चालू घडामोडी | संयुक्त विशेष दल सराव - ‘खंजर’
JOINT SPECIAL FORCES EXERCISE - KHANJAR
Subject : GS - संरक्षण - युद्ध सराव
सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न
प्रश्न) भारत–किर्गिझस्तान संयुक्त विशेष दल सराव ‘खंजर’ (KHANJAR) ची 13 वी आवृत्ती (2026) कुठे आयोजित करण्यात आली ?
1. तवांग (अरुणाचल प्रदेश)
2. मिसामारी (आसाम)
3. लेह (लडाख)
4. पुणे (महाराष्ट्र)
उत्तर: मिसामारी (आसाम)
📰 बातमी काय ?
• फेब्रुवारी 2026 मध्ये भारत आणि किर्गिझस्तान यांच्यातील 13 वा ‘खंजर’ संयुक्त विशेष दल सराव आसाममधील मिसामारी येथे पार पडला.
⚔️ ‘खंजर’ सरावा बद्दल परीक्षेसाठी IMP माहिती :
• ‘खंजर’ हा भारत आणि किर्गिझस्तान यांच्यातील एक संयुक्त लष्करी सराव आहे.
• या सरावाची सुरुवात 2011 मध्ये झाली.
• हा सराव दरवर्षी घेतला जातो आणि तो भारत आणि किर्गिझस्तानमध्ये आलटून-पालटून आयोजित केला जातो.
🪖 सरावात सहभागी दल आणि प्रशिक्षण :
• या सरावात भारतीय पॅराशूट रेजिमेंट (Indian Army Special Forces) आणि किर्गिझस्तानचे ILBRIS विशेष दल ब्रिगेड (ILBRIS Special Forces Brigade) सहभागी झाले होते.
• सैनिकांना वास्तवातील ऑपरेशनसारख्या परिस्थितींमध्ये प्रशिक्षण दिले जाते.
• या सरावात प्रामुख्याने दहशतवादविरोधी कारवाया, शहरी युद्ध, संयुक्त रणनिती आणि जटिल परिस्थितींमध्ये निर्णय घेण्याचा क्षमता यांचा अभ्यास करण्यात आला.
🤝 नागरी–लष्करी समन्वय का महत्त्वाचा ?
• या सरावात स्थानिक प्रशासन आणि सुरक्षा यंत्रणा यांच्यासोबत समन्वय केला जातो.
• त्यामुळे सैनिकांना प्रत्यक्ष ऑपरेशनसारखा अनुभव मिळतो आणि कार्यक्षमता वाढते.
🌍 ‘खंजर’ या सरावाचे व्यापक महत्त्व :
• ‘खंजर’ सरावामुळे भारत आणि किर्गिझस्तान यांच्यातील संरक्षण संबंध अधिक मजबूत होतात.
• तसेच, दोन्ही देशांच्या सैन्यांमध्ये समन्वय (interoperability) वाढतो.
• याशिवाय, हा सराव मध्य आणि दक्षिण आशियातील स्थैर्य वाढवण्यासाठी तसेच दहशतवादाविरोधी सहकार्य मजबूत करण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.
🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स : ‘खंजर’ युद्ध सराव
• ‘खंजर’ – भारत + किर्गिझस्तान संयुक्त सराव
• 13 वी आवृत्ती (2026) – मिसामारी (आसाम)
• सुरुवात – 2011
• प्रकार – Special Forces (Army) Exercise
• फोकस – दहशतवादविरोधी कारवाया +शहरी युद्धाचा सराव
