चालू घडामोडी | एम. एस. साहू समिती
M.S. Sahoo Committee
Subject : GS - अर्थशास्त्र, समिती
सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न
प्रश्न) अलिकडेच, राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली अंतर्गत निश्चित पेन्शन (Assured Pension) व्यवस्था तयार करण्यासाठी कोणत्या तज्ज्ञ समितीची स्थापना करण्यात आली आहे ?
1. एम. एस. साहू समिती
2. उर्जित पटेल समिती
3. शक्तिकांत दास समिती
4. अजय त्यागी समिती
उत्तर : एम. एस. साहू समिती
📰 बातमी काय ?
• Pension Fund Regulatory and Development Authority (PFRDA) या पेन्शन नियामक संस्थेने राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली (National Pension System – NPS) अंतर्गत निवृत्तीनंतर नागरिकांना निश्चित व अंदाजे पेन्शन मिळावे, यासाठी एक तज्ज्ञ समिती स्थापन केली आहे.
🧠 एम. एस. साहू समिती म्हणजे काय ?
• एम. एस. साहू समिती ही 15 सदस्यांची तज्ज्ञ समिती आहे.
• या समितीची स्थापना NPS अंतर्गत अशा पेन्शन योजनांची चौकट तयार करण्यासाठी करण्यात आली आहे, ज्या योजनांमधून निवृत्तीनंतर नागरिकांना निश्चित किंवा किमान अंदाजे उत्पन्न (Assured / Predictable Pension) मिळू शकेल.
• मुख्य उद्देश : NPS मधील बाजाराशी निगडित जोखीम (Market-linked Risk) कमी करून स्थिर उत्पन्न देणारी पेन्शन व्यवस्था तयार करणे हा या समितीचा मुख्य उद्देश आहे.
👤 समितीचे अध्यक्ष – एम. एस. साहू :
• एम. एस. साहू हे आर्थिक व नियामक क्षेत्रातील अनुभवी अधिकारी आहेत.
• ते यापूर्वी भारताच्या दिवाळखोरी व दिवाणी प्रक्रिया नियंत्रक संस्था असलेल्या Insolvency and Bankruptcy Board of India (IBBI) चे अध्यक्ष होते.
• त्यांच्या अनुभवाचा उपयोग करून पेन्शन क्षेत्रात मजबूत व विश्वासार्ह व्यवस्था उभी करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
🎯 एम. एस. साहू समितीची उद्दिष्टे :
• या समितीचे प्रमुख उद्दिष्ट असे आहे की, NPS ही केवळ बचत योजना (Savings Scheme) न राहता ती आजीवन उत्पन्न देणारी व्यवस्था (Lifelong Income System) बनावी.
• त्यासाठी निवृत्तीनंतर पेन्शनची रक्कम, कालावधी आणि अटी याबाबत स्पष्टता आणण्यावर भर देण्यात येणार आहे.
📈 या समितीचे महत्त्व :
• ही समिती NPS मधील सर्वात मोठी अडचण म्हणजे निवृत्तीनंतरच्या उत्पन्नातील अनिश्चितता दूर करण्याचा प्रयत्न करते.
• यामुळे भारतातील वाढत्या वृद्ध लोकसंख्येसाठी आर्थिक सुरक्षितता वाढेल.
• तसेच खासगी क्षेत्रातील कर्मचारी आणि स्वयंरोजगार करणाऱ्या नागरिकांचा NPS वरचा विश्वास वाढण्यास मदत होईल.
🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :
• समितीचे नाव : एम. एस. साहू समिती
• स्थापन करणारी संस्था : PFRDA
• सदस्य संख्या : 15
• अध्यक्ष : एम. एस. साहू
• एम. एस. साहू – माजी पद : IBBI अध्यक्ष
• संबंधित योजना : National Pension System (NPS)
• मुख्य उद्दिष्ट : निश्चित / अंदाजे पेन्शन व्यवस्था
• अंतिम ध्येय : बचत योजना → आजीवन उत्पन्न प्रणाली
