चालू घडामोडी | शासकीय टसर रेशीम कोष बाजारपेठ उभारण्यास प्रशासकीय मान्यता
Administrative approval for the establishment of a Government Tasar Silk Cocoon Market
Subject : GS - सरकारी योजना - उपक्रम, अर्थशास्त्र - कृषी, महाराष्ट्र राज्य
सरळसेवा, रेल्वे, तलाठी, वनरक्षक, पोलीस भरती, अग्निवीर , SSC GD, MPSC, UPSC परीक्षेसाठी विचारलेले / संभाव्य महत्त्वपूर्ण प्रश्न
प्रश्न) अलिकडेच, पूर्व विदर्भातील टसर रेशीम उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी शासकीय टसर रेशीम कोष बाजारपेठ उभारण्यास कोणत्या जिल्ह्यात प्रशासकीय मान्यता देण्यात आली आहे ?
1. चंद्रपूर
2. गडचिरोली
3. भंडारा
4. गोंदिया
उत्तर : गडचिरोली
📰 बातमी काय ?
• राज्यातील टसर रेशीम उत्पादक शेतकऱ्यांना त्यांच्या उत्पादनास योग्य व हमखास दर मिळावा या उद्देशाने गडचिरोली जिल्ह्यातील आरमोरी येथे शासकीय टसर रेशीम कोष बाजारपेठ उभारण्यास प्रशासकीय मान्यता देण्यात आली आहे.
🧵 टसर रेशीम कोष बाजारपेठ म्हणजे काय ?
• टसर रेशीम कोष बाजारपेठ ही अशी शासकीय सुविधा आहे, जिथे टसर रेशीम शेतकरी आपले कोष खुल्या, पारदर्शक आणि स्पर्धात्मक बाजारात विक्री करू शकतात.
• या बाजारपेठेमुळे शेतकऱ्यांना मध्यस्थांवर अवलंबून राहावे लागणार नाही आणि त्यांच्या उत्पादनाला योग्य दर मिळण्याची हमी मिळेल.
🎯 या प्रकल्पामागील मुख्य उद्दिष्टे कोणती ?
👉 या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश -
• टसर रेशीम उत्पादनाला बाजाराची स्थिरता देणे,
• शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे आणि
• पूर्व विदर्भातील टसर रेशीम मूल्यसाखळी अधिक सक्षम करणे हा आहे.
• तसेच स्थानिक पातळीवर रोजगारनिर्मिती करून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना देणे हेही या प्रकल्पाचे महत्त्वाचे उद्दिष्ट आहे.
🏗️ बजेट आणि निर्माण होणाऱ्या सुविधा :
• या आधुनिक टसर रेशीम कोष बाजारपेठेमध्ये टसर रेशीम साठवण, लिलाव आणि विपणनासाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा निर्माण केल्या जाणार आहेत.
• यामध्ये प्रशासकीय इमारत, पाणीपुरवठा, स्वच्छता व्यवस्था, विद्युतीकरण, दिव्यांगांसाठी सुलभ सुविधा, अंतर्गत रस्ते आणि निचरा व्यवस्था यांचा समावेश असेल.
• शासकीय टसर रेशीम कोष बाजारपेठ उभारण्याचा हा निर्णय एकात्मिक व शाश्वत वस्त्रोद्योग धोरण 2023–28 अंतर्गत घेण्यात आला असून, यासाठी ₹3.88 कोटी इतक्या खर्चास मान्यता देण्यात आली आहे.
⚙️ अंमलबजावणी व्यवस्था/ यंत्रणा :
• या प्रकल्पाची अंमलबजावणी रेशीम संचालनालय (Directorate of Sericulture) यांच्यामार्फत करण्यात येणार आहे.
• तसेच केंद्र सरकारच्या केंद्रीय रेशीम मंडळ (Central Silk Board) यांच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार कार्यवाही केली जाणार आहे.
• यासंदर्भात अधिकृत शासन निर्णय (GR) जारी करण्यात आला आहे.
🌱 या उपक्रमाचे महत्त्व :
• हा उपक्रम टसर रेशीम शेतकऱ्यांसाठी आर्थिक स्थैर्य, बाजारातील विश्वास आणि शाश्वत उत्पन्नाचा मजबूत आधार ठरणार आहे.
• पूर्व विदर्भातील आदिवासी व ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांसाठी हा प्रकल्प विशेष महत्त्वाचा मानला जात आहे.
🔑 परीक्षेच्या दृष्टीने IMP रिव्हिजन पॉईंट्स :
• प्रकल्पाचे नाव : शासकीय टसर रेशीम कोष बाजारपेठ
• स्थळ : आरमोरी, गडचिरोली जिल्हा
• संबंधित क्षेत्र : टसर रेशीम (Tasar Silk)
• धोरण : एकात्मिक व शाश्वत वस्त्रोद्योग धोरण 2023–28
• प्रकल्प खर्च : ₹3.88 कोटी
• मुख्य उद्दिष्ट : शेतकऱ्यांना योग्य व हमखास दर
• मुख्य लाभ : पारदर्शक विक्री, स्पर्धात्मक दर
• अंमलबजावणी संस्था : रेशीम संचालनालय
• मार्गदर्शक संस्था : केंद्र सरकारचे केंद्रीय रेशीम मंडळ
• परिणाम : रोजगारनिर्मिती + ग्रामीण अर्थव्यवस्था बळकट
