कार्यक्रमांद्वारे त्यांना पीक विमा योजनांची सविस्तर माहिती दिली जाईल.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :

• कृषी सखी उपक्रम → महिला शेतकरी सक्षमीकरण
• सुरूवात → Agriculture Insurance Company of India Limited
• मुख्य फोकस → शेती + पीक विमा जागरूकता
• उद्देश → महिला शेतकऱ्यांना सक्षम बनवणे +कृषी क्षेत्रातील त्यांच्या योगदानाचा गौरव करणे.

🎯 या उपक्रमामागचा उद्देश काय आहे ?

• या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश महिला शेतकऱ्यांना सक्षम बनवणे, त्यांचा शेती आणि पीक विमा क्षेत्रातील सहभाग वाढवणे आणि त्यांना अधिक जागरूक करणे हा आहे.

• भारतातील कृषी क्षेत्र मजबूत करण्यासाठी महिलांच्या योगदानाचा गौरव करणे.

• तसेच, समावेशक (inclusive) आणि लिंग-संवेदनशील (gender-sensitive) कृषी विकासाला चालना देणे हा देखील महत्त्वाचा हेतू आहे.