चालू घडामोडी | राष्ट्रीय पाककृतीसाठी युनेस्को मान्यता मिळवणारा जगातील पहिला देश कोणता ?
Which country is the first in the world to receive UNESCO recognition for its national cuisine ?
Subject : GS - कला आणि संस्कृती, जागतिक संघटना
सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न
प्रश्न) युनेस्कोच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यादीत संपूर्ण राष्ट्रीय पाककलेला मान्यता मिळवणारा जगातील पहिला देश कोणता ?
1. इटली
2. फ्रान्स
3. भारत
4. जपान
उत्तर : इटली
बातमी काय ?
• UNESCO ने “ इटालियन पाककला ” (Italian Cooking) ला मानवतेच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यादीत समाविष्ट केले असून,
• संपूर्ण राष्ट्रीय पाककलेला मान्यता मिळवणारा इटली हा जगातील पहिला देश ठरला आहे.
ही मान्यता नेमकी कशासाठी आहे ?
• ही मान्यता एखाद्या एका पदार्थासाठी नाही, तर इटलीच्या संपूर्ण पारंपरिक स्वयंपाक पद्धतीसाठी देण्यात आली आहे.
• 🍝 इटालियन पाककला ही केवळ अन्न बनवण्याची पद्धत नसून, ती सांस्कृतिक, सामाजिक आणि कौटुंबिक जीवनाचा भाग मानली जाते.
• या मान्यतेचे अधिकृत नाव आहे —
• “Italian cooking : Between Sustainability and Biocultural Diversity.”
ही मान्यता कोणी आणि केव्हा दिली ?
• ही मान्यता अमूर्त सांस्कृतिक वारसा संरक्षणासाठीच्या युनेस्कोच्या आंतरशासकीय समितीने दिली.
• ही घोषणा नवी दिल्ली येथे झालेल्या 20व्या अधिवेशनात करण्यात आली.
इटालियन पाककलेची मुख्य वैशिष्ट्ये कोणती ?
• इटालियन पाककला ही स्थानिक परंपरा, हस्तकौशल्य आणि घटकांबद्दल असलेल्या आदरावर आधारित आहे.
• एकत्र बसून जेवणे, अन्नाशी भावनिक नाते आणि कुटुंबातील जवळीक या गोष्टींना विशेष महत्त्व दिले जाते.
• हंगामी आणि स्थानिक उत्पादनांचा वापर, अन्न वाया जाऊ न देण्याची सवय आणि समुदाय पातळीवरील स्वयंपाक या पद्धती आढळतात.
• ही पाककला प्रामुख्याने कुटुंबांमधून अनौपचारिकरीत्या, विशेषतः आजी–आजोबांकडून नातवंडांकडे पुढे जाते.
• याशिवाय शाळा, विद्यापीठे आणि पाककला संस्थांमधूनही ही परंपरा औपचारिकरीत्या शिकवली जाते.
या मान्यतेचे महत्त्व काय आहे ?
• या निर्णयामुळे इटली संपूर्ण राष्ट्रीय पाककलेला युनेस्को मान्यता मिळवणारा जगातील पहिला देश ठरला आहे.
• यामुळे इटलीची सांस्कृतिक ओळख अधिक ठळक झाली असून, पाककलेचा वापर राष्ट्रीय अभिमानाचे प्रतीक म्हणून केला जात आहे.
• जैव-सांस्कृतिक विविधता, शाश्वत अन्नपद्धती आणि पारंपरिक हस्तकला जपण्यास या मान्यतेमुळे चालना मिळते.
