चालू घडामोडी | INSV Kaundinya
INSV कौंडिण्य (Kaundinya)
Subject : GS
सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न
प्रश्न) INSV कौंडिन्यच्या निर्मितीसाठी प्रेरणा कोणत्या ऐतिहासिक स्रोतामधून घेण्यात आली आहे ?
1. अजिंठा गुहेतील पाचव्या शतकातील चित्रे
2. हडप्पा संस्कृतीतील शिक्के
3. सिंधू नदीकाठावरील अवशेष
4. तामिळ संगम साहित्य
उत्तर : अजिंठा गुहेतील पाचव्या शतकातील चित्रे
बातमी काय ?
• पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी INSV कौंडिन्य या विशेष जहाजाच्या निर्मितीत योगदान देणाऱ्या डिझायनर्स, कारागीर, जहाज बांधणारे तज्ञ आणि भारतीय नौदल यांचे अभिनंदन केले आहे.
• हे जहाज भारताच्या प्राचीन समुद्री परंपरेचे आधुनिक प्रतीक मानले जात आहे आणि भारताच्या ऐतिहासिक सागरी क्षमतेचा गौरव करणारा एक महत्त्वाचा उपक्रम ठरतो.
INSV कौंडिन्य बद्दल परीक्षेसाठी IMP वनलाईनर पॉईंट्स :
• INSV कौंडिन्य हे एक Stitched Ship म्हणजेच शिवण-तंत्राने तयार केलेले जहाज आहे.
• हे जहाज अजिंठा गुहेतील पाचव्या शतकातील जहाजांच्या चित्रांवरून प्रेरित आहे.
• या जहाजाच्या निर्मितीत लोखंडी खिळ्यांचा वापर न करता, पारंपरिक भारतीय तंत्रज्ञान वापरण्यात आले आहे.
जहाजाला “कौंडिन्य” हे नाव का देण्यात आले ?
• या जहाजाचे नाव कौंडिन्य या प्रसिद्ध भारतीय सागरी प्रवाशाच्या नावावरून देण्यात आले आहे.
• कौंडिन्य यांनी सुमारे 2,000 वर्षांपूर्वी दक्षिण-पूर्व आशियात फुनान राज्याची (आजचा कंबोडिया/व्हिएतनाम प्रदेश) स्थापना केल्याचे मानले जाते.
• हे नाव भारताच्या ऐतिहासिक सागरी प्रभावाचे प्रतीक आहे.
जहाजाची निर्मिती कशी करण्यात आली ?
• INSV कौंडिन्यचे बांधकाम पारंपरिक शिवण-तंत्राने करण्यात आले आहे.
• यामध्ये नारळाच्या सालीपासून तयार केलेले दोर (Coir Rope), लाकडी सांधेजोड, नैसर्गिक राळ आणि कापसाचे शिड यांचा वापर करण्यात आला आहे.
• या प्रक्रियेत केरळमधील कुशल कारागिरांचा मोठा सहभाग होता.
जहाजावरील प्रतीकात्मक घटक :
• या जहाजावर गंडभेरुंड (दोन डोकी असलेला पौराणिक गरुड), सिंह-याली आणि हडप्पा संस्कृतीच्या धर्तीचा दगडी नांगर (Anchor) असे प्रतीकात्मक घटक कोरलेले आहेत.
• हे घटक भारताच्या प्राचीन सांस्कृतिक व सागरी वारशाचे प्रतिनिधित्व करतात.
या प्रकल्पाचे महत्त्व :
• INSV कौंडिन्य भारताच्या प्राचीन समुद्री ज्ञान, व्यापार आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाणीची परंपरा दर्शवते.
• हा प्रकल्प भारताची सांस्कृतिक ओळख, सागरी मुत्सद्दीपणा (Maritime Diplomacy) आणि ऐतिहासिक वारसा जगासमोर अधोरेखित करतो.
🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :
• जहाज : INSV कौंडिन्य
• प्रकार : Stitched Ship (शिवण-तंत्र जहाज)
• प्रेरणा : अजिंठा गुहेतील जहाज – 5वे शतक
• नावाचा स्रोत : कौंडिन्य – प्राचीन भारतीय सागरी प्रवासी
• सहभाग : भारतीय नौदल + संस्कृती मंत्रालय + होडी इनोव्हेशन्स
• महत्त्व : प्राचीन सागरी परंपरा व आधुनिक सागरी मुत्सद्दीपणा
