चालू घडामोडी | जागतिक सामाजिक न्याय दिन
World Day of Social Justice
Subject : GS - दिनविशेष, राज्यशास्त्र
सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न
प्रश्न) जागतिक सामाजिक न्याय दिन 2026 ची संकल्पना (थीम) कोणती आहे ?
1. समान न्यायासाठी नवी दिशा
2. सामाजिक विकासासाठी जागतिक भागीदारी आणि न्याय
3. सामाजिक विकास आणि सामाजिक न्यायासाठी नवी वचनबद्धता
4. समानता आणि सामाजिक संरक्षणासाठी नवे उपाय
उत्तर : सामाजिक विकास आणि सामाजिक न्यायासाठी नवी वचनबद्धता
🗞️ बातमी काय ?
• जागतिक सामाजिक न्याय दिनानिमित्त, सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण विभागाने 20 फेब्रुवारी 2026 रोजी एक विशेष कार्यक्रम आयोजित केला.
• सामाजिक न्यायाला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि गरिबी, लिंग असमानता, बेरोजगारी आणि भेदभाव यासारख्या समस्यांना तोंड देण्यासाठी दरवर्षी 20 फेब्रुवारी रोजी जागतिक सामाजिक न्याय दिन साजरा केला जातो.
🤔 20 फेब्रुवारी हा दिवस जागतिक सामाजिक न्याय दिन केव्हा घोषित करण्यात आला ?
• 26 नोव्हेंबर 2007 रोजी, संयुक्त राष्ट्रांनी 20 फेब्रुवारी हा दिवस जागतिक सामाजिक न्याय दिन म्हणून घोषित केला.
• जागतिक सामाजिक न्याय दिनाचा पहिला कार्यक्रम 2009 मध्ये आयोजित करण्यात आला होता.
🤔 जागतिक सामाजिक न्याय दिन म्हणजे काय ?
• हा संयुक्त राष्ट्रांचा (United Nations) एक उपक्रम आहे जो सामाजिक न्याय, समानता, मानवी हक्क आणि सर्वांसाठी न्याय्य संधी यासारख्या मूलभूत मूल्यांना प्रोत्साहन देण्यासाठी चालवला जातो.
• जागतिक सामाजिक न्याय दिनाचा उद्देश अधिक समावेशक आणि न्याय्य समाज निर्माण करणे हा आहे.
जागतिक सामाजिक न्याय दिनाचे महत्त्व काय ?
आपण जागतिक सामाजिक न्याय दिन का साजरी करतो ?
• गरिबी आणि असमानतेविरुद्ध लढा
• भेदभाव आणि सामाजिक अडथळे दूर करणे
• लिंग समानतेला प्रोत्साहन देणे
• सर्वांसाठी चांगल्या कामाच्या संधी सुनिश्चित करणे
• निष्पक्ष आणि समावेशक आर्थिक वाढ निर्माण करणे
• शाश्वत विकासाला प्रोत्साहन देणे
• या गोष्टींचे महत्त्व ओळखून जागरूकता निर्माण करण्यासाठी आपण जागतिक सामाजिक न्याय दिन साजरा करतो.
📖 सामाजिक न्याय आणि भारतीय संविधान :
• सामाजिक न्यायाप्रती असलेल्या आपल्या वचनबद्धतेचे प्रतीक म्हणून भारत 2009 पासून जागतिक सामाजिक न्याय दिन साजरा करत आहे.
• भारतातील सामाजिक न्यायाची मुळे स्वातंत्र्याच्या लढ्यात आहेत, ज्याने समानता, प्रतिष्ठा आणि न्यायाचा पाया घातला.
• भारतीय संविधान हे सामाजिक न्यायाचा आधारस्तंभ आहे, जे सर्वांसाठी, विशेषतः उपेक्षित समुदायांसाठी समानता, प्रतिष्ठा आणि न्याय सुनिश्चित करते.
• उदाहरणार्थ : भारतीय राज्यघटनेतील प्रस्तावना, मूलभूत हक्क (भाग III), राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्वे (भाग IV) यांमध्ये सामाजिक न्यायासाठी प्रमुख संविधानिक तरतुदी दिलेल्या आहेत.
✍️ जागतिक सामाजिक न्याय दिन 2026 ची संकल्पना (थीम) कोणती ?
What is the theme of World Day of Social Justice 2026 ?
• " सामाजिक विकास आणि सामाजिक न्यायासाठी नवी वचनबद्धता" (Renewed Commitment to Social Development and Social Justice) ही जागतिक सामाजिक न्याय दिन 2026 ची संकल्पना (थीम) आहे.
🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :
✍️ 20 फेब्रुवारी → जागतिक सामाजिक न्याय दिन
🌍 उपक्रम → संयुक्त राष्ट्र (UN)
🎯 उद्देश → सामाजिक न्याय, समानता, मानवी हक्क, समावेशक विकास
🇮🇳 भारतात → 2009 पासून साजरा
🎯 Theme 2026 → "सामाजिक विकास आणि सामाजिक न्यायासाठी नवी वचनबद्धता"
