चालू घडामोडी | डिजिटल चलनाला अधिकृत मान्यता कोणत्या देशाने दिली ?

Important Affairs

31-01-2026

चालू घडामोडी | भारत–युरोपियन युनियन मुक्त व्यापार करार

India–EU Free Trade Agreement

Subject : GS - अर्थशास्त्र, जागतिक संघटना

सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न

प्रश्न) भारत आणि युरोपियन युनियन यांच्यातील मुक्त व्यापार करार कोणत्या शिखर परिषदेत अंतिम करण्यात आला ?

1. 16 वी भारत–EU परिषद

2. 15 वी भारत–EU परिषद

3. 14 वी G 20 शिखर परिषद

4. 14 वी भारत–EU परिषद

उत्तर : 16 वी भारत–EU परिषद

📰 बातमी काय ?

• नवी दिल्लीत झालेल्या 16 व्या भारत– युरोपियन युनियन(EU) शिखर परिषदेत, भारत आणि युरोपियन युनियन यांच्यातील दीर्घकाळ प्रलंबित मुक्त व्यापार करार (Free Trade Agreement – FTA) पूर्ण करण्यात आला.

• सुमारे 20 वर्षे चाललेल्या चर्चा व अडथळ्यांनंतर हा करार पूर्ण झाला असून, तो भारताच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापार धोरणात एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.

🧠 या कराराचा “Mother of All Deals” असा उल्लेख का केला जात आहे ?

• हा करार “Mother of All Deals” असा उल्लेख करून ओळखला जात आहे, कारण हा करार - आकार, व्याप्ती आणि जागतिक परिणामांच्या दृष्टीने अत्यंत मोठा आणि ऐतिहासिक मानला जातो.

• भारत आणि EU मिळून - जागतिक GDP च्या सुमारे 25%

• जागतिक व्यापाराच्या जवळपास एक-तृतीयांश भागाचे प्रतिनिधित्व करतात.

• इतक्या मोठ्या दोन आर्थिक घटकांमधील, वस्तू, सेवा, गुंतवणूक, मनुष्यबळ, पर्यावरण आणि नियमाधारित व्यापार यांचा समावेश असलेला सर्वसमावेशक करार म्हणून भारत–EU FTA ला “Mother of All Deals” असे संबोधले जात आहे.

📰 बातमी काय ?
• नवी दिल्लीत झालेल्या 16 व्या भारत– युरोपियन युनियन(EU) शिखर परिषदेत, भारत आणि युरोपियन युनियन यांच्यातील दीर्घकाळ प्रलंबित मुक्त व्यापार करार (Free Trade Agreement – FTA) पूर्ण करण्यात आला.
• सुमारे 20 वर्षे चाललेल्या चर्चा व अडथळ्यांनंतर हा करार पूर्ण झाला असून, तो भारताच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापार धोरणात एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.

🧠 या कराराचा “Mother of all deals” असा उल्लेख का केला जात आहे ?

• हा करार “mother of all deals” असा उल्लेख करून ओळखला जात आहे, कारण हा करार - आकार, व्याप्ती आणि जागतिक परिणामांच्या दृष्टीने अत्यंत मोठा आणि ऐतिहासिक मानला जातो.
• भारत आणि EU मिळून - जागतिक GDP च्या सुमारे 25% आणि
• जागतिक व्यापाराच्या जवळपास एक-तृतीयांश भागाचे प्रतिनिधित्व करतात.
• इतक्या मोठ्या दोन आर्थिक घटकांमधील, वस्तू, सेवा, गुंतवणूक, मनुष्यबळ, पर्यावरण आणि नियमाधारित व्यापार यांचा समावेश असलेला सर्वसमावेशक करार म्हणून भारत–EU FTA ला “Mother of all deals” असे संबोधले जात आहे.

भारत आणि युरोपियन युनियन कराराची प्रमुख वैशिष्ट्ये :

Key Features of the Agreement :

भारताच्या 99% वस्तूंना शुल्कमुक्त प्रवेश :

• या करारानुसार, युरोपियन युनियन भारताच्या एकूण निर्यातींपैकी 99% वस्तूंना (Trade Value नुसार) शुल्कमुक्त प्रवेश देणार आहे.

• त्याच वेळी, भारत EU कडून येणाऱ्या सुमारे 92 ते 97% वस्तूंवरील आयात शुल्क टप्प्याटप्प्याने कमी करणार आहे.

श्रमप्रधान निर्यातींवर शून्य शुल्क :

• या कराराअंतर्गत, EU ने USD 33 अब्ज किमतीच्या भारतीय श्रमप्रधान निर्यातींवर शून्य शुल्क मान्य केले आहे.

• यामध्ये कापड, वस्त्रोद्योग, चामडे, रत्ने-दागिने आणि सागरी उत्पादने या क्षेत्रांचा समावेश आहे.

• 👉 यामुळे रोजगारनिर्मिती वाढेल आणि लघु व मध्यम उद्योगांना (MSME) मोठा फायदा होईल.

🚗 वाहन उद्योगासाठी विशेष तरतूद :

• युरोपियन लक्झरी कार उत्पादकांसाठी या करारात कोटा-आधारित प्रणाली लागू करण्यात आली आहे.

• या प्रणालीअंतर्गत आयात शुल्क 110% वरून सुमारे 10% पर्यंत कमी होऊ शकते.

• मात्र ही सवलत मर्यादित कोट्यात दिली जाणार असून, भारतीय वाहन उद्योगाचे संरक्षण कायम ठेवण्यात आले आहे.

🧑‍💻 सेवा क्षेत्रात नेमका काय बदल होणार ?

• या करारामुळे भारताला युरोपियन युनियनमधील 144 सेवा उपक्षेत्रांमध्ये प्रवेश मिळणार आहे.

• यामध्ये IT, वित्तीय सेवा आणि शिक्षण क्षेत्र महत्त्वाचे आहेत.

• तसेच कुशल भारतीय व्यावसायिक, Intra-Ccorporate Transferees आणि AYUSH क्षेत्रातील तज्ज्ञांसाठी व्हिसा प्रक्रिया सुलभ करण्यात येणार आहे, ज्यामुळे भारतीय मनुष्यबळाला युरोपमध्ये अधिक संधी मिळतील.

🌾 शेती क्षेत्रे पूर्णतः कराराबाहेर :

• भारताने या करारात दुग्धजन्य पदार्थ, धान्य आणि कुक्कुटपालन ही संवेदनशील शेती क्षेत्रे पूर्णतः कराराबाहेर ठेवली आहेत.

• 👉 यामागील उद्देश म्हणजे भारतीय शेतकऱ्यांना परकीय स्पर्धेपासून संरक्षण देणे आणि देशांतर्गत कृषी अर्थव्यवस्था सुरक्षित ठेवणे.

🌍 भारताला या कराराचा फायदा कसा ?

• या करारामुळे भारताला 450 दशलक्ष लोकसंख्येच्या EU बाजारात स्थिर व नियमाधारित प्रवेश मिळणार आहे.

• अमेरिका आणि चीनवरील व्यापार अवलंबित्व कमी होईल.

• तसेच Make in India आणि Export-Led Growth या धोरणांना बळ मिळेल.

• हा करार भारताच्या “विकसित भारत 2047” या दीर्घकालीन दृष्टिकोनाशी सुसंगत आहे.

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : भारत–EU मुक्त व्यापार करार

• करार : भारत–EU मुक्त व्यापार करार (FTA)

• परिषद : 16 वी भारत–EU शिखर परिषद, नवी दिल्ली

• जागतिक GDP वाटा : 25%

• व्यापार उद्दिष्ट : 2032 पर्यंत द्विपक्षीय व्यापार दुप्पट

• EU सवलत : 99% भारतीय निर्यात

• भारत सवलत : 92–97% EU वस्तूंवरील शुल्क कपात

• श्रमप्रधान निर्यात : USD 33 अब्ज

• सेवा उपक्षेत्रे : 144

• वाहन शुल्क : 110% → ~10% (कोटा आधारित)

• कराराबाहेर ठेवलेली क्षेत्रे : दुग्ध, धान्य, कुक्कुटपालन

🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : भारत–EU मुक्त व्यापार करार
• करार : भारत–EU मुक्त व्यापार करार (FTA)
• परिषद : 16 वी भारत–EU शिखर परिषद, नवी दिल्ली
• जागतिक GDP वाटा : 25%
• व्यापार उद्दिष्ट : 2032 पर्यंत द्विपक्षीय व्यापार दुप्पट
• EU सवलत : 99% भारतीय निर्यात
• भारत सवलत : 92–97% EU वस्तूंवरील शुल्क कपात
• श्रमप्रधान निर्यात : USD 33 अब्ज
• सेवा उपक्षेत्रे : 144
• वाहन शुल्क : 110% → ~10% (कोटा आधारित)
• कराराबाहेर ठेवलेली क्षेत्रे : दुग्ध, धान्य, कुक्कुटपालन

Important Affairs

30-01-2026

चालू घडामोडी | महात्मा गांधी पुण्यतिथी

महात्मा गांधी पुण्यतिथी

Mahatma Gandhi Death Anniversary

महात्मा गांधीजींना पुण्यतिथी दिनी आदरांजली 💐💐🙏

Subject : GS - दिनविशेष, व्यक्ती, आधुनिक भारताचा इतिहास

प्रश्न) महात्मा गांधीजीनी खालील पैकी कोणत्या आंदोलनसाठी भारतीयांना 'करो या मरो' (करा किंवा मरा) हा मूलमंत्र दिला ?

1. चंपारण सत्याग्रह

2. खेडा सत्याग्रह

3. असहकार चळवळ

4. भारत छोडो आंदोलन

उत्तर : भारत छोडो आंदोलन

पूर्ण नाव : मोहनदास करमचंद गांधी

जन्म : 2 ऑक्टोबर 1869 रोजी गुजरात मधील पोरबंदर या ठिकाणी झाला.

महात्मा गांधी हे वकील, राजकारणी, सामाजिक कार्यकर्ते आणि लेखक होते.

दक्षिण आफ्रिकेतील लढा :

• दादा अब्दुल्ला या गुजराती व्यापाऱ्याने दक्षिण आफ्रिकेतील खटल्यासाठी गांधीजींची भेट घेतली त्यामुळे गांधीजी दक्षिण आफ्रिकेला गेले.

• 1893 ते 1915 या काळात दक्षिण आफ्रिकेत असताना गांधीजींनी वर्णद्वेष आणि तिथला अपमान पाहून भारतीय व्यापारी, कामगार यांच्या हक्कांसाठी लढा दिला.

• त्यांनी दक्षिण आफ्रिकेत इंडियन नाताळ काँग्रेसची स्थापना केली.

• इंडियन ओपिनियन या वृत्तपत्राची सुरुवात केली.

• डर्बन शहराजवळ फिनिक्स आश्रम स्थापन केले.

( Dakshin Africa Ladha | Dada Abdulla | Gandhijina Bhet | 1893 | 1915 | Bhartiya Vyapari | Kamgar | Hakkansathi Laddha | Indian Natal Congress chi staphna | Indian Opinion | Vrutpatre | Phoenix Aashram | Printing Press | Durban )

भारताच्या स्वातंत्र्य संग्रामातील भूमिका :

• 9 जानेवारी 1915 रोजी गांधीजी भारतात परतले.

• 1917 मध्ये चंपारण सत्याग्रह - पहिली सविनय कायदेभंग चळवळ

• 1918 अहमदाबाद गिरणी कामगार संप (Ahmedabad Mill Strike) - पहिले उपोषण

• 1918 - खेडा सत्याग्रह - पहिलं असहकार आंदोलन

• वरील स्थानिक आंदोलनांनी देशव्यापी लढाई चा पाया मजबूत केला.

• 20 व्या शतकाच्या सुरुवातीला महात्मा गांधी हे भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रेस चे प्रमुख नेते बनले, त्यांनी ब्रिटीश राजवटीला आव्हान देण्यासाठी अहिंसक मार्गाने आंदोलनचा पुरस्कार केला.

( 9 January 1915 Gandhiji Bhartat Paratle | 1917 Champaran Satyagrah | 1918 Ahmedabad Girni Kamgaar Samp | Ahmedabad Mill Strike | Pahile Uposhan | Kheda Satyagrah | Pahile Ashakar Andolan | Ahinshak Manrgane Andolancha Puraskar )

असहकार चळवळ (1920-1922) :

• गांधींनी जालियनवाला बाग हत्याकांड आणि दडपशाही रौलेट कायद्याला विरोध करण्यासाठी असहकार चळवळ सुरू केली.

• बोअर युद्धात बजावलेल्या कामगिरीबद्दल इंग्रजांनी गांधीजींना कैसर-ए-हिंद पदवी 1915 मध्ये बहाल केली होती.

• परंतु जालियनवाला बाग हत्याकांडाचा निषेध करण्यासाठी 1920 मध्ये गांधीजींनी कैसर-ए-हिंद पदवी परत केली.

( Ashakar Chalwal | 1920 | 1922 | Kesar-e-Hind | 1915 | Jaliyanwala Baal Hatyakadandacga Nished Karnyasathi 1920 madhye gandhijini kesar-e-hind padavi parat keli )

सविनय कायदेभंग चळवळ (1930) :

• सविनय कायदेभंग चळवळीची सुरुवात गांधीजींनी दांडी या मिठाच्या सत्याग्रहापासून केली.

• मिठाचा सत्याग्रह किंवा दांडी यात्रा (1930): ब्रिटीश मिठावरील कराचा निषेध करण्यासाठी गांधीजीनी 12 मार्च 1930 ते 6 एप्रिल 1930 पर्यंत साबरमती आश्रम ते दांडी असा मोर्चा काढला.

( Savinyaa Kaydebhang Chalwal 1930 | Mithacha satyagrah | Dandi Yatra | 12 March 1930 te 6 April 1930 paryant Sabarmati Aashram te Dandi asa morcha kadhla )( tcs chalu ghadamodi | ibps chalu ghadamodi | current Affair | chalu Ghadamodi Marathi | current Affair marathi madhe | 2024 cha chalu Ghadamodi | police Bharti chalu Ghadamodi | police Bharti prashnasanch | police Bharti GK prashna | Mpsc chalu Ghadamodi | sarkari Naukri | sarkari job | sarkari yojna | Maharashtra cha chalu Ghadamodi | Maharashtra government yojna | PSI syllabus | PSI cutoff | police Bharti syllabus | police Bharti cutoff | police Bharti merit | MPSC Sathi book | MPSC Sathi pustak | police Bharti Sathi pustak | police Bharti magil prashnapatrika | MPSC previous years question papers | Mumbai police Bharti | Mumbai police Bharti Lekhi kadhi ahe | government GR | police Bharti result | MPSC result | SSC GD merit | sscgd syllabus | army Bharti merit | army Bharti result | UPSC Marathi | combine pariksha | talathi | talathi syllabus | talathi cutoff | talathi book list | talathi result | talathi merit | talathi jaga kiti ahe | saralseva exam | saralseva pariksha | saralseva result | zilha parishad Bharti | zilha parishad prashnapstrika )

भारत छोडो आंदोलन (1942) :

• या आंदोलनाला चले जाव आंदोलन म्हणूनही ओळखले जाते.

• भारत छोडो आंदोलन, भारतातील ब्रिटिश राजवट संपवण्याची मागणी केली.

• गांधीजीनी या आंदोलनसाठी भारतीयांना 'करो या मरो' (करा किंवा मरा) हा मूलमंत्र दिला.

• त्यांच्या घोषणेने लाखो लोकांना निषेध, संप आणि सविनय कायदेभंगाच्या कृत्यांमध्ये सहभागी होण्यासाठी प्रेरणा दिली.

( Bharat Chodo Andolan | Bhartatil British Rajwaat Sampavnyachi Magni Keli | Karo Ya Maro | Kara kiva Mara | Mulmantra Gandhiji )

मृत्यू :

30 जानेवारी 1948 रोजी नथुराम गोडसे यांनी गांधीजींची गोळ्या झाडून हत्या केली.

प्रश्न) आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिवस केव्हा असतो ?

2 ऑक्टोबर हा महात्मा गांधींचा जन्मदिवस जगभरात आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिवस म्हणून साजरा केला जातो

प्रश्न) महात्मा गांधींना ‘राष्ट्रपिता’ म्हणून सर्व प्रथम कोणी म्हटले ?

नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी इ.स. १९४४ मध्ये पहिल्यांदा त्यांना ‘राष्ट्रपिता’ असे संबोधले, असे म्हणतात.

प्रश्न) महात्मा गांधी काँग्रेस अधिवेशनाचे अध्यक्ष कोणत्या वर्षी होते ?

1924 मधील बेळगाव अधिवेशन हे एकमेव काँग्रेस अधिवेशन होते ज्याचे अध्यक्ष गांधीजी होते.